Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §4.2.1-4.2.12

叙述的定义与其分类批判及省略条件

第 106 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者定义了接续导入部的“叙述”,批评了对其进行的过度细致的划分,并探讨了何时应当省略叙述,以及在被告单纯否认指控时如何通过陈述相关事物来进行叙述。

§4.2.1maxime naturale est et fieri frequentissime debet, ut praeparato per haec, quae supra dicta sunt, iudice res, de qua pronuntiaturus est, indicetur.
在法官通过上文所述的这些准备就绪之后,向其说明他将要做出判决的事情,这是最自然的,也应该最频繁地进行。
haec est narratio.
这就是叙述。
§4.2.2in qua sciens transcurram subtiles nimium divisiones quorundam plura eius genera facientium.
在此叙述中,我将有意略过某些人的过于细碎的划分,他们将叙述分出了更多的种类。
non enim solam volunt esse illam negotii, de quo apud iudices quaeritur, expositionem, sed personae, ut M. Lollius Palicanus, humili loco Picens, loquax magis quam facundus; loci, ut oppidum est in Hellesponto Lampsacum, indices; temporis ut " vere nouo, gelidus canis cum montibus humo? liquitur; " causarum, quibus historici frequentissime utuntur, cum exponunt, unde bellum, seditio, pestilentia.
因为他们不仅认为叙述是对在法官面前审理的事务本身的陈述,而且还包括对人物的陈述(如:“马尔库斯·洛利乌斯·帕利卡努斯,来自皮凯努姆的卑微之地,多言多语而不善辞令”);对地点的陈述(如:“诸位法官,兰普萨库斯是赫勒斯滂的一座城镇”);对时间的陈述(如:“初春时节,当寒雪从山间融化流入土地……”);以及对原因的陈述,这是历史学家在阐明战争、内乱、瘟疫从何而来时最频繁使用的。
§4.2.3praeter haec alias perfectas, alias imperfectas vocant;
除了这些之外,他们还把一些称为完备的,另一些称为不完备的;这有谁不知道呢?
quod quis ignorat? adiiciunt expositionem et praeteritorum esse temporum, quae est frequentissima, et praesentium, qualis est Ciceronis de discursu amicorum Chrysogoni, postquam est nominatus, et futurorum, quae solis dari uaticinantibus potest; nam ὑποτύπωσις non est habenda narratio.
他们还补充说,陈述既属于过去的时间(这是最常见的),也属于现在的时间(例如西塞罗在克里索戈努斯被点名后,对其朋友们四处奔走的描写),还属于未来的时间(这只能赋予预言者;因为生动描绘不应被视为叙述)。
§4.2.4sed nos potioribus vacemus.
但让我们把时间花在更重要的事情上。
plerique semper narrandum putaverunt, quod falsum esse pluribus coarguitur.
大多数人认为必须始终进行叙述,但这被许多事实证明是错误的。
sunt enim ante omnia quaedam tam breves causae, ut propositionem potius habeant quam narrationem.
因为,首先,有些案件如此简短,以至于它们拥有的只是主张陈述,而不是叙述。
§4.2.5id accidit aliquando utrique parti, cum vel nulla expositio est, vel de re constat, de iure quaeritur, ut apud centumviros, filius an frater debeat esse intestatae heres, pubertas annis an corporis habitu aestimetur: aut cum est quidem in re narrationi locus, sed aut ante iudici nota sunt omnia aut priore loco recte exposita.
这种情况有时会发生在双方当事人身上,即要么根本没有陈述,要么事实已经确定,争论在于法律问题,例如在百人法庭上,无遗嘱死者的继承人应当是儿子还是兄弟,或者青春期应当按年龄还是按身体状况来评定;或者虽然案情中确有叙述的空间,但要么法官已经知晓了一切,要么在先前的发言中已经被正确地陈述了。
accidit aliquando alteri et saepius ab actore, §4.2.6vel quia satis est proponere vel quia sic magis expedit.
这种情况有时会发生在其中一方身上,且更频繁地发生在原告一方,要么是因为仅作主张陈述就足够了,要么是因为这样做更为有利。
satis est dixisse, certam creditam pecuniam peto ex stipulatione; Legatum peto ex testamento.
只需说:“我根据约定请求归还一笔确定的借款”;“我根据遗嘱请求遗赠”。
diverse partis expositio est, cur ea non debeantur.
而对方的陈述则是,为什么这些债务不应该被偿还。
§4.2.7et satis est actori et magis expedit sic indicare: dico ab Horatio sororem suam interfectam.
而且对于原告来说,这样说明也是足够且更为有利的:“我声称,霍拉提乌斯杀死了他的姐妹。
namque et propositione iudex crimen omne cognoscit, et ordo et causa facti pro adversario magis est.
”因为通过这一主张,法官已经了解了全部罪状,而该行为的顺序和起因则对对手更为有利。
§4.2.8reus contra tunc narrationem subtrahet, cum id, quod obiicitur, neque negari neque excusari poterit, sed in sola iuris quaestione consistet; ut in eo, qui, cum pecuniam privatam ex aede sacra surripuerit, sacrilegii reus est, confessio verecundior quam expositio: non negamus de templo pecuniam esse sublatam, calumniatur tamen accusator actione sacrilegii, cum privata fuerit non sacra; vos autem de hoc cognoscetis, an sacrilegium sit admissum.
相反,当被告所受到的指控既无法否认也无法辩解,而仅仅取决于法律问题时,他就会省去叙述;正如某人从神庙中偷走了私人财产,因而被控犯有亵渎神明罪,此时坦白比陈述更为得体:“我们不否认钱财是从神庙里拿走的,然而原告却以亵渎神明罪提起诉讼进行诬告,因为那是私人财产,而非神圣之物;而诸位将对此做出审理,即是否构成了亵渎神明罪。
§4.2.9sed ut has aliquando non narrandi causas puto, sic ab illis dissentio, qui non existimant esse narrationem, cum reus quod obiicitur tantum negat; in qua est opinione Cornelius Celsus, qui condicionis huius esse arbitratur plerasque caedis causas et omnes ambitus ac repetundarum.
” 但是,虽然我认为这些有时是不进行叙述的理由,但我不同意那些认为当被告仅仅否认指控时就没有叙述的人的看法;科尔内利乌斯·凯尔苏斯就是持这种观点,他认为大多数谋杀案以及所有贿选和勒索案都属于这种情况。
§4.2.10non enim putat esse narrationem, nisi quae summam criminis de quo iudicium est contineat, deinde fatetur ipse pro Rabirio Postumo narrasse Ciceronem; atque ille et negavit pervenisse ad Rabirium pecuniam, qua de re erat quaestio constituta, et in hac narratione nihil de crimine exposuit.
因为他认为,除非陈述包含了作为审判对象的罪状要点,否则就不是叙述;然而他自己也承认,西塞罗在为拉比里乌斯·波斯图穆斯辩护时进行了叙述;而且西塞罗既否认了作为争议焦点的钱财曾落入拉比里乌斯之手,又在此叙述中没有对指控做任何陈述。
§4.2.11ego autem magnos alioqui secutus auctores, duas esse in iudiciis narrationum species existimo, alteram ipsius causae, alteram rerum ad causam pertinentium expositionem.
而我,遵循了在其他方面也很伟大的权威,认为法庭上的叙述有两种类型:一种是案件本身的陈述,另一种是与案件有关的事物的陈述。
§4.2.12non occidi hominem, nulla narratio est; convenit;
“我没有杀那个人”,这确实不是叙述;同意。
sed erit aliqua et interim etiam longa contra argumenta eius criminis de anteacta vita, de causis, propter quas innocens in periculum deducatur, aliis, quibus incredibile id quod obiicitur fiat.
但是,针对该指控之论据的、有时甚至是很长的某种叙述还是会存在的:关于过去的经历,关于无辜者陷入危险的原因,以及其他使所受指控变得不可信的事物。

