§7.1.1sit igitur, ut supra significavi, divisio rerum plurium ex singulas, partitio singularum ex partes discretio, ordo recta quaedam collocatio prioribus sequentia adnectens, dispositio utilis rerum ac partium ex locos distributio.
因此,正如我上面所指出的,区分(divisio)是将多个事物分入各个单项,细分(partitio)是将单项事物剖分为各个部分,秩序(ordo)是把后续事物与先前事物相联结的一种正确的排列,而配置(dispositio)则是将事物和部分实用性地分配到各个位置。
§7.1.2sed meminerimus ipsam dispositionem plerumque utilitate mutari nec eandem semper primam quaestionem ex utraque parte tractandam.
但我们要记住,配置本身通常会因实用性而改变,且同一论题并不总是需要双方都首先予以探讨。
cuius rei, ut cetera exempla praeteream, Demosthenes quoque atque Aeschines possunt esse documento ex iudicio Ctesiphontis diversum secuti ordinem, cum accusator a iure, quo videbatur potentior, coeperit, patronus omnia paene ante ius posuerit, quibus iudicem quaestioni legum praepararet.
关于这一点,且不提其他例子,德摩斯梯尼和埃斯基涅斯在克特西丰的审判中遵循了不同的顺序,也可以作为证明:控方从他看似占优的法律问题开始,而辩护人则把几乎所有内容都置于法律之前,以此让法官对法律问题的审理作好准备。
§7.1.3aliud enim alii docere prius expedit, alioqui semper petitoris arbitrio diceretur; denique ex accusatione mutua, cum se uterque defendat, priusquam adversarium arguat, omnium rerum necesse est ordinem esse diversum.
因为不同的人先陈述不同的内容是有益的,否则演说将总是任由原告来决定;最后,在相互指控中,当双方在控告对手之前都先为自己辩护时,所有事物的顺序必然是不同的。
igitur, quid ipse sim secutus, quod partim praeceptis partim usurpatum ratione cognoveram, promam nec unquam dissimulavi.
因此,我将公开我自己所遵循的方法,这些方法我一部分是从教条中得知,一部分是通过理性的实践所掌握;而且我从未隐瞒过这一点。
§7.1.4erat mihi curae ex controversiis forensibus nosse omnia, quae ex causa versarentur.
在法庭辩论中,我曾留心去了解案件中所涉及的一切事物。
nam ex schola certa sunt et pauca et ante declamationem exponuntur, quae themata Graeci vocant, Cicero proposita.
因为在学校里,事实是确定的、少数的,并且是在演练之前就被陈述出来的,希腊人称之为“主题”(themata),西塞罗则称之为“命题”(proposita)。
cum haec ex conspectu quodammodo collocaveram, non minus pro adversa parte quam pro mea cogitabam.
当我将这些以某种方式摆在眼前时,我不仅为自己这一方考虑,也同样为对方考虑。
§7.1.5et primum (quod non difficile dictu est sed tamen ante omnia intuendum) constituebam, quid utraque pars vellet efficere, tum per quid, hoc modo.
首先(这说起来不难,但必须首先予以审视),我确定双方想要达成什么目的,然后通过什么方式,就像这样。
cogitabam, quid primum petitor diceret. id aut confessum erat aut controversum.
我思考原告首先会说什么,那要么是已被承认的,要么是存在争议的。
§7.1.6si confessum, non poterat ibi esse quaestio.
如果是已被承认的,那里就不可能存在论题。
transibam ergo ad responsum partis alterius, idem intuebar; nonnunquam etiam quod inde obtinebatur confessum erat.
因此我转入另一方的回答,并同样予以审视;有时甚至连从中得出的结论也是被承认的。
ubi primum coeperat non convenire, quaestio oriebatur.
一旦开始出现分歧,论题便随之产生。
id tale est: occidisti hominem; Occidi.
例如:“你杀了一个人”;“我杀了”。
§7.1.7convenit; transeo.
达成一致了,我继续。
rationem reddere debet reus, quare occiderit.
