Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §5.1.1-5.1.3

无技术与有技术论证的划分及雄辩术的作用

第 125 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

介绍源自亚里士多德的“无技术”与“有技术”论证的划分,并强调即使在处理无技术证据(如证人、文书等)时,也同样需要极大的雄辩力量。

§5.1.1ac prima quidem illa partitio ab Aristotele tradita consensum fere omnium meruit, alias esse probationes, quas extra dicendi rationem acciperet orator, alias, quas ex causa traheret ipse et quodam modo gigneret.
而且,亚里士多德所传下来的那第一个划分,几乎得到了所有人的赞同:即一类论证是雄辩家从辩论体系之外接受的,另一类则是他自己从诉讼案情中发掘并在某种程度上产生的。
ideoque illas ἀτέχνους, id est inartificiales, has ἐντέχνους, id est artificiales, vocaverunt.
因此,他们称前者为无技术的(即非人工的),后者为有技术的(即人工的)。
§5.1.2ex illo priore genere sunt praeiudicia, rumores, tormenta, tabulae, iusiurandum, testes, in quibus pars maxima contentionum forensium consistit.
属于前一类的有:先例判定、传闻、拷问、文书、誓言、证人,法庭辩论的大部分内容都取决于这些。
sed ut ipsa per se carent arte, ita summis eloquentiae viribus et adlevanda sunt plerumque et refellenda.
但是,正像这些东西本身缺乏技巧一样,它们在大多数情况下也必须依靠雄辩术的最大力量来予以支持或驳斥。
quare mihi videntur magnopere damnandi, qui totum hoc genus a praeceptis removerunt.
因此,在我看来,那些将这整个类别排除在规则之外的人是极应受到谴责的。
§5.1.3nec tamen in animo est omnia, quae aut pro his aut contra dici solent, complecti.
然而,我并不打算囊括所有通常用于支持或反对这些材料的话语。
non enim communes locos tradere destinamus, quod esset operis infiniti, sed viam quandam atque rationem.
因为我们的目的不是传授共同论题(那将是无穷无尽的工作),而是展示某种路径与方法。
Quibus demonstratis, non modo in exsequendo suas quisque vires debet adhibere, sed etiam inveniendo similia, ut quaeque condicio litium poscet.
一旦这些被展示出来,每个人不仅应当在执行中发挥自己的力量,还应当在发现类似论点时发挥力量,正如诉讼的每种具体情况所要求的。
neque enim de omnibus causis dicere quisquam potest saltem praeteritis, ut taceam de tuturis.
因为没有人能够谈论所有的诉讼,至少是过去的诉讼,更不用说未来的诉讼了。

词汇与语法注释

  1. §5.1.1alias esse probationes — 带对格的不定式结构 `alias esse ... alias ...` 作前面名词 `partitio` 的同位语,用以解释其具体划分的内容。
  2. §5.1.3operis infiniti — 性质属格(或描写属格),与虚拟语气 `esset` 连用作表语,意为“(这)将是一项无穷无尽的工作”。
  3. §5.1.3ut taceam — 使用现在时虚拟语气的独立目的从句,用作插入语以表达说话人修辞上的省略:“更不用说”、“姑且不论”。需注意文本中的 `tuturis` 应是 `futuris`(未来的)的手抄本错误。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §5.1.1-5.1.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.1.1-5.1.3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。