Humanitext Reader

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스 · 웅변가 교육 §5.14.18-5.14.26

이유로부터의 논증과 삼단논법 부분들에 대한 반박

366개 구절 중 161번째 · 라틴어

요약

연설가가 이유로부터 논증을 시작하는 방법, 삼단논법의 각 부분을 반박하는 방식, 그리고 엔티메마와 삼단논법의 차이가 구체적인 예를 통해 설명된다.

§5.14.18et a ratione incipere fas est, deinde concludere, ut ibidem: quodsi duodecim tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, quis est qui, quoquo modo quis interfectus sit, puniendum putet? variavit hic adhuc et rursus rationem tertio loco posuit, cum videat aliquando gladium nobis ab ipsis porrigi legibus.
또한 이유로부터 시작하여 그 뒤에 결론을 내리는 것도 허용된다. 같은 구절에서처럼 말이다. "하지만 만일 열두표법이 밤의 도둑은 어떤 방식으로든, 낮의 도둑은 만일 무기로 자신을 방어한다면 처벌 없이 죽이도록 허용했다면, 어떤 방식으로든 사람이 죽었다고 해서 처벌받아야 한다고 생각할 사람이 누가 있겠는가?" 그는 여기서 한 걸음 더 변화를 주어 세 번째 자리에 다시 이유를 놓았다. 때로 법 자체에 의해 우리에게 칼이 쥐어진다고 그가 보기 때문이다.
§5.14.19Ppr constantem partis duxit ordinem: insidiatori vero et latroni quae potest inferri iniusta nex? hoc intentio;
그는 부분의 일관된 순서에 따라 논증을 이끌었다. "하지만 매복자와 강도에게 가해지는 어떤 죽음이 부당할 수 있겠는가?" 이것이 주장이다.
quid comitatus nostri, quid gladii volunt? hoc ratio;
"우리의 수행단은 무엇을, 우리의 칼은 무엇을 뜻하는가?" 이것이 이유이다.
quos habere certe non liceret, si uti illis nullo pacto liceret, hoc ex ratione et intentione connexio.
"만일 그것들을 사용하는 것이 결코 허용되지 않는다면, 그것들을 지니는 것 또한 결코 허용되지 않을 터인데 말이다." 이것이 이유와 주장으로부터 나온 연결이다.
§5.14.20huic generi probationis tribus occurritur modis, id est per omnes partes.
이러한 종류의 입증에는 세 가지 방식으로, 즉 모든 부분들을 통해서 대항이 이루어진다.
aut enim expugnatur intentio aut adsumptio aut conclusio, nonnunquam omnia.
왜냐하면 주장이나 부전제나 결론 중 하나가 타파되거나, 때로는 그 모두가 타파되기 때문이다.
intentio expugnatur: iure occidi eum, qui insidiatus sit. nam prima statim quaestio pro Milone est, an ei fas sit lucem intueri qui a se hominem necatum esse fateatur.
주장이 타파되는 예는 다음과 같다. "매복한 자는 정당하게 죽임을 당한다." 왜냐하면 밀로 변호에서의 첫 번째이자 즉각적인 질문은, 자신에 의해 사람이 죽었다고 자백하는 자가 빛을 보는 것이 정당한지 여부이기 때문이다.
§5.14.21expugnatur adsumptio omnibus iis quae de refutatione diximus.
부전제는 우리가 반박에 대해 언급한 모든 것들에 의해 타파된다.
et ratio quidem nonnunquam est vera, cum eius propositio vera non sit;
그리고 참으로 이유는 때로 그 전제가 참이 아닐 때에도 참인 경우가 있다.
interim verae propositionis falsa ratio est.
반면에 참인 명제의 이유가 거짓인 경우도 있다.
virtus bonum est, verum est;
"덕은 선이다"라는 것은 참이다.
si quis rationem subiiciat, quod ea locupletes faciat, verae intentionis falsa sit ratio.
그러나 만일 누군가가 "덕이 사람을 부유하게 만들기 때문이다"라는 이유를 덧붙인다면, 참인 주장에 대한 거짓된 이유가 될 것이다.
conclusio autem aut vera negatur, §5.14.22cum aliud colligit quam id quod ex prioribus efficitur, aut nihil ad quaestionem dicitur pertinere.
한편 결론은 그것이 참이 아니라고 부정되거나, 앞서의 것들로부터 도출되는 것과 다른 것을 결론으로 삼을 때(참이 아니라고 부정되거나), 혹은 질문과 아무런 상관이 없다고 여겨진다.
non est vera sic: insidiator iure occiditur;
다음과 같은 식으로는 참이 아니다. "매복자는 정당하게 죽임을 당한다.
nam cum vitae vim adferat ut hostis, debet etiam repelli ut hostis;
왜냐하면 적처럼 생명에 폭력을 가하는 이상, 적처럼 물리쳐져야 하기 때문이다.
recte igitur Clodius ut hostis occiditur est;
따라서 클로디우스가 적처럼 죽임을 당한 것은 정당하다." 결코 그렇지 않다.
non utique, nondum enim Clodium insidiatorem ostendimus.
왜냐하면 우리는 클로디우스가 매복자였다는 것을 아직 보여주지 않았기 때문이다.
sed fit vera connexio, recte igitur insidiator ut hostis occiditur; nihil ad nos, nondum enim Clodius insidiator apparet.
그러나 다음과 같이 하면 참인 연결이 된다. "따라서 매복자가 적처럼 죽임을 당하는 것은 정당하다." 하지만 이것은 우리와 무관하다. 왜냐하면 클로디우스가 매복자라는 사실이 아직 드러나지 않았기 때문이다.
§5.14.23sed ut potest vera esse intentio et ratio et tamen falsa connexio, ita, si illa falsa sunt, nunquam est vera connexio.
그러나 주장과 이유가 참이면서도 연결이 거짓일 수 있는 것과 마찬가지로, 그것들이 거짓이라면 연결이 참인 경우는 결코 없다.
§5.14.24enthymema ab aliis oratorius syllogismus, ab aliis pars dicitur syllogismi, propterea quod syllogismus utique conclusionem et propositionem habet et per omnes partes efficit, quod proposuit, enthymema tantum intelligi contentum sit.
엔티메마는 어떤 이들에 의해서는 '연설술적 삼단논법'이라 불리고, 다른 이들에 의해서는 '삼단논법의 일부'라고 불린다. 왜냐하면 삼단논법은 반드시 결론과 명제를 지니고 모든 부분들을 통해 자신이 제시한 바를 완성하는 반면, 엔티메마는 단지 이해되는 것만으로 만족하기 때문이다.
§5.14.25syllogismus talis: solum bonum virtus, nam id demum bonum est, quo nemo male uti potest;
삼단논법은 다음과 같다. "덕만이 선이다. 왜냐하면 아무도 악하게 쓸 수 없는 것만이 마침내 선이기 때문이다.
virtute nemo male uti potest, bonum est ergo virtus. enthymema ex consequentibus: bonum est virtus, qua nemo male uti potest. et contra, non est bonum pecunia;
덕을 악하게 쓸 수 있는 사람은 아무도 없다. 따라서 덕은 선이다." 귀결로부터 나오는 엔티메마는 다음과 같다. "아무도 악하게 쓸 수 없는 덕은 선이다." 그리고 그 반대로, "돈은 선이 아니다.
non enim bonum, quo quis male uti potest;
왜냐하면 누구나 악하게 쓸 수 있는 것은 선이 아니기 때문이다.
pecunia potest quis male uti, non igitur bonum est pecunia. enthymema ex pugnantibus: an bonum est pecunia, §5.14.26qua quis male uti potest?—Si pecunia, quae est in argento signato, argentum est, qui argentum omne legavit, et pecuniam, quae est in argento signato, legavit;
누구나 돈을 악하게 쓸 수 있다. 따라서 돈은 선이 아니다." 상반되는 것들로부터 나오는 엔티메마는 다음과 같다. "누구나 악하게 쓸 수 있는 돈이 과연 선이겠는가, (돈이 과연 선이겠는가?)"――"만일 주조된 은화 속에 들어 있는 돈이 '은'이라면, 모든 은을 유증한 사람은 주조된 은화 속에 들어 있는 돈 또한 유증한 것이다.
argentum autem omne legavit, igitur et pecuniam, quae est in argento, legavit, habet formam syllogismi.
그런데 모든 은을 유증했다. 따라서 은 속에 들어 있는 돈 또한 유증한 것이다"라는 것은 삼단논법의 형식을 가진다.
oratori satis est dicere, cum argentum legaverit omne, pecuniam quoque legavit, quae est in argento.
연설가에게는 "모든 은을 유증했으니, 은 속에 들어 있는 돈 또한 유증한 것이다"라고 말하는 것으로 충분하다.

