Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §7.1.23-7.1.33

通过属与种分析论点及排除法

第 190 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

提出了通过从具体种到一般类或反向溯源来分析论点的方法,并说明了共同特征与特有特征的区别,以及指控中事实的积累与排除法的有效性。

§7.1.23solebam et hoc facere, ut vel ab ultima specie (nam ea fere est, quae continue causam) retrorsum quaererem usque ad primam generalem quaestionem, vel a genere ad extremam speciem descenderem, etiam ex suasoriis.
我过去也常这样做:要么从最具体的种(因为这通常是直接构成案情的东西)向后追溯直到第一个一般的论题,要么从类下降到最具体的种,甚至在说服性演说中也是如此。
§7.1.24ut deliberat Numa, an regnum offerentibus Romanis recipiat.
例如,当罗马人向努马推戴王位时,他考虑是否接受。
primum, id est genus, an regnandum, tum an ex civitate aliena, an Romae, an laturi sint Romani talem regem.
第一个,即“类”,是是否应当称王,接着是否从外国引入,是否在罗马,罗马人是否会容忍这样一位国王。
similiter ex controversiis.
在论争性演说中也是如此。
optet enim vir fortis alienam uxorem.
设想一个勇士选择了他人的妻子。
ultima species est, an optare possit alienam uxorem.
最具体的种是他是否可以选择他人的妻子。
generale est, an quidquid optarit, accipere debeat.
一般的论题是,无论他选择了什么,是否都应当得到。
inde, an ex privato, an nuptias, an maritum habentis.
由此,是否从私人那里,是否是一桩婚姻,是否属于一个有丈夫的女人。
§7.1.25sed hoc non, quemadmodum dicitur, ita et quaeritur.
但这并不像口头上说的那样去探究。
primum enim occurrit fere, quod est ultimum dicendum, ut hoc, non debes alienam uxorem optare, ideoque divisionem perdit festinatio.
因为通常最后才该说的话最先浮现,就像这个例子:“你不应该选择他人的妻子”,因此急躁会破坏划分。
non oportet igitur offerentibus se contentum esse, sed quaerere aliquid quod ultra est, ne uiduam quidem.
因此,不应该满足于最先呈现出来的论点,而应该寻找更深层的东西——哪怕是寡妇也不行。
adhuc plus est, nihil ex privato.
更深一层的是:不能从私人那里得到任何东西。
ultimum retrorsum, quod idem a capite primum est, nihil iniquum.
倒推的最后一点,也是从头开始的第一点,是:不能有任何不义之事。
itaque propositione visa, §7.1.26quod est facillimum, cogitemus, si fieri potest, quid naturale sit primum responderi.
因此,在审视了命题之后,这是最容易的一步,让我们思考,如果可能的话,自然应该最先回答什么。
id si, tanquam res agatur et nobis ipsis respondendi necessitas sit, intueri voluerimus, occurret.
如果我们能把这看作是案件正在进行、而我们自己有必要做出回答一样去注视它,它就会浮现出来。
§7.1.27si id non contigerit, seponamus id quod primum se obtulerit, et ipsi nobiscum sic loquamur: quid si hoc non esset? id iterum et tertium et dum nihil sit reliqui.
如果这没有发生,让我们把最先呈现出来的论点放在一边,自己对自己这样说:“如果这不是真的呢? ”然后再试第二次、第三次,直到什么也没留下。
itaque inferiora quoque scrutabimur, quae tractata faciliorem nobis iudicem ex summa quaestione facient.
这样我们也将审视更低级的论点,这些论点在被处理后,将使法官在面对最高论题时对我们更加宽容。
§7.1.28non dissimile huic est et illud praeceptum, ut a communibus ad propria veniamus.
与此相似的还有那条教导,即我们应该从共同特征走向特有特征。
fere enim communia generalia sunt.
因为共同特征通常是一般性的。
commune est, tyrannum occidit; proprium, patrem tyrannum occidit; mulier occidit, uxor occidit.
共同特征是:“他杀死了僭主”;特有特征是:“他杀死了作为父亲的僭主”,“一个女人杀死了他”,“他的妻子杀死了他”。
§7.1.29solebam et excerpere, quid mihi cum adversario conveniret, si modo id pro me erat, nec solum premere confessionem, sed partiendo multiplicare, ut ex illa controversia, dux. , qui competitorem patrem ex suffragiis vicerat, captus est; euntes ad redemptionem eius legati obvium habuerunt patrem revertentem ab hostibus.
