§7.3.10interim quaeritur rei rebus specie diversis, an et hoc et hoc eodem modo sit appellandum, cum res utraque habet suum nomen, ut amatorium, venenum.
有时,在种属不同的事物中,当双方都有自己的名称(例如“媚药”与“毒药”)时,会探讨这两者是否应该以同样的方式来称呼。
in omnibus autem huius generis litibus quaeritur, an etiam hoc, quia nomen de quo ambigitur utique rei alia re certum est.
然而,在这类所有的诉讼中,探讨的是“此物是否也属于彼物”,因为引起争议的那个名称在别的事物中是确定无疑的。
sacrilegium est rem sacram de templo surripere: an et privatam? adulterium cum aliena uxore domi coire: an et rei lupanari? tyrannicidium occidere tyrannum: an et rei mortem compellere?
神物窃盗是指从神殿中偷窃神圣之物:那偷窃私有物是否也是? 通奸是指在家里与他人的妻子私通:那在妓院里是否也是? 弑君是指杀死僭主:那迫使其走向死亡是否也是?
§7.3.11ideoque συλλογισμός de quo postea dicam, velut infirmior est finitio, quia rei hac quaeritur, an idem sit huius rei nomen quod alterius, illo, an proinde habenda sit haec atque illa.
因此,我随后将要讨论的“推论”,可以说是一种较弱的“定义”;因为在后者(定义)中,探讨的是这一事物的名称是否与另一事物的名称相同;而在前者(推论)中,探讨的是这一事物是否应当像那一事物一样被对待。
est et talis finitionum diversitas, §7.3.12ut qui idem sentiant, non iisdem verbis comprehendant: ut rhetorice bene dicendi scientia, et eadem bene inveniendi et bene enuntiandi et dicendi secundum virtutem orationis et dicendi quod sit officii.
定义也存在着如下的差异:即想法相同的人,并不会用相同的词句来表达它:例如修辞学是“善于说话的科学”,同样它也是“善于发现和善于表达的科学”、“依照演说之美德来发言(的科学)”以及“诉说职责所在之事的科学”。
atque providendum ut, si sensu non pugnant, comprehensione dissentiant.
我们必须注意,如果它们在意义上没有冲突,它们也只是在措辞上有所不同。
sed de his disputatur, non litigatur.
但关于这些,人们只是在进行学术争论,而不是在诉讼。
§7.3.13opus est aliquando finitione obscurioribus et ignotioribus verbis ut, quid sit clarigatio, erctum citum: interim notis nomine verbis, quid sit penus, quid litus.
有时,对于较为晦涩和较不为人知的词语,需要给出定义,例如什么是“宣战索赔”(clarigatio)、什么是“未分割共有产”(erctum citum);有时对于名称广为人知的词语也需要定义,例如什么是“储藏物”(penus)、什么是“海岸”(litus)。
quae varietas efficit, ut eam quidam coniecturae, quidam qualitati, quidam legitimis quaestionibus subiecerint.
这种多样性导致某些人将定义归入推论,某些人归入性质,某些人归入法律问题。
§7.3.14quibusdam ne placuit quidem omnino subtilis haec et ad morem dialecticorum formata conclusio, ut rei disputationibus potius arguta verborum cavillatrix quam rei oratoris officio multum adlatura momenti.
事实上,有些人根本不喜欢这种精细的、按照辩证学者的方式形成的结论,认为它在辩论中更像是对字词进行精明诡辩的工具,而不是对雄辩家的职责能带来很大分量的事物。
licet enim valeat rei sermone tantum, ut constrictum vinculis suis eum qui responsurus est vel tacere vel etiam invitum id quod sit contra cogat fateri, non eadem est tamen eius rei causis utilitas.
因为,即使它在交谈中具有如此大的力量,能够用其锁链束缚住那将要回答的人,强迫他保持沉默,甚至违心地承认相反的观点,但该事物在法庭诉讼中的效用却并非如此。
§7.3.15persuadendum enim iudici est, qui etiamsi verbis devinctus est, tamen, nisi ipsi rei accesserit, tacitus dissentiet.
因为法官是需要被说服的,即使他在言辞上被束缚住,但只要他内心没有对事情本身产生认同,他依然会默默地表示反对。
agenti vero quae tanta est huius praecisae comprehensionis necessitas? an, si non dixero, homo est animal mortale rationale, non potero, expositis tot corporis animique proprietatibus, latius oratione ducta, vel a dis eum vel a mutis discernere?
而对于进行辩护的人来说,这种精确定义的必要性又有多大呢? 难道如果我不说“人是理性的、必死的动物”,我就不能在展示了身体和心灵的如此多固有属性并展开更广泛的演说之后,将他与神明或哑巴野兽区分开来吗?
§7.3.16quid quod nec uno modo definitur res eadem (ut facit Cicero: quid est enim vulgo? universos) et latiore varioque tractatu, ut omnes oratores plerumque fecerunt? rarissima enim apud eos reperitur ilia ex consuetudine philosophorum ducta servitus ad certa se verba adstringendi, idque faciendum rei libris Ciceronis de Oratore vetat M. Antonius.
更何况,同一事物并不仅仅用一种方式来定义(正如西塞罗所做的那样:“因为什么是‘大众’? 即所有的人”),而是可以通过更宽泛、更多样化的论述来定义,这也是所有雄辩家在大多数情况下所做的。 因为在他们之中,极难发现那种源自哲学家习惯的、将自己禁锢在特定字眼中的奴役状态,而且马尔库斯·安东尼乌斯在西塞罗的《论雄辩家》中也禁止这样做。
§7.3.17nam est etiam periculosum, cum, si uno verbo sit erratum, tota causa cecidisse videamur; optimaque est media illa via, qua utitur Cicero pro Caecina, ut res proponatur, verba non periclitentur. etenim, reciperatores, non ea sola vis est quae ad corpus nostrum vitamque pervenit, sed etiam multo maior ea quae periculo mortis iniecto formidine animum perterritum loco saepe et certo statu demovet.
因为这也是危险的,一旦我们在一个词上出错,我们似乎就会输掉整个诉讼;而西塞罗在《为凯基纳辩护》中所使用的中庸之道是最好的,它能使事情得以呈献,而词句不至于陷入危险:“因为,审判官们,不仅那施加于我们身体和生命的力量才是暴力,而且那通过注入死亡危险而使被恐惧吓坏了的心灵脱离其原本位置和确定状态的、远为强大的力量,也是暴力。 ”