Humanitext Reader

昆提利安 · 雄辩术原理 §11.3.141-11.3.152

托加着装细节与依演讲部分调整表述

第 334 段,共 366 段 · 拉丁语

内容简介

本段详细阐述了演说中托加及衣物的整理、戒指和手账等道具的使用细节,并在后半部分讨论了如何根据听众、诉讼性质及演讲组成部分(如绪论、叙述等)来调整演说方式。

§11.3.141operiri autem humerum cum toto iugulo non oportet, alioqui amictus fiet angustus et dignitatem, quae est in latitudine pectoris, perdet.
但是,不应该把肩膀和整个喉部都遮盖住,否则衣服会变得狭窄,失去胸部宽阔所带来的尊严。
sinistrum brachium eo usque adlevandum est, ut quasi normalem illum angulum faciat, super quod ora ex toga duplex aequaliter sedeat.
左臂应该抬高到这样的高度,使其几乎形成一个直角,托加的双层边缘应均匀地平放在它上面。
§11.3.142manus non impleatur anulis, praecipue medios articulos non transeuntibus; cuius erit habitus optimus adlevato pollice et digitis leviter inflexis, nisi si libellum tenebit.
手上不应戴满戒指,尤其是不要超过第二关节;如果没有拿手账,大拇指竖起、其余手指轻微弯曲将是手部最好的姿态。
quod non utique captandum est; videtur enim fateri memoriae diffidentiam et ad multos gestus est impedimento.
当然,这不应该刻意追求;因为拿手账似乎承认了对记忆的不自信,并且会阻碍许多手势。
§11.3.143togam veteres ad calceos usque demittebant ut Graeci pallium; idque ut fiat, qui de gestu scripserunt circa tempora illa, Plotius Nigidiusque praecipiunt.
古人将托加一直垂到鞋子,就像希腊人对待外衣一样;当时的普洛提乌斯和尼吉迪乌斯在关于手势的著作中也这样指示。
quo magis miror Plinii Secundi docti hominis et in hoc utique libro paene etiam nimium curiosi persuasionem, qui solitum id facere Ciceronem velandorum varicum gratia tradit; cum hoc amictus genus in statuis eorum quoque, qui post Ciceronem fuerunt, appareat.
因此我更加惊讶于博学的普林尼· 塞昆杜斯的看法,他在这本书中特别是有些过于吹毛求疵,他传闻说西塞罗是为了掩盖静脉曲张才习惯这样做的;然而在西塞罗之后的人们的雕像中,也出现了这种穿着方式。
§11.3.144palliolum sicut fascias, quibus crura vestiuntur, et focalia et aurium ligamenta sola excusare potest valetudo.
小斗篷,就像包裹小腿的绑带、围巾和耳带一样,只有健康状况不佳才可以作为借口。
sed haec amictus observatio, dum incipimus; procedente vero actu, iam paene ab initio narrationis, sinus ab humero recte velut sponte delabitur, et, cum ad argumenta ac locos ventum est, reicere a sinistro togam, deicere etiam, si haereat, sinum conveniet.
但这种对服装的关注是我们开始时的事;然而随着辩论的进行,几乎从叙述的开始,衣褶就会自然地从肩膀上滑落,而当谈到论据和论点时,将托加从左肩往后扔,如果衣褶粘连甚至将其拉下,都是合适的。
§11.3.145laeva a faucibus ac summo pectore abducere licet: ardent enim iam omnia.
允许用左手将衣服从喉部和胸部上方拉开:因为现在一切都在燃烧。
et ut vox vehementior ac magis varia est, sic amictus quoque habet actum quendam velut proeliantem.
随着声音变得更加猛烈和多变,衣服的穿着也带有某种仿佛在战斗的动作。
§11.3.146itaque ut laevam involvere toga et incingi paene furiosum est, sinum vero in dextrum humerum ab imo reicere solutum ac delicatum, fiuntque adhuc peius aliqua, ita cur laxiorem sinum sinistro brachio non subiciamus? habet enim acre quiddam atque expeditum et calori concitationique non inhabile.
因此,用托加包裹左臂并束腰几乎是疯狂的,而将衣褶从最下部往右肩上扔则是松垮和娇气的,甚至还有些做法更糟;既然如此,我们为什么不把较松的衣褶搭在左臂下呢? 因为它带有一种敏捷和便利,并且不难适应热烈和兴奋。
§11.3.147cum vero magna pars est exhausta orationis, utique adflante fortuna, paene omnia decent, sudor ipse et fatigatio et negligentior amictus et soluta ac velut labens undique toga.
但是,当演讲的大部分已经结束,特别是在命运之神眷顾时,几乎一切都是得体的:汗水本身、疲劳、更加随便的装装,以及四处松开、仿佛要滑落的托加。
§11.3.148quo magis miror hanc quoque succurrisse Plinio curam, ut ita sudario frontem siccari iuberet, ne comae turbarentur, quas componi post paulum, sicuti dignum erat, graviter et severe vetuit.
因此我更加惊讶于普林尼也想到了这样的顾虑,他要求用手帕擦额头时要小心,以免弄乱头发,而不久之后,他以符合其庄重和严厉的态度,严厉禁止重新整理头发。
mihi vero illae quoque turbatae prae se ferre aliquid adfectus et ipsa oblivione curae huius commendari videntur.
但在我看来,那些乱发似乎也展现出某种激情,并且正因为遗忘了这种顾虑而显得更加可取。
§11.3.149at si incipientibus aut paulum progressis decidat toga, non reponere eam prorsus negligentis aut pigri aut quomodo debeat amiciri nescientis est.
但是,如果对于刚开始或刚进行不久的人来说托加滑落了,而不去重新整理它,完全是怠惰、懒散或不知道如何穿着的表现。
haec sunt vel illustramenta pronuntiationis vel vitia, quibus propositis multa cogitare debet orator.
这些要么是朗诵的装饰,要么是其缺点,在这些问题摆在面前时,演说家必须考虑很多事情。
§11.3.150primum, quos, apud quos, quibus praesentibus sit acturus.
第一,作为谁、在谁面前、在谁在场的情况下进行辩论。
nam ut dicere alia aliis et apud alios magis concessum est, sic etiam facere.
因为正如对不同的人和在不同的听众面前可以说不同的话一样,做也是如此。
neque eadem in voce, gestu, incessu, apud principem, senatum populum, magistratus, privato, publico iudicio, postulatione, actione similiter decent.
在皇帝、元老院、民众、政务官面前,在私人或公共审判中,在起诉或辩论中,声音、手势、步态中的同样事物并不同样得体。
quam differentiam subiicere sibi quisque, qui animum intenderit, potest; tum qua de re dicat, et efficere quid velit.
任何用心的人都可以将这种区别应用到自己身上;其次,他所谈论的是什么事情,以及他希望达到什么效果。
§11.3.151rei quadruplex observatio est.
对事情的观察是四重的。
una in tota causa.
第一是在整个诉讼中。
sunt enim tristes, hilares, sollicitae, securae, grandes, pusillae, ut vix unquam ita sollicitari partibus earum debeamus, ut non summae meminerimus.
因为诉讼有悲哀的、欢快的、忧虑的、安详的、重大的、微小的,以至于我们几乎从不应该因为它们的部分而过于忧虑,从而忘记了整体。
§11.3.152altera, quae est in differentia partium, ut in prooemio, narratione, argumentatione, epilogo.
第二是在部分的分野中,如在序言、叙述、论证和结语中。
tertia in sententiis ipsis, in quibus secundum res et adfectus variantur omnia.
第三是在思想本身中,其中一切都根据事物和情感而变化。
quarta in verbis, quorum ut est vitiosa, si efficere omnia velimus, imitatio, ita quibusdam nisi sua natura redditur, vis omnis aufertur.
第四是在词语中,如果我们想表达一切,词语的模仿是有缺陷的,但对于某些词语,除非恢复其自然的本质,否则所有的力量都会被夺走。