词汇与语法注释

  1. 4.2.1praeparato per haec, quae supra dicta sunt, iudice — 夺格绝对结构。过去受动分词 `praeparato` 与名词 `iudice` 一致,并起逻辑主语作用。短语 `per haec...` 修饰 `praeparato`。
  2. 4.2.2quorundam plura eius genera facientium — 属格支配关系。现在主动分词 `facientium` 与 `quorundam`(某些人)一致。`plura eius genera` 作为该分词的直接宾语(宾格)。
  3. 4.2.5intestatae — 形容词 `intestatus, -a, -um`(无遗嘱的)阴性单数属格形式的名词化用法。在法律语境中,此处省略了阴性名词如 `mulieris` 或 `defunctae`。
  4. 4.2.10non enim putat esse narrationem, nisi quae ... contineat — 由 `nisi` 引导表示排除的关系从句。省略了先行词(即 `nisi [ea narratio] quae...`),从句中的动词 `contineat` 使用表示特征或限定的虚拟语气(现在时)。
  5. 4.2.12quibus incredibile id quod obiicitur fiat — 关系代词 `quibus`(手段夺格)的先行词为 `aliis`。关系从句中的动词 `fiat` 采用虚拟语气,以表达特征或结果(用以使得……)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §4.2.1-4.2.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:4.2.1-4.2.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。