Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.14.10-5.14.17

三部式推论的结构变体与前提论证

第 160 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

昆体良展示了三部式推论中的各种结构变体,并通过具体的法律例子解释了在前提或理由不确定时对其进行论证的必要性。他还指出,除非涉及较长的推论过程,否则仅凭主张和理由就足以完成论证。

§5.14.10in tribus autem, quas fecimus, partibus non est forma semper eadem, sed una, in qua idem concluditur quod intenditur: anima immortalis est.
然而,在我们所划分的三部分中,形式并不总是相同的,其中一种形式是,结论与主张相同:“灵魂是不朽的。
nam quidquid ex se ipso movetur, immortale est; anima autem ex se ipsa movetur, immortalis igitur est anima.
因为凡是由自身运动的,都是不朽的;而灵魂是由自身运动的,因此灵魂是不朽的。
hoc fit non solum in singulis argumentis sed in totis causis, quae sunt simplices, et in quaestionibus.
”这不仅发生在单个论据中,也发生在整体的、单一的诉讼案以及论题中。
§5.14.11nam et hae primam habent propositionem: sacrilegium commisisti; Non, quisquis hominem occidit, caedis tenetur, deinde rationem; (sed haec est in causis et quaestione longior quam in singulis argumentis) et plerumque summa complexione, vel per enumerationem vel per brevem conclusionem, testantur, quid effecerint.
因为这些也有第一个命题:“你犯了亵渎神圣罪”;或者“不,并非凡是杀人的人都要承担谋杀罪”,接着是理由(但这在诉讼案和论题中比在单个论据中要长得多);并且通常,通过最后的结语,或通过列举,或通过简短的结论,来表明他们证明了什么。
in hoc genere propositio dubia est, de hac enim quaeritur.
在这种类型中,命题是可疑的,因为探问的正在于此。
§5.14.12altera est complexio non par intentioni sed vim habens parem: mors nihil ad nos, nam quod est dissolutum, sensu caret; quod autem sensu caret, nihil ad nos.
另一种是与主张在字面上不同、但具有同等效力的结语:“死亡与我们无关,因为被消解的东西缺乏感觉;而缺乏感觉的东西与我们无关。
in alio genere non eadem propositio est quae connexio: omnia animalia meliora sunt quam inanima, nihil autent melius est mundo, mundus igitur animal.
”在另一种类型中,命题与联结并不相同:“所有动物都比无生物更好,而没有什么比宇宙更好,因此宇宙是动物。
hic potest videri deesse intentio.
”在这里,主张似乎缺失了。
Potuit enim sic constitui ratiocinatio: animal est mundus, omnia enim animalia meliora sunt quam inanima et cetera.
因为推论本可以这样构建:“宇宙是动物,因为所有动物都比无生物更好,等等。
§5.14.13haec propositio aut confessa est ut proxima, aut probanda ut, qui beatam vitam vivere volet, philosophetur oportet, non enim conceditur; cetera sequi nisi confirmata prima parte non possunt.
” 这个命题要么是已被公认的,如前一个例子,要么是需要证明的,如“想要过幸福生活的人,必须研究哲学”,因为这并不是被理所当然承认的;除非第一部分得到确立,否则其余部分无法继续。
item adsumptio interim confessa est ut, omnes autem volunt beatam vitam vivere; interim probanda ut illa, quod est dissolutum, sensu caret; cum, soluta corpore anima an sit immortalis vel ad tempus certe maneat, sit in dubio.
同样,副前提有时是已被公认的,如“而所有人都想要过幸福的生活”;有时是需要证明的,如那个例子:“被消解的东西缺乏感觉”;因为,当灵魂脱离肉体时,它是否不朽,或者至少是否能存留一段时间,尚在可疑之中。
quam adsumptionem alii, rationem alii vocant.
这一副前提,有人称之为“理由”,有人称之为“副前提”。
§5.14.14epichirema autem nullo differt a syllogismis, nisi quod illi et plures habent species et vera colligunt veris, epichirematis frequentior circa credibilia est usus.
然而,扩展三段论与普通三段论毫无区别,除了后者具有更多的类型并且从真理中推导出真理,而扩展三段论的使用则更频繁地围绕着可信的事物。
nam si contingeret semper controversa confessis probare, vix esset in hoc genere usus oratoris.
因为如果总是能够通过已被公认的事物来证明有争议的事物,那么在这种类型中就几乎没有辩论家发挥的余地了。
nam quo ingenio est opus, ut dicas:
因为,要说出以下这些,需要什么才华呢?
§5.14.15bona ad me pertinent, solus enim sum filius defuncti, vel solus heres, cum iure bonorum possessio testati secundum tabulas testamenti detur, §5.14.16ad me igitur pertinet.
“财产属于我,因为我是死者唯一的儿子,或者是唯一的继承人”,因为根据法律,立遗嘱者的财产占有权是根据遗嘱书板来给予的, “因此它属于我”。
sed cum ipsa ratio in quaestionem venit, efficiendum est certum id quo probaturi sumus quod incertum est: ut si ipsa forte intentione dicatur aut filius non es aut non es legitimus aut non es solus, itemque aut non es heres, aut non iustum testamentum est, aut capere non potes, aut habes coheredes, efficiendum est iustum, propter quod nobis bona adiudicari debeant.
但当理由本身受到质疑时,我们必须使我们将用来证明不确定事物的那个依据变得确定:例如,如果针对主张本身可能有人会说,“你不是儿子”,或“你不是合法子嗣”,或“你不是独子”,同样地“你不是继承人”,或“遗嘱不合法”,或“你没有资格接受继承”,或“你有共同继承人”,那么我们就必须确立那项正当性,凭此财产应当被判定给我们。
§5.14.17sed tum est necessaria illa summa connexio, cum intervenit ratio longior; alioqui sufficient intentio ac ratio: silent enim leges inter arma nec se expectari iubent, cum ei, qui exspectare velit, ante iniusta poena luenda sit quam iusta repetenda.
但只有在介入了较长的理由时,最后的那个结语才是必要的;否则,主张和理由就足够了:“因为法律在武器中保持沉默,也不要求人们等待它们,因为对于想要等待的人来说,在要求公正的惩罚之前,必须先承受不公正的惩罚。
ideoque id enthymema, quod est ex consequentibus, rationi simile dixerunt.
”因此,他们把那种基于归结的恩梯墨玛称为类似于理由的东西。
sed et singula, interimque recte, ponuntur, ut ipsum illud silent leges inter arma;
但是,单一的部分有时也可以正确地被给出,就像那句“法律在战争中保持沉默”本身一样。

