Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.12.12-5.12.23

基于人格的立论与对辩论练习堕落的批判

第 152 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者探讨了基于人格的证明与论据的最佳配置,同时严厉批评了当时脱离法庭实战、流于迎合感官娱乐和女性化修饰的辩论演练现状,提倡阳刚且坚实的真正雄辩。

§5.12.12altera ex adfirmatione probatio est: ego hoc feci; Tu mihi hoc dixisti;
另一种证明基于声明:“我做了这件事”;“你对我说了这话”;以及“噢,多么不体面的恶行!
et O facinus indignum! et similia; quae non debent quidem deesse orationi et, si desunt, multum nocent; non tamen habenda sunt inter magna praesidia, cum hoc in eadem causa fieri ex utraque parte similiter possit.
”等类似之语;这些在演说中固然不应缺失,且若缺失则大有损害;然而,由于这在同一诉讼中可以由双方同样做出,因而不应被列为强有力的保障。
illae firmiores ex sua cuique persona probationes, §5.12.13quae credibilem rationem subiectam habeant: ut vulneratus aut filio orbatus non fuerit alium accusaturus quam nocentem, quando, si negotium innocenti facit, liberet eum noxa qui admiserit.
更强有力的证明是那些源于每个人自身人格的证明,即那些背后有可信理由支持的证明:例如,一个受伤的人或失去儿子的人,不会去指控除罪犯以外的其他人,因为如果他给无辜者制造麻烦,他就会使真正的犯罪者免于惩罚。
hinc et patres adversus liberos et adversus suos quisque necessarios auctoritatem petunt.
因此,父亲对孩子们、以及每个人对自己的亲属,都以此寻求说服力。
§5.12.14quaesitum etiam, potentissima argumenta primone ponenda sint loco, ut occupent animos, an summo, ut inde dimittant, an partita primo summoque, quod Homerica dispositione in medio sint infirma, ut ab aliis crescant? quae prout ratio causae cuiusque postulabit, ordinabuntur, uno, ut ego censeo, excepto, ne a potentissimis ad levissima decrescat oratio.
也有人探讨过,最强有力的论据是应该放在第一位以占据听众的心灵,还是放在最后一位以便由此给他们留下最后的印象,抑或是首尾两端各分一部分,因为根据荷马式的兵力部署,弱者处于中间,以便从其他部分获得增强? 这些将根据每个具体诉讼的逻辑要求来进行配置,但在我看来,只有一个例外,即演说不能从最强有力的论据衰退到最轻微的论据。
§5.12.15ego haec breviter demonstrasse contentus ita posui, ut locos ipsos et genera quam possem apertissime ostenderem.
我满足于对这些做简要的阐明,并如此安排,以便尽可能清楚地展示这些论据的座及种类。
quidam exsecuti sunt verbosius, quibus placuit,proposita locorum communium materia, quo quaeque res modo dici posset, ostendere; sed mihi supervacuum videbatur.
有些人论述得更为冗长,他们乐于在提出共通论题的素材之后,展示每件事可以以何种方式被讲述;但在我看来,这是多余的。
§5.12.16nam et fere apparet, quid in iniuriam, quid in avaritiam, quid in testem inimicum, quid in potentes amicos dicendum sit; et de omnibus his omnia dicere infinitum est, tam hercule quam si controversiarum, quae sint quaeque futurae sint, quaestiones, argumenta, sententias tradere velim.
因为对于针对不义、针对贪婪、针对敌对的证人、针对有权势的朋友该说些什么,大致上是显而易见的;而对所有这些事详尽无遗地论述则是无限的,这确实像我要传授所有现存和将存的诉讼争点、论据和格言一样是不可能的。
ipsas autem argumentorum velut sedes non me quidem omnes ostendisse confido, plurimas tamen.
然而,对于论据本身的所谓“座”,我固然不敢确信已展示了全部,但展示了绝大多数。
quod eo diligentius faciendum fuit, quia declamationes, quibus ad pugnam forensem velut praepilatis exerceri solebamus, olim iam ab illa vera imagine orandi recesserunt atque ad solam compositae voluptatem nervis carent, non alio medius fidius vitio dicentium, quam quo mancipiorum negotiatores formae puerorum virilitate excisa lenocinantur.
这本应更加入念地进行,因为我们过去常在学校里通过演练辩论(这些练习就如使用套了皮套的枪来为法庭斗争做准备)来训练,早已经背离了那种真实的演说形象,它们仅为迎合感官娱乐而作,缺乏筋骨,这说老实话,完全是由于演说者们的欠缺,正如奴隶贩子切除少年的男气、以其姿色来迎合买主一般。
§5.12.18nam ut illi robur ac lacertos barbamque ante omnia et alia, quae natura proprie maribus dedit, parum existimant decora, quaeque fortia, si liceret, forent ut dura molliunt, ita nos habitum ipsum orationis virilem et illam vim stricte robusteque dicendi tenera quadam elocutionis cute operimus et, dum levia sint ac nitida, quantum valeant, nihil interesse arbitramur.
因为正如奴隶贩子们认为力量、肌肉、尤其是胡须以及自然专门赋予男性的一切,是缺乏美感的,并把那些如果允许的话本会强健的事物当成粗鲁之物来软化,我们也同样用某种温柔的表达外皮,遮盖了演说本身那阳刚的外表和那种严谨而强有力的雄辩之势,只要它们是光滑且华丽的,我们便认为它们的实际效力如何并不重要。
§5.12.19sed mihi naturam intuenti nemo non vir spadone formosior erit, nec tam aversa unquam videbitur ab opere suo providentia, ut debilitas inter optima inventa sit, nec id ferro speciosum fieri putabo, quod, si nasceretur, monstrum erat.
但在我这个观察自然的人看来,任何一个阳刚的男子都会比宦官更美,而天意也决不会从它的造物中如此背道而驰,以至于虚弱竟然被列为最好的事物之中,我也不会认为用刀切除之后的美是真正美丽的,因为如果它生来如此,便是一个怪物。
libidinem iuvet ipsum effeminati sexus mendacium, numquam tamen hoc continget malis moribus regnum ut, si qua pretiosa fecit, fecerit et bona.
尽管女性化性别的伪装会迎合情欲,但这种支配力绝不会降临于败坏的社会风俗,以至于即使它们使某物变得昂贵,也会同时使其变得高尚。
§5.12.20quapropter eloquentiam, licet hanc (ut sentio enim, dicam) libidinosam resupina voluptate auditoria probent, nullam esse existimabo, quae ne minimum quidem in se indicium masculi et incorrupti, ne dicam gravis et sancti viri, ostentet.
因此,尽管听众们可能以其懒散的享乐来认可这种淫靡的雄辩(我会说出我的真实感受),但我将认为,只要在其自身中展示不出哪怕是代表阳刚与纯洁、更不用说庄重与神圣的男子的丝毫迹象,它就绝不属于雄辩之列。
§5.12.21an vero statuarum artifices pictoresque clarissimi, cum corpora quam speciosissima fingendo pingendove efficere cuperent, numquam in hunc inciderunt errorem, ut Bagoam aut Megabyzum aliquem in exemplum operis sumerent sibi, sed Doryphoron illum aptum vel militiae vel palaestrae, aliorum quoque iuvenum bellicosorum et athletarum corpora decora vere existimaverunt: nos, qui oratorem studemus effingere, non arma sed tympana eloquentiae demus?
难道那些最著名的雕塑家和画家,当他们渴望通过塑造或绘画使身体尽可能美丽时,曾陷入过这种错误,以至于选取某个巴戈阿斯或梅加比佐斯作为他们作品的范本吗? 不,他们相信,那个适合于军务或体育场的“持枪者”,以及其他好战青年和运动员的身体,才是真正优美的。 而我们这些致力于塑造雄辩家的人,难道要给雄辩术提供手鼓而非武器吗?
§5.12.22igitur et ille, quem instituimus, adolescens, quam maxime potest, componat se ad imitationem veritatis, initurusque frequenter forensium certaminum pugnam iam in schola victoriam spectet et ferire vitalia ac tueri sciat; et praeceptor id maxime exigat, inventum praecipue probet.
因此,我们所培养的那位青年也应当尽可能地使自己向模仿真理靠拢,在即将频繁投入法庭斗争的战斗时,他在学校里就应当着眼于胜利,并学会如何击中要害以及如何进行防卫;而教师应当最严格地要求这一点,并特别赞许其中的巧思。
nam, ut ad peiora iuvenes laude ducuntur, ita laudari in bonis malent.
因为,正如青年们会因赞扬而被引导走向更坏的事物一样,他们更希望在好的事物上受到赞扬。
nunc illud male est, §5.12.23quod necessaria plerumque silentio transeunt, nec in dicendo videtur inter bona utilitas.
现在,有以下弊端,即必要的事物大多在沉默中被带过,在演说中,实用性并不被视为美德。
sed haec et in alio nobis tractata sunt opere et in hoc saepe repetenda.
但这些我们在另一部著作中也有所论述,而在本书中也需要经常重复。
nunc ad ordinem inceptum.
现在,回到开始的顺序。