어휘·문법 주석

  1. §5.14.18cum videat aliquando gladium nobis ab ipsis porrigi legibus — 접속법 현재형 `videat`을 수반하는 `cum` 절. 여기서는 선행하는 키케로의 수사적 선택을 설명하는 이유 혹은 상황을 나타내며, "(키케로가) ~라고 보기 때문에" 또는 "~라고 볼 때"로 해석된다.
  2. §5.14.19Ppr constantem — 필사본의 불분명한 표기 `Ppr`은 일반적으로 전치사 `Per`로 교정되어, `per constantem partis duxit ordinem`("부분의 일관된 순서에 따라 논증을 이끌었다")으로 읽힌다.
  3. §5.14.21si quis rationem subiiciat... verae intentionis falsa sit ratio. — `si` 절의 접속법 현재 `subiiciat`에 응하여 주절도 접속법 현재 `sit`으로 나타나, "만일 누군가가 ~을 덧붙인다면, ~은 거짓이 될 것이다"라는 잠재적 조건문을 형성한다.
  4. §5.14.24enthymema tantum intelligi contentum sit. — `contentum sit`은 가능 또는 양보의 접속법("만족할 것이다")이다. 수동태 현재 부정사 `intelligi`("이해되는 것/암시되는 것")는 전제를 생략하고 청중의 이해에 맡기는 엔티메마의 특성을 가리킨다.
  5. §5.14.26cum argentum legaverit omne — 여기서 `cum`은 이유를 나타내며(접속법 완료 `legaverit`을 수반), "~을 유증했기 때문에"로 해석된다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스, 웅변가 교육 §5.14.18-5.14.26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.14.18-5.14.26

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.