Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.14.18-5.14.26

由理由展开论证与对三段论各部分的驳斥

第 161 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

本段阐明了辩论家如何从理由开始展开论证、反驳三段论各个部分的方法,并通过具体例子解释了恩梯墨玛与三段论的区别。

§5.14.18et a ratione incipere fas est, deinde concludere, ut ibidem: quodsi duodecim tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, quis est qui, quoquo modo quis interfectus sit, puniendum putet? variavit hic adhuc et rursus rationem tertio loco posuit, cum videat aliquando gladium nobis ab ipsis porrigi legibus.
同样,也可以从理由开始,然后得出结论,就像在同一地方所说的那样:“但是,如果十二铜表法规定,对于夜间的盗贼可以以任何方式杀死,而对于白天的盗贼,只有在他们用武器自卫时才可以免于惩罚地杀死,那么谁会认为,无论一个人是以什么方式被杀的,他都应该受到惩罚呢? ”他在这里做出了更多的变化,并在第三个位置再次放上了理由,因为他看到,有时法律本身也会将剑交到我们手中。
§5.14.19Ppr constantem partis duxit ordinem: insidiatori vero et latroni quae potest inferri iniusta nex? hoc intentio; quid comitatus nostri, quid gladii volunt? hoc ratio;
他按照各部分的固定顺序展开了论证:“但是,对于埋伏者和强盗,能施加什么不公正的杀戮呢? ”这是主张;“我们的随从、我们的剑意味着什么?
quos habere certe non liceret, si uti illis nullo pacto liceret, hoc ex ratione et intentione connexio.
”这是理由;“如果绝不允许使用它们,那么拥有它们当然也是不合法的。 ”这是结合了理由与主张的联结。
§5.14.20huic generi probationis tribus occurritur modis, id est per omnes partes.
对抗这种论证有三种方式,也就是说,通过其所有的部分。
aut enim expugnatur intentio aut adsumptio aut conclusio, nonnunquam omnia.
因为要么是主张被击破,要么是副前提被击破,要么是结论被击破,有时则是所有部分都被击破。
intentio expugnatur: iure occidi eum, qui insidiatus sit.
主张被击破的例子如:“设下埋伏的人被合法杀死”。
nam prima statim quaestio pro Milone est, an ei fas sit lucem intueri qui a se hominem necatum esse fateatur.
因为在美罗的辩护中,最先也是立刻被提出的问题就是,对于一个承认有人被自己杀死的人来说,他是否被允许看见光明。
§5.14.21expugnatur adsumptio omnibus iis quae de refutatione diximus.
副前提可以通过我们在反驳中所说的所有方法来击破。
et ratio quidem nonnunquam est vera, cum eius propositio vera non sit; interim verae propositionis falsa ratio est.
事实上,有时理由是真实的,而它的命题却不是真实的;有时真实命题的理由是虚假的。
virtus bonum est, verum est; si quis rationem subiiciat, quod ea locupletes faciat, verae intentionis falsa sit ratio.
“德行是善”,这是真实的;但如果有人加上一个理由,“因为德行使人富有”,那么这个真实主张的理由就是虚假的。
conclusio autem aut vera negatur, §5.14.22cum aliud colligit quam id quod ex prioribus efficitur, aut nihil ad quaestionem dicitur pertinere.
而结论要么被否定为不真实,当它推导出的结论与从前提中产生的结果不同时,或者被认为与问题毫无关系。
non est vera sic: insidiator iure occiditur; nam cum vitae vim adferat ut hostis, debet etiam repelli ut hostis; recte igitur Clodius ut hostis occiditur est;
它不真实的情况如下:“埋伏者被合法杀死;因为他像敌人一样对生命施加暴力,所以也必须像敌人一样被击退;因此克洛狄乌斯作为敌人被合法杀死。
non utique, nondum enim Clodium insidiatorem ostendimus.
”绝非如此,因为我们还没有证明克洛狄乌斯是一个埋伏者。
sed fit vera connexio, recte igitur insidiator ut hostis occiditur; nihil ad nos, nondum enim Clodius insidiator apparet.
但这会成为一个真实的联结:“因此埋伏者作为敌人被合法杀死”;但这与我们无关,因为克洛狄乌斯还没有显现为一个埋伏者。
§5.14.23sed ut potest vera esse intentio et ratio et tamen falsa connexio, ita, si illa falsa sunt, nunquam est vera connexio.
但是,正如主张和理由可以是真实的,而联结却是虚假的一样,如果前者是虚假的,联结就绝不可能是真实的。
§5.14.24enthymema ab aliis oratorius syllogismus, ab aliis pars dicitur syllogismi, propterea quod syllogismus utique conclusionem et propositionem habet et per omnes partes efficit, quod proposuit, enthymema tantum intelligi contentum sit.
恩梯墨玛被一些人称为辩论术三段论,被另一些人称为三段论的一部分,因为三段论必然有结论和命题,并通过所有部分来完成它所提出的内容,而恩梯墨玛则满足于仅仅被理解。
§5.14.25syllogismus talis: solum bonum virtus, nam id demum bonum est, quo nemo male uti potest; virtute nemo male uti potest, bonum est ergo virtus.
三段论是这样的:“唯有德行是善,因为只有没有人能恶用的东西才是善;没有人能恶用德行,因此德行是善。
enthymema ex consequentibus: bonum est virtus, qua nemo male uti potest.
”基于归结的恩梯墨玛:“没有人能恶用的德行是善。
et contra, non est bonum pecunia; non enim bonum, quo quis male uti potest; pecunia potest quis male uti, non igitur bonum est pecunia.
”相反:“金钱不是善;因为凡是人能恶用的东西都不是善;人能恶用金钱,因此金钱不是善。
enthymema ex pugnantibus: an bonum est pecunia,
”基于相反的恩梯墨玛:“难道金钱是善吗,既然人能恶用它?
§5.14.26qua quis male uti potest?—Si pecunia, quae est in argento signato, argentum est, qui argentum omne legavit, et pecuniam, quae est in argento signato, legavit; argentum autem omne legavit, igitur et pecuniam, quae est in argento, legavit, habet formam syllogismi.
”――“如果铸造的银币中的金钱是‘银’,那么遗赠了所有银器的人,也遗赠了铸造的银币中的金钱;而他遗赠了所有银器,因此他也遗赠了银器中的金钱”,这具有三段论的形式。
oratori satis est dicere, cum argentum legaverit omne, pecuniam quoque legavit, quae est in argento.
对于辩论家来说,只需说“既然他遗赠了所有的银器,他也遗赠了银器中的金钱”就足够了。

