Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.10.69-5.10.78

两难选择论证与行动阶段及关系的论据

第 142 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

通过西塞罗的演说等实例,阐述了迫使对手陷入两难的选择支论证、事物发展阶段(开始、增长、顶点)的因果推论,以及基于相似、相异、矛盾、顺承及相关关系的各种论据分类。

§5.10.69fit etiam ex duobus, quorum necesse est alterum verum, eligendi adversario potestas, efficiturque, ut, utrum elegerit, noceat.
此外,敌对者还被赋予从两个选项中进行选择的权力,而这两个选项中必然有一个是真实的,其结果是,无论他选择哪一个,都会对他造成伤害。
facit hoc Cicero pro Oppio: utrum, cum Cottam appetisset, an cum ipse sese conaretur occidere, telum e manibus ereptum est? et pro Vareno: optio vobis datur, utrum velitis casu illo itinere Varenum usum esse an huius persuasu et inductu.
西塞罗在为奥皮乌斯辩护时就是这样做的:“武器是从他手中夺走的,是在他袭击科塔时,还是在他企图自杀时? ”在为乌瓦雷努斯辩护时也是如此:“给你们一个选择,你们是希望乌瓦雷努斯是偶然走上那条旅途,还是由于此人的劝说和诱导?
deinde utraque facit accusatori contraria.
”然后他使这两个选项都对原告不利。
§5.10.70interim duo ita proponuntur, ut utrumlibet electum idem efficiat, quale est, philosophandum est, etiamsi non est philosophandum.
有时,两个事物的提出方式使得无论选择哪一个都会产生同样的结果,例如:“即使不应该哲学,也必须哲学。
et illud vulgatum, quo schema, si intelligitur? quo, si non intelligitur? et, mentietur in tormentis, qui dolorem pati potest; mentietur, qui non potest.
”还有那句广为人知的话:“如果能被理解,修辞技巧是为了什么? 如果不能被理解,又是为了什么? ”以及:“在严刑拷打下,能忍受痛苦的人会撒谎;不能忍受痛苦的人也会撒谎。
§5.10.71ut sunt autem tria tempora, ita ordo rerum tribus momentis consertus est; habent enim omnia initium, incrementum, summam, ut iurgium deinde pugna, tum caedes.
” 此外,正如存在三个时间一样,事物的顺序也由三个契机紧密相连;因为一切事物都有开始、增长和顶点,如争吵、继而打架、然后是杀人。
est ergo hic quoque argumentorum locus invicem probantium.
因此,这里也有互为证明的论据的场所。
nam et ex initiis summa colligitur, quale est, non possum togam praetextam sperare, cum exordium pullum videam; et contra, non dominationis causa Sullam arma sumpsisse,argumentum est dictatura deposita.
因为从开始可以推断出顶点,例如:“当我看到开始是黑色时,我就不能指望得到一件宽紫边托加”;相反,“苏拉放弃了独裁官职位,这证明他并不是为了统治而拿起武器的。
§5.10.72similiter ex incremento in utramque partem ducitur rei ratio cum in coniectura tum etiam in tractatu aequitatis, an ad initium summa referenda sit, id est, an ei caedes imputanda sit, a quo iurgium coepit.
” 同样,从增长中也可以向两个方向引出理据,无论是在推测中,还是在对公正的探讨中,即:顶点是否应该归因于开始,换言之,杀人的罪责是否应该归咎于开始争吵的人。
§5.10.73est argumentorum locus ex similibus: si continentia virtus, utique et abstinentia; fidem debet tutor, et procurator.
有来自类似事物的论据场所:“如果自制是一种美德,那么节制无疑也是”;“监护人负有诚信的义务,代理人也是如此。
hoc est ex eo genere, quod ἐπαγωγήν Graeci vocant, Cicero inductionem.
”这属于希腊人称为归纳、西塞罗称为诱导的那一类。
ex dissimilibus: non, si laetitia bonum, et voluptas; Non, quod mulieri, idem pupillo.
来自不类似的事物:“如果喜悦是善,快乐并不一定也是”;“适用于妇女的,并不等同于适用于未成年受监护人的。
ex contrariis: frugalitas bonum, luxuria enim malum; Si malorum causa bellum est, erit emendatio pax; Si veniam meretur, qui inprudens nocuit, non meretur praemium, qui imprudens profuit.
”来自相反事物:“节俭是善,因为奢侈是恶”;“如果战争是恶的原因,那么和平就是其纠正”;“如果无意中造成伤害的人值得宽恕,那么无意中带来益处的人不值得奖赏。
§5.10.74ex pugnantibus: qui est sapiens, stultus non est.
” 来自矛盾事物:“智慧的人不愚蠢。
