Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.12.1-5.12.11

论据的排列强弱与诉诸情感的证明

第 151 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

总结前述关于证明的知识,阐述如何运用、强弱组合论据,以及如何利用情感和人格进行证明,并强调根据听众调整说服策略的重要性。

§5.12.1haec fere de probatione vel ab aliis tradita vel usu percepta in hoc tempus sciebam.
关于证明,无论是他人传授的还是凭经验领悟的,到目前为止我所知道的大致就是这些。
neque mihi fiducia est, ut ea sola esse contendam, quin immo hortor ad quaerendum et inveniri posse fateor; quae tamen adiecta fuerint, non multum ab his abhorrebunt.
我没有信心坚称这些是仅有的内容,相反,我鼓励进一步探求,并承认还可以发现更多;然而,那些可能被添加的内容,也不会与这些相去太远。
nunc breviter, quemadmodum sit utendum iis, subiungam.
现在,我将简要地补充说明应该如何使用它们。
§5.12.2traditum fere est argumentum oportere esse confessum; dubiis enim probari dubia qui possunt Quaedam tamen, quae in alterius rei probationem ducimus, ipsa probanda sunt.
人们普遍传授,论据应当是公认的;因为不确定的事物怎么能用不确定的事物来证明呢? 然而,我们用来证明另一事物的某些事物,其本身也必须被证明。
occidisti virum, eras enim adultera.
“你杀死了丈夫,因为你是通奸者。
prius de adulterio convincendum est ut, cum id coeperit esse pro certo, fiat incerti argumentum.
”首先必须证实通奸罪,这样当它开始成为确凿的事实,才能成为不确定事物的论据。
spiculum tuum in corpore occisi inventum est;
“你的标枪在被杀者的尸体中被发现。
negat suum: ut probationi prosit, probandum est.
”他否认是他的:为了对证明有所帮助,这必须被证明。
§5.12.3illud hoc loco monere inter necessaria est, nulla esse firmiora quam quae ex dubiis facta sunt certa.
在此处进行警告是必不可少的,即没有什么比那些由不确定变为确定的事物更强大的了。
caedes a te commissa est, cruentam enim vestem habuisti;
“谋杀是由你犯下的,因为你有一件血衣。
non est tam grave argumentum, si fatetur quam si convincitur.
”如果他承认,其论证的力度就不如他被证实的那样重。
nam si fatetur, multis ex causis potuit cruenta esse vestis; si negat, hic causae cardinem ponit, in quo si victus fuerit, etiam in sequentibus ruit.
因为如果他承认,衣服变血衣可能有很多原因;如果他否认,他就把诉讼的枢纽放在了这里,如果在这里他被击败,他在随后的点上也会崩溃。
non enim videtur in negando mentiturus fuisse, nisi desperasset id posse defendi, si confiteretur.
因为如果不承认,他似乎不会说谎,除非他绝望地认为如果承认了,这就无法辩护。
§5.12.4firmissimis argumentorum singulis instandum, infirmiora congreganda sunt, quia illa per se fortia non oportet circumstantibus obscurare, ut qualia sunt appareant, haec imbecilla natura mutuo auxilio sustinentur.
我们必须逐一强调最强有力的论据,而较弱的则必须聚集在一起,因为不应该让周围的事物掩盖那些本身强大的论据,好让它们显得如其所是,而这些微弱的论据则因其本性而通过相互协助得以支持。
§5.12.5ita quae non possunt valere, quia magna sint, valebunt, quia multa sunt; utique vero ad eiusdem rei probationem omnia spectant.
因此,那些因为太大而无法发挥作用的事物,将因为数量多而发挥作用;无论如何,它们都指向对同一事物的证明。
ut, si quis hereditatis gratia hominem occidisse dicatur: hereditatem sperabas et magnam hereditatem, et pauper eras et tum maxime a creditoribus appellabaris; et offenderas eum, cuius eras heres, et mutaturum tabulas sciebas.
例如,如果有人被说成是为了继承遗产而杀人:“你期待着一份遗产,而且是一份巨大的遗产,并且你很穷,而当时债主们催债最紧;你又得罪了你是其继承人的那个人,并且你知道他打算更改遗嘱。
singula levia sunt et communia, universa vero nocent etiamsi non ut fulmine, tamen ut grandine.
”个别的事物是轻微且寻常的,但结合在一起就会造成伤害,即使不像雷电,也像冰雹一般。
§5.12.6quaedam argumenta ponere satis non est, adiuvanda sunt: cupiditas causa sceleris fuit, quae sit vis eius: ira, quantum efficiat in animis hominum talis adfectio;