词汇与语法注释

  1. §5.14.18cum videat aliquando gladium nobis ab ipsis porrigi legibus — 带有虚拟式现在时 `videat` 的 `cum` 从句。此处表示解释西塞罗修辞选择的原因或环境,译为“因为(西塞罗)看到……”或“当他看到……时”。
  2. §5.14.19Ppr constantem — 手稿中模糊的写法 `Ppr` 通常被校订为介词 `Per`,读作 `per constantem partis duxit ordinem`(他按照各部分的固定顺序展开了论证)。
  3. §5.14.21si quis rationem subiiciat... verae intentionis falsa sit ratio. — `si` 从句中的虚拟式现在时 `subiiciat` 与主句中的虚拟式现在时 `sit` 相呼应,构成一个潜在条件句:“如果有人加上……,那么理由将是虚假的。”
  4. §5.14.24enthymema tantum intelligi contentum sit. — `contentum sit` 是表示可能或让步的虚拟式(“会满足于”)。被动现在不定式 `intelligi`(“被理解/被默示”)指恩梯墨玛省略前提并留给听众去理解的特征。
  5. §5.14.26cum argentum legaverit omne — 此处的 `cum` 表示原因,伴随虚拟式完成时 `legaverit`,译为“既然他遗赠了……”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.14.18-5.14.26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.14.18-5.14.26

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。