§7.3.27dicet enim adversarius, servire eum servitutem aut eo iure quo servum.
因为对手会说,他服奴役之役,或处于奴隶所处的法律状态。
videamus ergo propria et differentia, quae libro quinto leviter rei transitu attigeram.
因此,让我们看看我在第五卷中顺便略微提及的固有属性和差异。
servus, cum manumittitur, fit libertinus, addictus recepta libertate ingenuus; servus invito domino libertatem non consequetur, addictus soluendo citra voluntatem domini consequetur: ad servum nulla lex pertinet, addictus legem habet.
奴隶在被解放时成为被解放民,而债役人在恢复自由时成为自由人;奴隶违背主人的意愿无法获得自由,而债役人通过偿还债务,无需主人的同意即可获得自由:没有法律适用于奴隶,而债役人有法律。
propria liberi, quod nemo habet nisi liber, praenomen, nomen, cognomen, tribum; habet haec addictus.
自由人的固有属性——除了自由人之外无人拥有的属性——是个人的前名、名、家族名和所属部落;债役人拥有这些。
§7.3.28excusso quid sit, prope peracta est quaestio, an hoc sit.
一旦“它是什么”被探讨完毕,“这是否就是它”的问题也几乎解决了。
id enim agimus ut sit causae nostrae conveniens finitio.
因为我们是在力求使定义符合我们的案情。
potentissima est autem rei ea qualitas, an amor insania.
然而,最强有力的部分在于性质,例如“爱是否是疯狂”。
huc pertinebunt probationes, quas Cicero dicit proprias esse finitionis, ex antecedentibus, consequentibus, adiunctis, repugnantibus, causis, effectis, similibus; de quorum argumentorum natura dictum est.
这与证明有关,西塞罗称这些证明是定义所固有的,包括前因、后果、伴随、矛盾、原因、结果和类似物;关于这些论证的性质,先前已经讨论过了。
§7.3.29breviter autem pro Caecina Cicero initia, causas, effecta, antecedentia, consequentia complexus est: quid igitur fugiebant? propter metum Quid metuebant? vim videlicet.
而在为卡埃奇纳辩护时,西塞罗简短地囊括了起因、原因、结果、前因和后果:“那么他们为什么要逃跑? 因为恐惧。 他们害怕什么? 显然是暴力。
potestis igitur principia negare, cum extrema concedatis? sed similitudine quoque usus est, quae vis rei bello appellatur, ea rei otio non appellabitur?
既然你们承认了结果,难道还能否认起因吗? ”但他同样使用了类比:“在战争中被称为暴力的东西,在和平时期就不会这样称呼了吗?
§7.3.30sed etiam ex contrario argumenta ducuntur, ut si quaeratur, amatorium venenum sit necne; quia venenum amatorium non sit.
” 但是也可以从相反面推导论点,例如当探讨媚药是否是毒药时;因为媚药并不是毒药。
illud alterum genus quo sit manifestius adolescentibus meis (meos enim semper adolescentes putabo), hic quoque fictae controversiae utar exemplo.
为了让我的年轻人们(我将永远把他们视为我的年轻人)对另一种类型有更清楚的认识,在此我同样将使用一个虚构辩论的例子。
§7.3.31iuvenes, qui convivere solebant, constituerunt, ut rei litore cenarent.
经常聚餐的几个年轻人决定在海滩上共进晚餐。
unius, qui cenae defuerat, nomen tumulo, quem exstruxerant, inscripserunt.
他们把一个缺席晚餐的伙伴的名字写在了他们堆起的一座土冢上。
pater eius, a transmarina peregrinatione cum ad litus idem appulisset, lecto nomine suspendit se.
他的父亲从海外旅行归来,在同一片海滩登陆时,读到了这个名字,便上吊自尽了。
§7.3.32dicuntur ii causa mortis fuisse.
他们被指控为死亡的原因。
hic finitio est accusatoris, per quem factum est, ut quis perierit, causa mortis est; rei est, qui fecit quid sciens, per quod perire homini necesse est.
在此,原告的定义是:那导致某人死亡的人就是死亡的原因;被告的定义是:那明知而做了导致人必然死亡之事的人才是死亡的原因。
remota finitione accusatori sat est dicere, causa mortis fuistis; per vos enim factum est, ut homo periret; quia, nisi vos illud fecissetis, viveret.
若拿去定义,原告只需说:“你们是死亡的原因;因为是由于你们,此人才死去的;因为如果你们不这样做,他现在还活着。
§7.3.33contra, Non statim, per quem factum est, ut quis periret, is damnari debet, ut accusator, testis, iudex rei capitalis.
” 相反:“并非那导致某人死亡的人都应当立刻被判罪,就像死刑案件中的起诉人、证人和法官那样。
nec undecunque causa fluxit, ibi culpa est: ut si quis profectionem suaserit aut amicum arcessierit trans mare et is naufragio perierit, ad cenam invitarit et is cruditate illic contracta decesserit.
也不是凡产生原因的地方都有罪过:例如有人劝说出行,或从海外召唤朋友而对方因海难丧生,或邀请赴宴而对方因暴饮暴食在此处得病身亡。
§7.3.34nec fuerit rei causa mortis solum adolescentium factum sed credulitas senis, rei dolore ferundo infirmitas; denique, si fortior fuisset aut prudentior, uiueret.
” “况且,死亡的原因不仅是年轻人的行为,还有老人的轻信,以及他在承受悲痛时的脆弱;总之,如果他更坚强或更明智,他就会活着。
nec mala mente fecerunt; et ille potuit vel ex loco tumuli vel ex opere tumultuario suspicari non esse monumentum.
而且他们并非出于恶意;他本可以从土冢的位置或从那粗制滥造的工程中怀疑那不是真正的坟墓。
qui ergo puniri debent, rei quibus omnia absunt homicidae praeter manum?
那么,既然凶手除了动手之外的一切特征在他们身上都不存在,他们又为什么应该受到惩罚呢?
§7.3.35est interim certa finitio, de qua inter utramnque partem convenit: ut Cicero dicit, maiestas est rei imperii atque rei nominis populi Romani dignitate.
” 有时存在着双方达成一致的确定定义:如西塞罗所说,“大逆即罗马人民帝国及名称之威严”。
quaeritur tamen, an maiestas minuta sit, ut rei causa Cornelii quaesitum est.
然而,人们要问的是大逆是否受到了削弱,正如在科尔内利乌斯案中所探究的那样。
sed hic etiamsi videri potest finitiva, tamen quia de finitione non ambigitur, iudicatio est qualitatis atque ad eum potius status reducenda, ad cuius forte quidem venimus mentionem, sed erat ordine proximus locus.
但在此处,尽管这似乎可以看作是定义性的,但由于定义本身没有争议,所以裁决属于性质问题,而应当归入那个地位,虽然我们只是偶然提及了它,但在顺序上它正是下一个位置。