← 小セネカ

ヘルクレス

§451-540

リコスの放火の脅迫とヘルクレスの帰還の予兆

メガラーとリュコスの対立が極まり、リュコスは結婚を拒むメガラーたちを神殿ごと焼き殺そうとする。これに対してアムピトリュオーンは神々に助けを求め、ヘルクレスの帰還を示す大地の鳴動を聞き取る。

表示 ▾
表示
訳
訳の書体
AI ↗
← 前次 →
451

​Pastor Pheraeos Delius pavit greges.

デーロスの神は、ペライの群れを羊飼いとして放牧した。

​Sed non per omnes exul erravit plagas.

だが、彼は追放者としてすべての土地を彷徨ったわけではない。

​Quem profuga terra mater errante1 edidit?

彷徨う大地の上で、逃亡する母が産み落としたのは誰だったか。

​Num monstra saeva Phoebus aut timuit feras?

フォイボスが、獰猛な怪物や野獣を恐れたことがあろうか。

455

​Primus sagittas imbuit Phoebi draco.

大蛇が、最初にフォイボスの矢を血で染めたのだ。

​Quam gravia parvus tulerit ignoras mala?

幼き者がいかに重い災難に耐えたかを、お前は知らないのか。

​E matris utero fulmine eiectus puer

母の胎内から雷光によって投げ出されたその少年は、

​mox fulminanti proximus patri stetit.

やがて雷鳴をとどろかせる父のすぐ傍らに立ったのだ。

​quid? qui gubernat astra, qui nubes quatit,

何ということか、星々を支配し、雲を揺るがすあのお方さえ、

460

​non latuit infans rupis Idaeae specu?

幼子のとき、イーダイの岩山の洞窟に隠れていなかったか。

​sollicita tanti pretia natales habent

それほど偉大な誕生には不安な代償が伴い、

​semperque magno constitit nasci deum.

神が生まれるには、常に多大な犠牲を要したのだ。

​Quemcumque miserum videris, hominem scias.

誰であれ、惨めな姿を見かけたなら、人間であると知りなさい。

​Quemcumque fortem videris, miserum neges.

誰であれ、勇敢な姿を見かけたなら、惨めではないと否定しなさい。

465

​Fortem vocemus2 cuius ex umeris leo,​donum puellae factus, et clava excidit

その肩から、乙女への贈り物となって獅子の毛皮が滑り落ち、棍棒がこぼれ落ちて、

​fulsitque pictum veste Sidonia latus?

シドンの衣で飾られた脇腹が光り輝いていた者を、勇敢と呼べようか。

​fortem vocemus cuius horrentes comae​maduere nardo, laude qui notas manus

その逆立つ髪がナルドの香油に濡れ、かつて名声を博したその手が、

470

​ad non virilem tympani movit sonum,

男らしからぬ太鼓の音に合わせて動かされ、

​mitra ferocem barbara frontem premens?

異邦の頭巾でその獰猛な額を押さえていた者を、勇敢と呼べようか。

​Non erubescit Bacchus effusos tener

優美なバックスは、豊かな髪を振り乱し、

​sparsisse crines nec manu molli levem

しなやかな手で軽いテュルソスの杖を揺らすことも恥じない。

​vibrare thyrsum, cum parum forti gradu

金で飾られた異邦の長衣を引きずり、

475

​auro decorum syrma barbaricum trahit:

おぼつかない足取りで歩むときにも。

​post multa virtus opera laxari solet.

徳は、多くの辛苦の後には緩むのが常なのだ。

​Hoc Euryti fatetur eversi domus

滅ぼされたエウリュトスの王家と、

​pecorumque ritu virginum oppressi greges:

家畜のように虐げられた乙女たちの群れが、そのことを証言している。

​hoc nulla Iuno, nullus Eurystheus iubet:

これを命じたのはユーノーでもなく、エウリュステウスでもない。

480

​ipsius haec sunt opera.

