§6.3.91est et illa ex ironia fictio, qua usus est C. Caesar.
还有一种源于反讽的虚构,正如盖乌斯·凯撒所使用的。
nam cum testis diceret a reo femina sua ferro petita, et esset facilis reprehensio, cur illam potissimum partem corporis vulnerare voluisset: quid enim faceret, inquit,
因为当一名证人说被告用利刃袭击了他的大腿时,反驳是很容易的——为什么他偏偏想伤害身体的那个部位呢? 凯撒说:“那他还能怎么办呢,” “当你戴着头盔和胸甲的时候?
§6.3.92cum tu galeam et loricam haberes? vel optima est simulatio contra simulantem, qualis illa Domitii Afri fuit: vetus habebat testamentum, et unus ex amicis recentioribus, sperans aliquid ex mutatione tabularum, falsam fabulam intulerat, consulens eum, an primipilari seni iam testato rursus suaderet ordinare suprema iudicia.
”或者,针对伪装者的伪装是最好的,正如多米蒂乌斯·阿菲尔的例子:某个老者有一份旧遗嘱,他的一位新朋友希望能从遗嘱板的改动中得到些什么,便编造了一个谎言,向阿菲尔请教是否应该建议这位已经立了遗嘱的前任首席百人队长老人重新安排他的最终决定。
noli, inquit, facere; offendis illum.
阿菲尔说:“千万不要这样做,你会得罪他的。
§6.3.93iucundissima sunt autem ex his omnibus lenia et, ut sic dixerim, boni stomachi: ut Afer idem ingrato litigatori conspectum eius in foro vitanti per nomenclatorem missum ad eum, amas me, inquit, quod te non vidi? et dispensatori, qui, cum reliqua non responderent, dicebat subinde,
"non comedi; pane et aqua vivo,"
"passer, redde quod debes.
” 但在所有这些中,最令人愉快的是温和的、可以说是脾气好的幽默:正如这位阿菲尔,对一个在广场上躲避他视线的忘恩负义的诉讼当事人,通过派去的一名点名官对他说:“你是因为我没看见你而爱我吗? ”又对一个管账人,当账目不符时,他一再说道:“我没有侵吞,我只靠面包和水度日,”阿菲尔对他说:“麻雀啊,还清你欠的债。
"
quae ὑπὸ τὸ ἦθος vocant.
”这些被称为‘在性格之下’。
§6.3.94est gratus iocus, qui minus exprobrat quam potest, ut idem dicenti candidate, semper domum tuam colui, cum posset palam negare, credo, inquit, et verum est.
那种尽可能少加责备的笑话也是讨人喜欢的,正如阿菲尔对一位说“我一直很敬重您的府邸”的候选人,本可以公开否认,却说:“我相信,这是真的。
interim de se dicere ridiculum et quod in alium si absentem diceretur urbanum non erat, quoniam ipsi palam exprobratur, §6.3.95movet risum: quale Augusti est, cum ab eo miles nescio quid improbe peteret et veniret contra Marcianus, quem suspicabatur et ipsum aliquid iniuste rogaturum: non magis, inquit, faciam, commilito, quod petis, quam quod Marcianus a me petiturus est.
”有时,说一些关于自己的荒谬之事,或者如果在别人不在场时说就显得不够高雅的事,因为这是当着本人的面公开责责的,能引人发笑:正如奥古斯都的例子,当时一个士兵向他提出某种不合理的要求,而他怀疑同样会提出不公正请求的马尔基亚努斯正迎面走来,奥古斯都说:“战友啊,我满足你要求的可能性,不会大过马尔基亚努斯将要向我请求的事。
§6.3.96adiuvant urbanitatem et versus commode positi, seu toti ut sunt (quod adeo facile est, ut Ovidius ex tetrastichon Macri carmine librum in malos poetas composuerit), quod fit gratius, si qua etiam ambiguitate conditur: ut Cicero in Lartium, hominem callidum et versutum, cum is in quadam causa suspectus esset, §6.3.97nisi si qua Ulixes intervasit Lartius; seu verbis ex parte mutatis, ut in eum qui, cum antea stultissimus esset habitus, post acceptam hereditatem primus sententiam rogabatur, hereditas est, queam vocant sapientiam, pro illo, felicitas est; seu ficti notis versibus similes, quae παρῳδία dicitur.
