Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §5.4.1-5.4.50

拟人化的书信向忠诚友人诉说困境与感激

第 50 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

书信自身作为叙述者,讲述了其从黑海沿岸到达罗马的过程。信中传达了奥维德当前的艰难处境、他对恺撒仁慈的感念,以及对在逆境中依然不离不弃的挚友的深切思念与感激。

§5.4.1Litore ab Euxino Nasonis epistula veni, §5.4.2lassaque facta mari lassaque facta via,
我作为纳索的书信,从黑海沿岸而来,倦于海洋,也倦于旅途。
§5.4.3qui mihi flens dixit "tu, cui licet, aspice Romam.
他哭泣着对我说:“你,既然被允许,去看看罗马吧。
§5.4.4heu quanto melior sors tua sorte mea est!"
唉,你的命运比我的命运要好多少啊!
§5.4.5flens quoque me scripsit, nec qua signabar, ad os est §5.4.6ante, sed ad madidas gemma relata genas.
” 他同样在哭泣中写下了我,我被加盖印记的宝石,未曾预先送往口中,而是被带到了湿润的脸颊上。
§5.4.7tristitiae causam siquis cognoscere quaerit, §5.4.8ostendi solem postulat ille sibi, §5.4.9nec frondem in silvis, nec aperto mollia prato §5.4.10gramina, nec pleno flumine cernit aquam; §5.4.11quid Priamus doleat, mirabitur, Hectore rapto, §5.4.12quidve Philoctetes ictus ab angue gemat.
若有人想要探寻他悲伤的原因,那他是在要求向他展示太阳,既看不见森林里的绿叶,也看不见开阔牧场上柔软的青草,更看不见满盈河水中的生机;他会纳罕,赫克托耳被夺走后普里阿摩斯为何哀恸,或者被蛇咬伤的菲洛克忒忒斯为何叹息呻吟。
§5.4.13di facerent utinam talis status esset in illo, §5.4.14ut non tristitiae causa dolenda foret!
但愿神明能使他的境遇成为那样,以至于悲伤的原因无需令人哀叹!
§5.4.15fert tamen, ut debet, casus patienter amaros, §5.4.16more nec indomiti frena recusat equi.
然而,他如应当做的那样,耐心地承受着痛苦的遭遇,并不像未驯服的烈马那样抗拒缰绳。
§5.4.17nec fore perpetuam sperat sibi numinis iram, §5.4.18conscius in culpa non scelus esse sua.
他也不期望神明的愤怒对他而言是永恒的,因为他深知自己的过错中并无罪恶。
§5.4.19saepe refert, sit quanta dei clementia, cuius §5.4.20se quoque in exemplis adnumerare solet: §5.4.21nam, quod opes teneat patrias, quod nomina civis, §5.4.22denique quod vivat, munus habere dei.
他经常提起,神明的仁慈是多么伟大,并且习惯于将自己也列入那些蒙恩的先例之中:因为,他保有着祖传的家产,保有着公民的名字,以及最终他能活着,都算作神明的恩赐。
§5.4.23te tamen (o, si quid credis mihi, carior illi §5.4.24omnibus) in toto pectore semper habet; §5.4.25teque Menoetiaden, te, qui comitatus Oresten, §5.4.26te vocat Aegiden Euryalumque suum.
然而,对于你(噢,如果你对我有哪怕一丝信任,你于他而言比所有人都要珍贵),他始终将你藏在整个心底;他称你为他的墨诺提阿得斯,你,陪伴了奥瑞斯特斯的人,他称你为埃勾斯之子,以及他的欧律阿罗斯。
§5.4.27nec patriam magis ille suam desiderat et quae §5.4.28plurima eum patria sentit abesse sibi, §5.4.29quam vultus oculosque tuos, o dulcior illo §5.4.30melle, quod in ceris Attica ponit apis.
他并不更渴望自己的祖国,以及由于祖国的失去他感到极多地缺席于自己的那些事物,甚于你的容颜和双眸,噢,你比那雅典蜜蜂置于蜂蜡中的蜂蜜还要甘甜。
§5.4.31saepe etiam maerens tempus reminiscitur illud, §5.4.32quod non praeventum morte fuisse dolet; §5.4.33cumque alii fugerent subitae contagia cladis, §5.4.34nec vellent ictae limen adire domus, §5.4.35te sibi cum paucis meminit mansisse fidelem, §5.4.36si paucos aliquis tresve duosve vocat.
他也经常在悲伤中回忆起那个时刻,他哀叹那一刻未能被死亡所先夺;当其他人逃离这突如其来的灾难的传染,也不愿走近那受打击之屋的门槛时,他记得你与极少数人一起,对他保持着忠诚,如果有人把两三个称作“极少数”的话。
§5.4.37quamvis attonitus, sensit tamen omnia, nec te §5.4.38se minus adversis indoluisse suis.
虽然惊愕,他却依然察知了一切,并知道你对他的不幸所感到的悲痛,并不亚于他自己。
§5.4.39verba solet vultumque tuum gemitusque referre, §5.4.40et te flente suos emaduisse sinus: §5.4.41quam sibi praestiteris, qua consolatus amicum §5.4.42sis ope, solandus cum simul ipse fores, §5.4.43pro quibus affirmat fore se memoremque piumque, §5.4.44sive diem videat sive tegatur humo, §5.4.45per caput ipse suum solitus iurare tuumque, §5.4.46quod scio non illi vilius esse suo.
他常提起你的言语、你的神容与叹息,以及随着你的哭泣,他的胸膛也被浸湿:你为他付出了多少,在你自己同时也需要被慰藉的时候,你用怎样的帮助抚慰了朋友,为着这些,他宣称自己将既铭记于心又尽忠职守,无论他是看见白昼,还是被泥土掩埋,他习惯于指着自己和你的头颅起誓,我知道,那在心中绝不比他自己的头颅轻贱。
§5.4.47plena tot ac tantis referetur gratia factis, §5.4.48nec sinet ille tuos litus arare boves.
对于如此之多且重大的作为,圆满的报答将会奉上,他也不会容许你的牛群去耕耘沙滩。
§5.4.49fac modo, constanter profugum tueare: quod ille, §5.4.50qui bene te novit, non rogat, ipsa rogo.
只要做到这一点,持久地庇护流亡者:那个极为了解你的人未曾祈求的事,我亲自祈求。

