Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §7.1.12-7.1.22

根据指控性质安排反驳论点的顺序

第 189 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者探讨了针对单一和复合指控时,如何有效安排辩护论点的顺序。他指出法律论题与事实论题的性质差异,并结合修辞学校模拟案例与实际诉讼,说明了如何通过层层退让或从最弱到最强地展开论证。

§7.1.12anteactae vitae crimina plerumque prima purganda sunt, ut id, de quo laturus est sententiam iudex, audire propitius incipiat.
关于过去生活的指控通常必须首先予以洗清,以便法官能够以友善的态度,开始听取他将要对其做出判决的那一事件。
sed hoc quoque pro Vareno Cicero ex ultimum distulit, non quid frequentissime sed quid tum expediret intuitus.
但西塞罗在为瓦雷努斯辩护时,也将这一点推迟到了最后,他所注视的不是最常用的做法,而是当时什么是有效的。
§7.1.13cum simplex intentio erit, videndum est, unum aliquid respondeamus an plura.
当指控是单一的时候,必须看我们是应该回答某一件事情,还是回答多件事情。
si unum, ex re quaestionem instituamus an ex scripto; si ex re, negandum sit quod obiicitur an tuendum; si ex scripto, ex qua specie iuris pugna sit, et ex ea, de verbis an de voluntate quaeratur.
如果是一件事,我们应当根据事实建立论题,还是根据文本;如果根据事实,对于被指控的事应当予以否认还是进行辩护;如果根据文本,争论是出于哪一种法律类型,而在该类型中,探究的是字面含义还是立法意图。
§7.1.14id ita consequemur, si intuiti fuerimus, quae sit lex quae litem faciat, hoc est, qua iudicium sit constitutum.
如果我们注视什么是引起诉讼的法律,也就是据以建立审判的法律,我们就会实现这一点。
nam quaedam ex scholasticis ponuntur ad coniungendam modo actae rei seriem, ut puta: expositum qui agnouerit, solutis alimentis recipiat.
因为在学校的演练中,有些内容的设置仅仅是为了连接所发生事件的先后顺序,例如:“承认被遗弃之子的人,在支付了抚养费后可将其领回。
minus dicto audientem filium liceat abdicare.
”“允许将不听从父亲话语的儿子逐出家门。
qui expositum recepit, imperat ei nuptias locupletis propinquae; ille deducere vult filiam pauperis educatoris.
”“收回被遗弃之子的人,命令他娶一位富有的女亲属;而他却想娶贫穷养育者的女儿。
§7.1.15lex de expositis ad adfectum pertinet; iudicium pendet ex lege abdicationis.
” 关于遗弃婴儿的法律涉及情感,而审判则取决于关于逐出家门的法律。
nec tamen semper ex una lege quaestio est, ut ex antinomia.
然而,论题并不总是源于单一的法律,例如在法律抵触的情形下。
his spectatis apparebit circa quod pugna sit.
审视了这些之后,争论所围绕的核心就会显现。
§7.1.16coniuncta defensio est, qualis pro Rabirio: si occidisset, recte fecisset; sed non occidit.
复合辩护就如为拉比利乌斯所作的辩护:“即使他杀了人,他也做得很对;但他并没有杀人。
ubi vero multa contra unam propositionem dicimus, cogitandum est primum quidquid dici potest, tum ex his quo quidque loco dici expediat aestimandum.
”然而,当我们针对一个命题说很多话时,首先必须思考所有能够说的话,然后必须从这些话中评估在什么位置说每一句话才是有效的。
in quo non idem sentio, quod de propositionibus paulo ante, quodque de argumentis probationum loco concessi, posse aliquando nos incipere a firmioribus.
在这一点上,我的想法与刚才关于命题所说的,以及我在论证证明时所作的让步不同,即我们有时可以从较强的论点开始。
§7.1.17nam vis quaestionum semper crescere debet et ad potentissima ab infirmissimis pervenire, sive sunt eiusdem generis sive diversi.
因为论题的力量应当不断增强,并且不论它们是属于同一种类还是不同种类,都应当从最弱的过渡到最强有力的。
§7.1.18iuris autem quaestiones solent esse nonnunquam ex alis atque allis conflictionibus, facti semper idem spectant; ex utroque genere similis ordo est.