被告必须给出他为何杀人的理由。
adulterum, inquit, cum adultera occidere licet.
“法律允许,”他说,“将通奸男子与通奸女子一同杀死。
legem esse certum est.
”法律的存在是确定的。
tertium iam aliquid videndum est, ex quo pugna consistat.
现在必须看第三个点,争论由此产生。
non fuerunt adulteri; Fuerunt: quaestio; de facto ambigitur, coniectura est.
“他们不是通奸者”;“他们是”:论题产生了;事实存在疑问,这属于推测。
§7.1.8interim et hoc tertium confessum est adulteros fuisse sed tibi, inquit accusator, illos non licuit occidere; exul enim eras, aut ignominiosus.
有时,甚至这第三点(他们是通奸者)也是被承认的,但控方说:“你是不被允许杀死他们的,因为你是流放者,或者是声名狼藉之人。
de iure quaeritur.
”这里探究的是法律权利。
at si protinus dicenti occidisti respondeatur non occidi, statim pugna est.
但是,如果对说“你杀了人”的人立刻回答“我没杀”,争论当即产生。
si explorandum est, ubi controversia incipiat, et considerari debet, quid primam quaestionem faciat.
必须探究争端始于何处,并且必须考量是什么构成了第一个论题。
Intentio simplex, occidit Saturninum Rabirius;
单一陈述:“拉比利乌斯杀死了萨图尔尼努斯”。
§7.1.9coniuncta, lege de sicariis commisit L. Varenus. nam C. Varenum occidendum et Cn. Varenum vulnerandum et Salarium item occidendum curavit.
复合陈述:“卢修斯·瓦雷努斯违反了关于刺客的法律;因为他策划杀害了盖乌斯·瓦雷努斯,打伤了格奈乌斯·瓦雷努斯,并同样杀害了萨拉里乌斯。
Nam sic diuersae propositiones erunt; quod idem de petitionibus dictum sit.
”因为如此一来将会有不同的命题;民事请求也是同理。
verum ex coniuncta propositione plures esse quaestiones ac status possunt, si aliud negat reus, aliud defendit, aliud a iure actionis excludit.
然而,如果被告否认某事、为另一事辩护、并从起诉权中排除第三事,那么从复合陈述中可能会产生多个论题和地位(status)。
in quo genere agenti est dispiciendum, quid quoque loco diluat.
在这种案件中,诉讼代理人必须看清在什么地方去驳斥什么。
§7.1.10quod pertinet ad actorem, non plane dissentio a Celso, qui sine dubio Ciceronem secutus instat tamen huic parti vehementius, ut putet primo firmum aliquid esse ponendum, summo firmissimum, imbecilliora medio, quia et initio movendus sit iudex et summo impellendus.
至于原告,我并非完全不同意塞尔苏斯的看法,他无疑追随了西塞罗,却在这部分上坚持得更为猛烈,认为开头应该放一些有力的论点,结尾放最强有力的,较弱的放中间,因为法官在开头需要被感动,在结尾需要被促动。
§7.1.11at pro reo plerumque gravissimum quidque primum movendum est, ne illud spectans iudex reliquorum defensioni sit aversior.
但是对于被告,通常必须首先动摇最沉重的指控,以免法官盯着那一点,而对余下内容的辩护产生反感。
interim tamen et hoc mutabitur, si leviora illa palam falsa erunt, gravissimi defensio difficilior, ut detracta prius accusatoribus fide aggrediamur ultimum, iam iudicibus omnia vana esse credentibus.
然而,有时这也需要改变,如果那些较轻的指控显然是虚假的,而最沉重指控的辩护更为困难,那么我们就可以先剥夺控方的可信度,然后在法官已认为一切皆属虚妄的情况下,着手应对最后的指控。
opus erit tamen praefatione, qua et ratio reddatur dilati criminis et promittatur defensio, ne id quod non statim diluemus timere videamur.
不过,依然需要一个序言,其中既要说明推迟辩驳该罪状的理由,又要承诺给予辩护,以免我们显得害怕那项没有立即驳斥的罪状。