我过去也常摘录出我与对手达成一致的观点,只要这对我有利,而且不仅是逼迫对方承认,还通过拆分来使之成倍增加,正如在那个论争性演说的主题中:“一位在选举中击败了竞争对手父亲的将军. 被捕了;前去赎回他的使使节们遇到了从敌方归来的父亲。
§7.1.30is legatis dixit: Sero itis.
” 他对使节们说:“你们去得太晚了。
excusserunt illi patrem et aurum ex sinu eius invenerunt; ipsi perseverarunt ire quo intenderant; invenerunt ducem cruci fixum, cuius uox fuit: cauete proditorem.
”他们搜了父亲的身,并在他的衣兜里发现了金子;使节们自己继续朝他们原定的方向前进;他们发现将军被钉在十字架上,将军临终的话是:“警惕叛徒。
reus est pater.
”被告是父亲。
quid convenit? proditio nobis praedicta est et praedicta a duce; quaerimus proditorem.
有什么是达成一致的? “背叛已向我们预言,且是由将军预言的;我们在寻找叛徒。
te isse ad hostes fateris et isse clam et ab his incolumem redisse, aurum retulisse et aurum occultum habuisse.
你承认你去了敌方,且是秘密去的,并从他们那里安全返回,带回了金子,并且隐瞒了金子。
nam, §7.1.31quod fecit, id nonnunquam potentius fit propositione; quae si animos occupavit, prope aures ipsae defensioni praecluduntur.
”因为,因为他所做的事,有时比命题更有力;如果这先入为主地占据了人们的心灵,那么耳朵几乎就会对辩护本身关闭。
in totum autem congregatio criminum accusantem adiuvat, separatio defendentem.
但总体而言,罪名的累积有助于原告,而其分离则有助于被告。
solebam id, quod fieri et ex argumentis dixi, ex tota facere materia, ut propositis extra quae nihil esset omnibus, deinde ceteris remotis, solum id superesset quod credi volebam, §7.1.32ut ex praevaricationum criminibus: ut absolvatur reus, aut innocentia ipsius fit aut interveniente aliqua potestate aut vi aut corrupto iudicio aut difficultate probationis aut praevaricatione.
我过去常把我说过也可以对论据所做的事,应用到整个案件材料中:即在提出所有除此之外别无他物的可能性之后,接着排除其他可能性,只留下我希望人们相信的那一点,正如在勾结(默契诉讼)的指控中一样:“被告要获得无罪开释,要么是因为他自身的清白,要么是由于某种势力的介入,要么是由于暴力,要么是由于裁判被收买,要么是由于证明的困难,要么是由于勾结。
nocentem fuisse confiteris, nulla potestas obstitit, nulla vis, corruptum iudicium non quereris, nulla probandi difficultas fuit: quid superest, nisi ut praevaricatio fuerit?
你承认他是有罪的;没有任何势力阻碍,没有任何暴力,你没有抱怨裁判被收买,证明也没有困难:那么除了存在勾结之外,还剩下什么呢?
§7.1.33si omnia amoliri non poteram, plura amoliebar. hominem occisum esse constant, non ex solitudine, ut a latronibus suspicer;
” 如果我不能排除全部,我就排除其中几项:“人被杀害是确凿无疑的。
non praedae gratia, quia inspoliatus est; non hereditatis spe, quia pauper fuit: odium igitur ex causa, cum sis inimicus.
不是在荒郊野外,以便让我怀疑是强盗所为;不是为了掠夺,因为他没有被剥夺财物;不是为了渴望继承遗产,因为他是穷人:因此,既然你是仇敌,原因就是仇恨。 ”

词汇与语法注释

  1. 7.1.23continue — 在关系从句 `quae continue causam` 中,`continue` 作副词用,意为“直接地”或“立即地”,此处省略了动词(例如 `constituit` 或 `continet`),或者 `continue` 本身可能是动词 `continuat`(连接、构成)的讹误。本译文假定动词省略或赋予其动词性力量,理解为“直接构成案情”。
  2. 7.1.25sed hoc non, quemadmodum dicitur, ita et quaeritur — 这是一个高度省略的句式。在 `non` 之后省略了 `ita quaeritur`(不以那种方式被探究),形成对比结构:`non [ita quaeritur] quemadmodum dicitur, ita et [hoc] quaeritur`。其含义是“这一过程并不像它被说出(或呈现)时的那种顺序去探究”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §7.1.23-7.1.33. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:7.1.23-7.1.33

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。