Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §12.8.8-12.8.15

盘问委托人与多角度案件审视

第 353 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

作者强调辩护人必须彻底质疑并反复盘问当事人,仔细核对所有证据文件,并从对手和法官的双重角度对案件进行全方位验证。

§12.8.8frequenter autem et vulnus et remedium in iis orator inveniet, quae litigatori in neutram partem habere momentum videbantur.
然而,辩护人经常会在那些对诉讼当事人来说似乎在任何一方面都无关紧要的事情中,同时发现伤口(破绽)和解药(补救办法)。
nec tanta sit acturo memoriae fiducia, ut subscribere audita pigeat.
将要进行辩护的人也不应对自己的记忆力如此自信,以至于不愿记录下所听到的内容。
nec semel audisse sit satis; cogendus eadem iterum ac saepius dicere litigator, non solum quia effugere aliqua prima expositione potuerunt, praesertim hominem (quod saepe evenit) imperitum, sed etiam ut sciamus an eadem dicat.
仅仅听一次也是不够的;必须强迫诉讼当事人一遍又一遍地重复同样的话,这不仅是因为在第一次陈述中有些事情可能会被遗漏,尤其是对于(这经常发生)没有经验的人,而且也是为了让我们知道他是否前后一致。
§12.8.9plurimi enim mentiuntur et, tanquam non doceant causam, sed agant, non ut cum patrono sed ut cum iudice loquuntur.
因为极多的人在撒谎,他们仿佛不是在解释案件,而是在亲自进行辩护,他们说话不是像在对辩护人说,而是像在对法官说。
quapropter nunquam satis credendum est, sed agitandus omnibus modis et turbandus et evocandus.
因此,绝不能给予充分的信任,而必须用尽各种办法予以盘问、震慑并逼出真话。
§12.8.10nam ut medicis non apparentia modo vitia curanda sunt sed etiam invenienda quae latent, saepe ipsis ea, qui sanandi sunt, occulentibus, ita advocatus plura quam ostenduntur aspiciat.
正如对医生而言,不仅要治疗显现出来的病症,还要发现那些隐藏着的病症,因为需要被治疗的人往往自己会隐瞒这些病症;同样,辩护人也应当洞察比所展示出来的更多的事情。
nam cum satis in audiendo patientiae impenderit, in aliam rursus ei personam transeundum est, agendusque adversarius, proponendum quidquid omnino excogitari contra potest, quidquid recipit in eiusmodi disceptatione natura.
因为当他在倾听上投入了足够的耐心后,他必须再次转换成另一个角色,扮演对手,提出一切完全可以想象出来的反对意见,以及在此类争论的性质中所能容许的一切。
interrogandus quam infestissime ac premendus.
必须尽可能充满敌意地进行质问和追逼。
§12.8.11nam dum omnia quaerimus, aliquando ad verum, ubi minime exspectavimus, pervenimus.
因为当我们探寻一切时,有时会在我们最意想不到的地方发现真相。
in summa optimus est in discendo patronus incredulus.
总之,在了解案件时,最好的辩护人是疑心重的人。
promittit enim litigator omnia, testem populum, paratissimas consignationes, ipsum denique adversarium quaedam non negaturum.
因为诉讼当事人什么都会承诺:说民众会作证,密封文件准备得极周全,甚至最后连对手自己也不会否认某些事情。
§12.8.12ideoque opus est intueri omne litis instrumentum; quod videre non est satis, perlegendum erit.
因此,有必要检查诉讼的所有证据材料;仅仅看一眼是不够的,必须予以通读。
nam frequentissime aut non sunt omnino, quae promittebantur, aut minus continent aut cum alio aliquo nocituro permixta sunt aut nimia sunt et fidem hoc ipso detractura quod non habent modum.
因为非常频繁地,要么那些承诺过的事情根本不存在,要么含有的内容较少,要么夹杂着其他具有危害性的东西,要么就是过剩,从而恰恰因为毫无节制而损害了可信度。
§12.8.13denique linum ruptum aut turbatam ceram aut sine agnitore signa frequenter invenies; quae, nisi domi excusseris, in foro inopinata decipient, plusque nocebunt destituta quam non promissa nocuissent.
最后,你经常会发现绳线断裂、蜡封受损、或者没有确认者的印章;这些东西如果不在家里仔细检查,就会在法庭上出乎意料地欺骗你,而被证明无用时所造成的伤害,会比当初没有承诺时更大。
multa etiam, quae litigator nihil ad causam pertinere crediderit, patronus eruet, modo per omnes, quos tradidimus, argumentorum locos eat.
只要辩护人遍历我们所传授的所有论据的地方(托pos),他就会挖掘出许多诉讼当事人认为与案件毫无关系的材料。
§12.8.14quos ut circumspectare in agendo et attentare singulos minime convenit, propter quas diximus causas, ita in discendo rimari necessarium est, quae personae, quae tempora et loca, instituta, instrumenta, cetera, ex quibus non tantum illud, quod est artificiale probationis genus, colligi possit, sed qui metuendi testes, quomodo sint refellendi.
正如在实际辩论中四处张望这些托pos并一一尝试是极不妥当的(因为我们说明过的原因),同样,在了解案情时,仔细搜寻什么人物、什么时间和地点、习俗、工具以及其他事物则是必不可少的。 从中不仅可以收集到属于技术性证明的那一类论证,还可以发现哪些证人需要警惕、应当如何予以驳斥。
nam plurimum refert, invidia reus an odio an contemptu laboret, quorum fere pars prima superiores, proxima pares, tertia humiliores premit.
因为,被告是受困于嫉妒、憎恨还是蔑视,这有着极大的关系;其中第一种情况(指嫉妒)通常压迫地位较高的人,第二种(指憎恨)压迫同等地位的人,第三种(指蔑视)压迫地位较低的人。
§12.8.15sic causam perscrutatus, propositis ante oculos omnibus quae prosint noceantve, tertiam deinceps personam induat iudicis, fingatque apud se agi causam, et, quod ipsum movisset de eadem re pronuntiaturum, id potentissimum, apud quemcunque agetur, existimet.
如此彻底审视案件,将所有有利和不利的因素呈现在眼前之后,他应当接着扮演第三种角色——法官的角色,并想象案件正在自己面前进行辩论。 并且,在对于同一件事情做出判决时,任何能打动他自己的因素,不论案件是在谁面前进行辩论,他都应当认为那是威力最强大的。
sic eum raro fallet eventus, aut culpa iudicis erit.
如此一来,结果很少会欺骗他,否则那也将是法官的过错。

词汇与语法注释

  1. 12.8.8acturo — 动词 ago(进行辩护)的将来主动分词 acturus 的与格,用作所有与格或参考与格,意为“对于将要进行辩护的人”。
  2. 12.8.13modo ... eat — 连词 modo 接虚拟式现在时(eat,来自 eo),引导一个条件限制从句,表示“只要他遍历……”。
  3. 12.8.15quod ipsum movisset de eadem re pronuntiaturum — 关系代词 quod 指代后文的 id。ipsum 是 movisset(虚拟式过去完成时,表示虚拟条件“本会打动”)的宾格宾语,指辩护人自己。pronuntiaturum 是与 ipsum 一致的将来主动分词,带有条件意味(“如果他将要做出判决”)。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §12.8.8-12.8.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:12.8.8-12.8.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。