” 适当地引用诗句也有助于增加幽默感,无论是完整地引用(这非常容易,以至于奥维德曾利用马克尔的四行诗写了一本书来讽刺拙劣的诗人),如果还带有一点双关则会更加有趣:正如西塞罗针对拉尔蒂乌斯,一个狡黠而机智的人,当他在某个案子中受到怀疑时, “除非拉尔蒂乌斯·尤里西斯暗中偷走了它”;或者部分改变词语,正如对一个以前被认为极愚蠢,但在继承遗产后被第一个征询意见的人说:“正是遗产,他们称之为智慧”,以此代替“正是幸运”;或者模仿著名诗句,这被称为戏仿。
§6.3.98et proverbia opportune aptata: ut homini nequam lapso et, ut allevaretur, roganti, tollat te qui non novit.
还有适时应用谚语:正如对一个跌倒并请求拉他起来的恶棍说:“让不认识你的人拉你起来吧。
ex historia etiam ducere urbanitatem eruditum est: ut Cicero fecit, cum ei testem in iudicio Verris roganti dixisset Hortensius,
"non intelligo haec aenigmata.
”从历史中提炼幽默也是学识博通的表现:正如西塞罗所做的,当他在维勒斯的审判中询问证人时,奥尔腾西乌斯对他说:“我不懂这些谜语。
"
"atqui debes, inquit, cum Sphingem domi habeas;
”西塞罗说:“你应当懂,因为你家里有一只斯芬克斯。
"
acceperat autem ille a Verre Sphingem aeneam magnae pecuniae.
”而奥尔腾西乌斯此前从维勒斯那里得到了一只价值不菲的青铜斯芬克斯像。
§6.3.99subabsurda illa constant stulti simulatione; quae, nisi fingantur, stulta sunt: ut, qui mirantibus, quod humile candelabrum emisset, pransorium erit, inquit.
那些带点荒诞的笑话是由假装愚蠢组成的;如果不是装出来的,它们就是真愚蠢:正如有人对那些奇怪他为何买下矮烛台的人说:“这是午餐用的。
sed illa similia absurdis sunt acria, quae tanquam sine ratione dicta feruntur: ut servus Dolabellae, cum interrogaretur an dominus eius auctionem proposuisset, domum, inquit, vendidit.
”但那些与荒谬相似却很犀利的,则是那些仿佛毫无道理地说出并流传开来的话:正如多拉贝拉的奴隶,当被问及他的主人是否宣布了拍卖时,他说:“他已经把房子卖了。
Deprehensi interim pudorem suum ridiculo aliquo explicant: §6.3.100ut, qui testem dicentem se a reo vulneratum interrogaverat an cicatricem haberet, cum ille ingentem in femine ostendisset, latus, inquit, oportuit.
” 有时,被当场抓住把柄的人会用某种笑话来摆脱自己的尴尬:例如,有人询问一名自称被被告伤害的证人是否有伤疤,当证人展示了大腿上的一道巨大的伤疤时,那人说:“本来应该是肋部的。
contumeliis quoque uti belle datur: ut Hispo obiicienti atrociora crimina accusatori, me ex te metiris, inquit.
”恶语也可以用得漂亮:正如希斯波对指控他犯有更严重罪行的起诉人说:“你是在用你自己的标准来衡量我。
et Fulvius Propinquus legato interroganti an in tabulis, quas proferebat, chirographus esset, et verus, inquit, domine.
”还有富尔维乌斯·普罗平库斯,当特使询问他出示的材料上是否有亲笔签名时,他说:“而且是真迹,阁下。
§6.3.101has aut accepi species aut inveni frequentissimas, ex quibus ridicula ducerentur; sed repetam necesse est, infinitas esse tam salse dicendi quam severe, quas praestat persona, locus, tempus, casus denique, qui est maxime varius.
” 这些是我所继承的或发现的、最常用于引出笑料的形式;但我必须重复,无论是幽默还是严肃的说话方式,都是无限的,它们由人物、地点、时间以及最为多变的偶然机会来决定。