これらこそ彼自身の仕業なのだ。

​Non nosti omnia:

お前はすべてを知っているわけではない。

​ipsius opus est caestibus fractus suis

自らの拳闘用革紐で打ち砕かれたエリュクスも、

​Eryx et Eryci iunctus Antaeus Libys,

そしてエリュクスと同様に葬られたリビュアのアンタイオスも、彼の仕業だ。

​et qui hospitali caede manantes foci

また、客人をもてなす殺戮で滴り、

​bibere iustum sanguinem Busiridis;

ブーシーリスの正当な血を飲み干した祭壇も。

485

​ipsius opus est vulneri et ferro invius3

傷を負うことも刃を受けることもなく、

​mortem coactus integer Cycnus pati

無傷のまま死を受け入れることを強いられたキュクノスも。

​nec unus una Geryon victus manu.

そして、一人の身体ではなかったゲリュオーンが、一人の手に征服されたことも。

​eris inter istos— qui tamen nullo stupro

お前も彼らの一人となるだろう。――もっとも彼らは、いかなる密通によっても、

​laesere thalamos,

婚礼の床を汚しはしなかったがな。

​Quod Iovi hoc regi licet:

ユーピテルに許されることは、王にも許される。

490

​Iovi dedisti coniugem, regi dabis;

お前は妻をユーピテルに与えた、今度は王に与えるのだ。

​et te magistro4 non novum hoc discet nurus,

お前を師として、お前の嫁も目新しいことを学ぶわけではない、

​etiam viro probante meliorem sequi.

夫が承認している中でさえ、より優れた男に従うということをな。

​sin copulari pertinax taedis negat,

だが、もし彼女が頑なに婚礼で結ばれることを拒むなら、

​vel ex coacta nobilem partum feram.

彼女を強制してでも、私は高貴な子孫を産ませよう。

495

​Vmbrae Creontis et penates Labdaci

クレオーンの亡霊たちよ、ラブダコスの守護神たちよ、

​et nuptiales impii Oedipodae faces,

そして不信心なオイディプースの婚礼の松明よ、

​nunc solita nostro fata coniugio date.

今こそ、私たちの婚礼にふさわしいいつもの運命をもたらすがよい。

​nunc, nunc, cruentae regis Aegypti nurus,

今こそ、今こそ、エジプト王の血塗られた嫁たちよ、

​adeste multo sanguine infectae manus.

多量の血に染まったその手を携えて、ここへ来なさい。

500

​dest una numero Danais: explebo nefas.

ダナイデスの数に一人が足りない。私がその悪行を満たそう。

​Coniugia quoniam pervicax nostra abnuis

お前が頑なに私たちの婚礼を拒み、

​regemque terres, sceptra quid possint scies.

王を威嚇するからには、王笏がいかなる力を持つかを知るがよい。

​complectere aras: nullus eripiet deus

祭壇にすがりつくがよい。いかなる神もお前を

​te mihi, nec orbe si remolito queat

私から奪い去ることはできない。たとえ世界が再びこじ開けられ、

505

​ad supera victor numina Alcides vehi.

アルケイデスが勝利者として天上の神々のもとへと運ばれ得たとしてもな。

​congerite silvas: templa supplicibus suis

木々を積み上げよ。哀願者を閉じ込めたまま、

​iniecta flagrent, coniugem et totum gregem

神殿を燃え上がらせよ。火を放ち、妻とその眷属すべてを、

​consumat unus igne subiecto rogus.

一つの葬儀の薪で焼き尽くすのだ。

​Hoc munus a te genitor Alcidae peto,

アルケイデスの父として、私はお前にこの恩恵を求める、

510

​rogare quod me deceat, ut primus cadam.

私が乞うにふさわしいこと、すなわち、私が最初に倒れることを。

​Qui morte cunctos luere supplicium iubet

全員に死をもって刑罰を償うよう命じる者は、

​nescit tyrannus esse: diversa inroga;

僭主たる術を知らないのだ。異なる命令を下すがよい。

​miserum veta perire, felicem iube.

惨めな者には死ぬことを禁じ、幸福な者にこそ死を命ぜよ。

​ego, dum cremandis trabibus accrescit rogus,

私は、燃やされるべき薪炭が積み上がり、葬儀の薪が大きくなる間、

515

​sacro regentem maria votivo colam.