词汇与语法注释

  1. 5.14.10anima immortalis est. nam quidquid ex se ipso movetur, immortale est; anima autem ex se ipsa movetur, immortalis igitur est anima. — 源自柏拉图《斐德罗篇》(245c)等著作的著名论证。昆体良将其作为三部式形式的例子提出,其中主张(anima immortalis est)与结论(immortalis igitur est anima)在实质上是完全相同的。
  2. 5.14.12mors nihil ad nos, nam quod est dissolutum, sensu caret; quod autem sensu caret, nihil ad nos. — 基于伊壁鸠鲁《主要教义》第二条等内容的论证。在此被用作主张(mors nihil ad nos)与结论(nihil ad nos)在字面上并非完全重复、但在意义上具有同等效力(vim habens parem)的例子。
  3. 5.14.16si ipsa forte intentione dicatur — 夺格 "intentione" 可能是与格 "intentioni"(意为“针对主张”)的异读,但就现有文本而言,它修饰非人称被动动词 "dicatur"(意为“如果有人说”),表示“通过反向的主张本身”或“在主张阶段”。
  4. 5.14.16efficiendum est iustum — "iustum" 用作中性名词,意为“正当的事物(正当性)”,作为由关系代词 "propter quod"(意为“因其”)引导的关系从句的先行词。
  5. 5.14.17ante iniusta poena luenda sit quam iusta repetenda — 引用自西塞罗《为米罗辩护》第9节。在 "iusta" 之后省略了 "poena",其中 "repetenda" 意为“要求正当的惩罚(针对非法的暴力)”,而 "luenda" 意为“承受(不公正的惩罚)”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.14.10-5.14.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.14.10-5.14.17

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。