ex consequentibus sive adiunctis: si bonum iustitia, est recte iudicandum; si malum perfidia, non est fallendum.
”来自顺承或附随事物:“如果正义是善,就必须公正裁判;如果不忠是恶,就不得欺骗。
idem retro.
”反之亦然。
nec sunt his dissimilia ideoque huic loco subiicienda, cum et ipsa naturaliter congruant: quod quis non habuit, non perdidit; Quem quis amat, sciens non laedit; Quem quis heredem suum esse voluit, carum habuit, habet, habebit.
还有一些与这些并无不同,因而应当置于这一场所之下的事物,因为它们自然也相一致:“人未曾拥有的,便未曾失去”;“人所爱的人,不会故意伤害”;“人若希望某人成为自己的继承人,他过去、现在、将来都会珍视此人。
sed cum sint indubitata, vim habent paene signorum immutabilium.
”但由于这些是毋庸置疑的,它们几乎具有不可变标志的力量。
§5.10.75sed haec consequentia dico, ἀκόλουθα; est enim consequens sapientiae bonitas; illa insequentia, παρεπόμενα, quae postea facta sunt aut futura.
但我称前者为“顺承”,称后者为“随附”,即后来发生或将要发生的事物。
nec sum de nominibus anxius; vocet enim, ut voluerit quisque, dum vis rerum ipsa manifesta sit, appareatque hoc temporis, illud esse natura.
我并不纠结于名称;因为只要事物本身的力量是明显的,并且显而易见前者属于时间,后者属于自然,任何人都可以随其所愿去称呼。
§5.10.76itaque non dubito haec quoque vocare consequentia, quamvis ex prioribus dent argumentum ad ea quae sequuntur, quorum duas quidam species esse voluerunt: actionis, ut pro Oppio, quos educere inuitos in provinciam non potuit, eos invitos retinere qui potuit? temporis, in Verrem, Si finem praetoris edicto adferunt Kalendae Ian. , cur non initium quoque edicti nascatur a Kalendis Ian. ?
因此,我毫不犹豫地将这些也称为“顺承”,尽管它们提供了从在先事物到在后事物的论据,有人认为其中有两种类型:行为的,如在为奥皮乌斯辩护中,“对于那些无法违背其意愿带往属州的人,他怎么可能违背其意愿将其留住? ”时间的,如在指控维勒斯中,“如果一月一日给大法官的告示带来终结,为什么告示的开始不也从一月一日产生呢?
§5.10.77quod utrumque exemplum tale est, ut idem in diversum, si retro agas, valeat.
” 这两个例子都是这样的:如果反向推导,同样的结果在相反的方向上也是有效的。
consequens enim est, eos, qui inviti duci non potuerint, invitos non potuisse retineri.
因为顺承的结论是,那些无法被违背意愿带走的人,也是无法被违背意愿留住的。
§5.10.78illa quoque, quae ex rebus mutuam confirmationem praestantibus ducuntur (quae proprii generis videri quidam volant et vocant ἐκ τῶν πρὸς ἄλληλα, Cicero ex rebus sub eandem rationem venientibus) fortiter consequentibus iunxerim: si portorium Rhodiis locare honestum est, et Hermocreonti conducere, et quod discere honestum, et docere.
那些从互为证实的事物中导出的论据(有人希望将此视为独特的类型,并称之为“来自相关事物”,西塞罗称之为“来自处于相同道理下的事物”),我也强烈地将它们与顺承联系在一起:“如果对于罗得斯人来说,出租港口税是光荣的,那么对于赫尔莫克里翁来说,承租也是如此;如果学习是光荣的,那么教学也是如此。 ”

词汇与语法注释

  1. §5.10.69eligendi adversario potestas — 动名词属格 `eligendi` 修饰 `potestas`(权力),而与格 `adversario`(给敌对者)作为 `fit`(产生/给予)的间接宾语或选择的行为者。整体构成了“给敌对者选择的权力”的修饰结构。
  2. §5.10.70quo schema, si intelligitur? quo, si non intelligitur? — 极度省略的表达。疑问副词或与格/夺格的 `quo` 省略了诸如 `prodest`(有何用处)或 `valet`(有何效力)之类的动词。应理解为:“如果能被理解,修辞技巧有何用处?如果不能,又有何用处?”
  3. §5.10.75appareatque hoc temporis, illud esse natura — 对比的代词 `hoc` 和 `illud` 分别指代前文的 `insequentia`(随附事物,作为近指的 `hoc`)和 `consequentia`(顺承事物,作为远指的 `illud`)。属格 `temporis`(属于时间的)和夺格 `natura`(在自然/本性上)在此处作为平行的特征修饰关系。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.10.69-5.10.78. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.10.69-5.10.78

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。