词汇与语法注释

  1. 11.3.141super quod — 先行词是 "brachium"(或包括 "angulum" 在内的左臂区域)。"quod" 是中性关系代词宾格,作为前置词 "super" 的宾语,表示托加放置在左臂上的位置。
  2. 11.3.142impedimento — 目的与格(双与格结构的一部分)。与 "est" 连用,表示“成为阻碍”或“障碍”的状态。
  3. 11.3.143cum... appareat — 连词 "cum" 与虚拟语气现在时 "appareat" 连用,表示让步(“尽管”、“虽然”)。它将这一主张与在西塞罗之后的人的雕像中也出现这种穿着方式的事实进行了对比。
  4. 11.3.150quos, apud quos, quibus praesentibus sit acturus — 此从句形成一个间接疑问句,作为动词 "cogitare"(省略)的宾语。"quos" 是宾格,代表“(代表)谁”;"apud quos" 表示“在谁面前”;"quibus praesentibus" 是夺格绝对结构,表示“在哪些人在场的情况下”。
  5. 11.3.151ut vix unquam... debeamus, ut non... meminerimus — 第一个 "ut" 引导结果从句,第二个 "ut non" 作为其中的从属从句或双重结果结构,表达了紧密的逻辑联系,即“以至于我们几乎从不应该……而不记住……”。

引用这一段

昆提利安, 雄辩术原理 §11.3.141-11.3.152. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:11.3.141-11.3.152

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。