然而,法律的论题有时会源于各式各样的冲突,而事实的论题则总是指向同一个目标;从这两种类型中,顺序是相似的。
sed prius de dissimilibus, ex quibus infirmissimum quidque primum tractari oportet, ideo quod quasdam quaestiones exsecuti donate solemus et concedere; neque enim transire ad alias possumus nisi omissis prioribus.
但首先讨论不同性质的论题,其中最弱的应当最先处理,因为我们通常在穷尽了某些论题之后便会作步退让和妥协;要是不放弃先前的论题,我们便无法过渡到其他的论题。
quod ipsum ita fieri oportet, §7.1.19non ut damnasse eas videamur, sed omisisse, quia possimus etiam sine eis vincere.
而这件事本身应当如此进行:并非让我们显得像是否定了它们,而是因为即便没有它们我们也能够获胜,所以将它们省略。
procurator alicuius pecuniam petit ex fenore hereditario: potest incidere quaestio, an huic esse procuratori liceat.
假设某人的代理人根据继承的借贷利息要求偿还钱财:可能会产生一个论题,即此人是否被允许充当代理人。
§7.1.20finge nos, postquam tractavimus eam, remittere vel etiam convinci: quaeretur, an ei, cuius nomine litigatur, procuratorem habendi sit ius.
设想我们在探讨了该点之后将其撤回,甚至被驳倒:那么就会探究,以其名义进行诉讼的人是否有权拥有代理人。
discedamus hinc quoque: recipit materia quaestionem, an ille, cuius nomine agitur, heres sit feneratoris an ex asse heres.
我们也从这一点退开:案情接受了这样一个论题,即以其名义起诉的人是否为放债人的继承人,或是全额继承人。
haec quoque concessa sint: §7.1.21quaeretur an debeatur.
即便这些也都被承认:那么就要探究是否应该偿还。
contra nemo tam demens fuerit, ut cum id quod firmissimum duxerit se habere protulerit, remittat illud et ad leviora transcendat.
相反,没有谁会如此愚蠢,以至于在他提出自己认为最强有力的论点之后,将其撤回而转向较弱的论点。
huic ex schola simile est: non abdicabis adoptatum; ut hunc quoque, non virum. fortem; ut et fortem, non qui cuicunque voluntati tuae non paruerit; ut ex alia omnia subiectus sit, non propter optionem; ut propter optionem, non propter talem optionem.
在学校的演练中与此相似的例子是:“你不得将养子驱逐出家门”;即便可以驱逐他,“也不得驱逐一位勇士”;即便能驱逐勇士,“也不得驱逐一个并非对你唯命是从之人”;即便他在其他所有事上都顺从,“也并非因为他的选择权(而驱逐他)”;即便因为他的选择权,“也不得因为这样的选择权(而驱逐他)”。
Haec iuris quaestionum differentia est.
这就是法律论题之间的区别。
§7.1.22in factis autem ad idem tendentia sunt plura, ex quibus aliqua citra summam quaestionem remitti solent; ut si is, cum quo furti agitur, dicat: proba te habuisse, proba perdidisse, proba furto perdidisse, proba mea fraude.
然而在事实论题中,有许多指向同一结果的论点,其中有一些通常不用达到最根本的论题便可被放弃;正如被控犯有盗窃罪的人如果说:“证明你曾经拥有它,证明你丢失了它,证明你是因盗窃而丢失的,证明是由于我的欺诈(而丢失的)。
priora enim remitti possunt, ultimum non potest.
”因为前面的几点都可以被放弃,但最后一点却不能。

词汇与语法注释

  1. 7.1.14minus dicto audientem — 惯用表达 dicto audiens(听从命令、顺从)加上具有否定意味的副词 minus(不怎么、不),在句中作为形容词成分修饰 filium(儿子),意为“不听话的、不顺从的”。
  2. 7.1.16posse aliquando nos incipere a firmioribus — 不定虚词短语 posse... 与前文的关系代词 quod(以及 quodque)所指代的具体内容成同位关系,解释了“我们有时可以从较强的论点开始”这一主张的具体含义。
  3. 7.1.21ut hunc quoque, non virum fortem — 连词 ut 在此表示让步(意为“即使、即便”),省略了如 abdicare possis(可以驱逐)等虚拟语气动词。这体现了修辞学校中常见的、通过层层退让逐步将对手逼入核心论点的渐降式论证模式。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §7.1.12-7.1.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:7.1.12-7.1.22

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。