誓願の生贄を捧げて海を支配する神を崇めよう。

​Pro numinum vis summa, pro caelestium

ああ、神々の至高の力よ、天上の者たちの

​rector parensque, cuius excussis tremunt

支配者にして父よ。あなたの放たれた武器によって

​humana telis, impiam regis feri

人間の営みは震える。あの残忍な王の不信心な

​compesce dextram! quid deos frustra precor?

右手を抑えつけてください! ――だが、なぜ私は無駄に神々に祈るのか。

520

​ubicumque es, audi, nate. cur subito labant

どこにいようとも、聞いてくれ、我が息子よ。なぜ突然、

​agitata motu templa? cur mugit solum?

揺れ動かされて神殿が傾くのか。なぜ大地が鳴り響くのか。

​audimur! est est sonitus Herculei gradus.

私たちの声は届いたのだ!聞こえる、あれはまさにヘルクレスの足音だ。

​O Fortuna viris invida fortibus,

勇敢な人々を妬む運命よ、

525

​quam non aequa bonis praemia dividis.

あなたは善き人々に、いかに不公平な報酬を分け与えることか。

​Eurystheus facili regnet in otio:

エウリュステウスは、安易な平穏の中で支配するがよい。

​Alcmena genitus bella per omnia

一方、アルクメーネーから生まれた者は、あらゆる戦争を通じて、

​monstris exagitet caeliferam manum:

天を支えたその手を、怪物の群れに酷使させている。

​serpentis resecet colla feracia,

彼は、ヒュドラの次々と生え出る首を切り落とし、

530

​deceptis referat mala sororibus,

欺かれた姉妹たちから黄金の林檎を持ち帰る。

​cum somno dederit pervigiles genu5*

豊かな果実を守るために配置された大蛇が、

​pomis divitibus praepositus draco.

その不眠の目を眠りに委ねたときに。

​Intravit Scythiae multivagas domos

彼は、スキティアのあちこちを移動する家々に入り込み、

​et gentes patriis sedibus hospites,

祖先の土地から離れて暮らす諸民族のもとへ至り、

535

​calcavitque freti terga rigentia

凍りついた海の背を踏みしめ、

​et mutis tacitum litoribus mare.

音のない岸辺に囲まれた静まり返った海を歩いた。

​illic dura carent aequora fluctibus,

そこでは、硬化した海面には波がなく、

​et qua plena rates carbasa tenderent,

船が満ちた帆を張って進んでいたはずの場所を、

​intonsis teritur semita Sarmatis,

髪を剃らないサルマタイ人たちが道として踏み固めている。

540

​stat pontus, vicibus mobilis annuis,

季節の巡りによって流動的であった海が、今は静止している。

構文注5 件
  1. 453errante

    errante(現在分詞 errans の奪格)は、terra(奪格)とともに独立奪格(「大地が彷徨う中で」)を形成し、アポローン誕生前の浮き島であったデーロス島を指す。

  2. 465vocemus

    vocemus は熟慮の接続法(「〜と呼ぶべきか」)。cuius(関係代名詞属格)は先行詞となる eum(彼を、は省略)を修飾し、全体で「その肩から〜が脱落した者を、勇敢と呼ぶべきか」という構造を成す。

  3. 485vulneri et ferro invius

    invius(〜を通さない、〜に対して耐性がある)が与格 vulneri(傷)および ferro(鉄、刃)を支配している。

  4. 491te magistro

    te magistro は名詞+名詞の独立奪格(「お前を教師として」)。meliorem sequi(より優れた男に従うこと)が discet の直接目的語(不定詞句)であり、viro probante は別の独立奪格(「夫が承認している中で」)である。

  5. 531somno dederit pervigiles genu

    genu は写本の異読で通常 genas(頬、あるいは「両目・まぶた」)と訂正され、dederit(未来完了)の目的語となる。somno は与格で「眠りに(引き渡す)」を表す。

翻訳:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 公開)・修正履歴(3 件・最終 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校閲 — 原文 2 件
  • 2026-09-21 AI校閲 — 訳文 1 件
urn:cts:latinLit:phi1017.phi001.humanitext-lat2:451-540