词汇与语法注释

  1. 5.4.5nec qua signabar, ad os est ante, sed ad madidas gemma relata genas — gemma(印章宝石)为主语,动词为 relata [est]。在封印书信(signabar)时,通常会将印章送入口中(ad os)以使其湿润,但在此处由于悲伤,印章直接贴在了被泪水打湿的脸颊上(ad madidas genas)。qua 是关系代名词,指代书信(epistula),作为工具夺格(我借以被封印的)。
  2. 5.4.13di facerent utinam talis status esset in illo — di facerent 为虚拟式未完成过去时,与 utinam 连用,表示在目前无法实现的愿望(“但愿神明能使……”)。其后接结果的 ut 从句(ut non tristitiae causa dolenda foret)。
  3. 5.4.21nam, quod opes teneat patrias, quod nomina civis, denique quod vivat, munus habere dei — quod 从句(teneat, vivat)是表示事实的名词性从句,与不定式短语 munus habere dei 并列,具体解释其内容。整体作为间接引语(依赖于 saepe refert)的一部分,不定式 habere 的逻辑主语是省略的 se。
  4. 5.4.32quod non praeventum morte fuisse dolet — quod 是关系代词,指代先行词 tempus。不定式 praeventum fuisse 与该代词构成对格不定式结构,作为 dolet(哀叹)的宾语,意为“他哀叹那一刻未能先被死亡所夺”。
  5. 5.4.48nec sinet ille tuos litus arare boves — “耕耘沙滩”(litus arare)是一个拉丁语惯用语,类似于“在沙地上播种”,意指进行毫无收效的徒劳。sinet 带对格(tuos boves)加不定式(arare),意为“他(奥维德)绝不会让你的牛去耕作沙滩”(即绝不会让你的好意付诸东流)。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §5.4.1-5.4.50. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:5.4.1-5.4.50

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。