仅仅提出某些论据是不够的,还必须加以辅助:“贪婪是犯罪的原因”——它的力量是什么? “愤怒”——这种情感在人们的心中能产生多大影响?
ita et firmiora erunt ipsa et plus habebunt decoris, si non nudos et velut carne spoliatos artus ostenderint.
这样,它们本身就会更坚固,也会更有美感,如果它们不展示赤裸的、仿佛被剥去血肉的骨骼。
§5.12.7multum etiam refert, si argumento nitemur odii, utrum hoc ex invidia sit an ex iniuria an ex ambitu, vetus an novum, adversus inferiorem, parem, superiorem, alienum, propinquum.
同样大有关系的是,如果我们依靠仇恨的论据,这究竟是出于嫉妒,还是出于伤害,抑或是出于野心,是旧怨还是新仇,是对地位较低者、同等者、较高者、外人还是亲属。
suos habent omnia ista tractatus et ad utilitatem partis eius quam tuemur referenda sunt.
所有这些都有其独特的处理方式,并且必须与我们所捍卫的一方的利益相联系。
§5.12.8nec tamen omnibus semper, quae invenerimus, argumentis onerandus est iudex, quia et taedium adferunt et fidem detrahunt.
然而,我们不应该总是用我们发现的所有论据来加重法官的负担,因为它们既带来厌烦,又削弱可信度。
neque enim potest iudex credere satis esse ea potentia, quae non putamus ipsi sufficere qui diximus.
因为法官无法相信那些我们自己(说出这些话的人)都认为不充分的论据是强有力的。
in rebus vero apertis argumentari tam sit stultum quam in clarissimum solem mortale lumen inferre.
事实上,在显而易见的事情上进行辩论,就像把凡人的光亮带进最明亮的太阳中一样愚蠢。
§5.12.9his quidam probationes adiiciunt, quas παθητικάς vocant, ductas ex adfectibus.
在这些之外,有些人加上了他们称为“感性证明”的证明,这些证明是从情感中引导出来的。
atque Aristoteles quidem potentissimum putat ex eo, qui dicit, si sit vir bonus; quod ut optimum est, ita longe quidem, sed sequitur tamen, videri.
而亚里士多德确实认为,最强大的证明来自说话的人,如果他是一个好人;虽然这(好人本身)是最好的,但即使相差甚远,显现为这样(好人)也是随之而来的。
§5.12.10inde enim ilia nobilis Scauri defensio: Q. Varius Sucronensis ait Aemilium Scaurum rem publicam populi Romani prodidisse; Aemilius, Scaurus negat.
因为从那里产生了斯考鲁斯那著名的辩护:“苏克罗的昆图斯·瓦里乌斯说埃米利乌斯·斯考鲁斯背叛了罗马人民的国家;埃米利乌斯·斯考鲁斯否认。
cui simile quiddam fecisse Iphicrates dicitur, qui cum Aristophontem, quo accusante similis criminis reus erat, interrogasset, an is accepta pecunia rem publicam proditurus esset; isque id negasset: quod igitur, inquit, tu non fecisses, ego feci?
”据说伊菲克拉特斯也做过类似的事情,当他问及阿里斯托丰(因其指控,伊菲克拉特斯成了类似罪名的被告),如果收了钱是否会背叛国家,而阿里斯托丰否认了,他便说:“那么,你不会做的事情,我做了吗?
§5.12.11intuendum autem et qui sit apud quem dicimus, et id quod illi maxime probabile videatur requirendum; qua de re locuti sumus in prohoemii et suasoriae praeceptis.
” 但是,我们还必须观察我们在谁面前说话,并且寻找他认为最可能发生的事情;关于这件事,我们在绪言和劝说演说(劝告)的教条中已经讨论过了。

词汇与语法注释

  1. §5.12.3mentiturus fuisse — 这是一个由将来分词和 `fuisse` 构成的虚拟语气主格不定式结构(在此作 `videtur` 的主语),表示间接引语中与过去事实相反的条件句主句。在直接引语中对应于 `mentitus esset`(或 `mentiturus fuit`)。其意思是:“除非他感到如果承认了就无法进行辩护,否则似乎不会在否认中说谎”。
  2. §5.12.9quod ut optimum est, ita longe quidem, sed sequitur tamen, videri — 这里使用了 `ut ... ita` 的对比结构。`quod` 指代前文“如果说话的人是一个好人”(`si sit vir bonus`)这一事实,而 `videri`(显得是好人)则与之对比。夹杂了省略的插入语 `longe quidem`(虽然确实相差甚远),表示“正如前者是最好的,后者(显得如此)虽然远不及前者,但仍然紧随其后(即作为次优选择)”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.12.1-5.12.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.12.1-5.12.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。