词汇与语法注释

  1. 5.12.12ex sua cuique persona probationes — `cuique` 是代词 `quisque`(“每个人”)的与格,与 `sua persona`(“自身的形象/人格”)结合,表示所有关系或分配性的“对每个人而言”。
  2. 5.12.14Homerica dispositione — 意为“以荷马式的兵力部署”。这比喻引用自荷马的《伊利亚特》(第4卷297-299行),其中内斯托尔将强兵部署在最前和最后,而将懦弱的士兵放在中间,使他们无法逃跑。
  3. 5.12.16praepilatis — `praepilata (hasta)` 的夺格复数形式,意为“尖端装有小球(pila)作为保护的练习用枪”。此处用作比喻,指学校中安全的雄辩演练(declamatio),以对比法庭上的实战。
  4. 5.12.19si nasceretur, monstrum erat — 虚拟条件句的一种用法,其中归结从句使用了直陈式未完成过去时(`erat`),而非标准的虚拟式(`esset`)。这种用法强调了假设结果的确定性或显而易见性。
  5. 5.12.21Doryphoron — 指古典希腊雕塑家波留克列特斯所作的著名雕塑“持枪者”的宾格,该作品体现了理想的男性美与和谐。此处将其作为健康男性美的象征引出,以对比宦官那种不自然的美。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.12.12-5.12.23. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.12.12-5.12.23

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。