Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §7.3.18-7.3.26

确立定义的方法与固有属性、差异及词源的运用

第 202 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者通过从神殿偷窃私有财产等具体案例,阐明了提出定义的有效方法与步骤,并论述了固有属性、差异和词源在完善定义中的重要作用。

§7.3.18aut, cum finitionem praecedit probatio, ut rei Philippicis Cicero Servium Sulpicium occisum ab Antonio colligit et rei clausula demum ita finit: is enim profecto mortem attulit qui causa mortis fuit.
或者,当证明先于定义时,正如西塞罗在《反腓力演说》中推论出塞尔维乌斯·苏尔皮基乌斯是被安东尼杀害的,并在结语中最终这样定义:“因为确实是那作为死亡原因的人带来了死亡。
non negaverim tamen haec quoque, ut expediet causae, esse facienda, et si quando firme comprehendi poterit brevi complexu verborum finitio, esse id tum elegans tum etiam fortissimum, si modo erit illa inexpugnabilis.
”然而,我并不否认,只要对诉讼有利,这些方法也应当采用;而且,如果有时能用简短的词句牢固地把握定义,只要该定义是无懈可击的,那么它既是优美的,也是极其强有力的。
§7.3.19eius certus ordo est, quid sit, an hoc sit.
它的确定顺序是:它是什么,以及这是否就是它。
et rei hoc fere labor maior est, ut finitionem confirmes, quam ut rei rein finitionem applices.
在这之中,确立一个定义大抵要比将定义应用于事物付出更大的努力。
in eo, quid sit, duplex opus est. nam et nostra confirmanda est et adversae partis destruenda finitio.
在“它是什么”这一问题上,有双重任务:因为我们既要确立自己的定义,又要摧毁对方的定义。
§7.3.20ideoque rei schola, ubi nobis ipsi fingimus contradictionem, duos ponere debemus fines, quales utrinque esse optimi poterunt.
因此,在学校里,当我们自己虚构反驳时,我们应当提出两个定义,即双方可能达到的最佳定义。
at rei foro providendum, num forte supervacua et nihil ad causam pertinens an ambigua an contraria an communis sit finitio; quorum nihil accidere nisi agentis culpa potest.
但在法庭上,必须注意定义是否多余且与案情无关,或是含糊其辞,或是自相矛盾,或是流于一般;这些情况除非是辩护人的过失,否则绝不会发生。
§7.3.21ut recte autem finiamus, ita fiet, si prius rei animo constituerimus quid velimus efficere.
然而,为了让我们正确地定义,如果我们在心中先确定了我们想要达到的目的,就会做到这一点。
sic enim accommodari ad voluntatem verba poterunt.
因为这样,言辞就能够适应我们的意图。
atque ut a notissimo exemplo, quo sit res lucidior, non recedamus: qui privatam pecuniam de templo surripuit, sacrilegii reus est.
为了不脱离最著名的例子以使事情更清楚:从神殿中偷窃私有财产的人被指控犯有神物窃盗罪。
§7.3.22culpa manifesta est; quaestio est an huic crimini nomen quod est rei lege conveniat.
罪行是显而易见的;问题在于法律中的这一名称是否适用于该罪行。
ergo ambigitur an hoc sacrilegium sit? accusator, quia de templo surrepta sit pecunia, utitur hoc nomine.
因此,争论焦点在于这是否是神物窃盗? 原告因为钱是从神殿中偷走的,所以使用这个名称。
reus, quia privatam surripuerit, negat esse sacrilegium sed furtum fatetur.
被告因为偷走的是私有财产,所以否认是神物窃盗,但承认是盗窃。
actor ergo ita finiet, sacrilegium est surripere aliquid de sacro; Reus, sacrilegium est surripere aliquid sacri.
因此,原告将这样定义:“神物窃盗是指从神圣场所偷窃某物”;被告则定义为:“神物窃盗是指偷窃神圣之物”。
uterque finitionem alterius impugnat.
双方都攻击对方的定义。
§7.3.23ea duobus generibus evertitur, si aut falsa est aut parum plena.
它可以通过两种方式被推翻:要么它是虚假的,要么它不够完整。
nam illud tertium nisi stultis non accidit, ut nihil ad quaestionem pertineat.
因为第三种情况,即与问题完全无关,除非是对愚蠢的人,否则不会发生。
§7.3.24Hic reus falsam dicit esse finitionem accusatoris, accusator autem non potest dicere falsam rei; nam est sacrilegium surripere aliquid sacri; sed dicit parum plenam, adiiciendum enim aut ex sacro.
在这里,被告称原告的定义是虚假的,而原告不能称被告的定义是虚假的;因为偷窃神圣之物确实是神物窃盗;但他称其不够完整,因为应当加上“或从神圣场所”。
§7.3.25maximus autem usus rei approbando refellendoque fine propriorum ac differentium, nonnunquam etiam etymologiae.
而在确立和反驳定义中,最大的用途在于固有属性和差异,有时也在于词源。
quae tamen omnia, sicut rei ceteris, confirmat aequitas, nonnunquam et coniectura mentis.
然而,所有这些,就像在其他事情中一样,都受到公平的佐证,有时也受到意图推测的佐证。
etymologia maxime rare est: quid enim est aliud tumultus, nisi perturbatio tanta, ut maior timor oriatur? unde etiam nomen ductum est tumultus.
词源极其罕见:因为“骚乱”(tumultus)除了是由于产生更大恐惧而引起的巨大混乱之外,还能是什么呢? 这也是“骚乱”一词的来源。
§7.3.26circa propria ac differentia magna subtilitas, ut cum quaeritur an addictus, quem lex servire, donec solverit, iubet, servus sit.
关于固有属性和差异有着极大的微妙性,例如当探讨法律命令其在清偿债务前进行服侍的债役人(addictus)是否是奴隶时。
altera pars finit ita, servus est, qui est iure rei servitute; altera, qui rei seruitute est eo iure, quo servus, aut, ut antiqui dixerunt, qui servitutem servit.
一方这样定义:“奴隶是依法处于奴役状态的人”;另一方定义为:“依奴隶所处的法律而处于奴役状态的人”,或者如古人所说,“服奴隶之役的人”。
quae finitio, etiamsi distat aliquo, nisi tamen propriis et differentibus adiuvatur, inanis est.
这一定义即使在某些方面有所不同,但如果不借助固有属性和差异,依然是无用的。

词汇与语法注释

  1. 7.3.18ut rei Philippicis — `rei`一词可能是抄本中的误写,译文遵循现代校订本,将其解释为前置词`in`,译作“在《反腓力演说》中”(in Philippicis)。
  2. 7.3.19et rei hoc fere labor maior est — 此处`rei`同样被判定为前置词`in`的误读,构文整理为`et in hoc fere`(在此之中大抵……)。
  3. 7.3.24falsam rei — `rei`是名词`reus`(被告)的单数属格,修饰上下文中被省略的名词`finitionem`(定义)。
  4. 7.3.26qui est iure rei servitute — `rei`被判定为前置词`in`的写误(`iure in servitute`),译为“依法处于奴役状态(的人)”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §7.3.18-7.3.26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:7.3.18-7.3.26

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。