Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §5.3.1-5.3.58

巴克斯节对神明的祈求与对同道诗人的呼吁

第 49 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

在诗人们庆祝巴克斯节日的这一天,身处流放地的奥维德回忆起自己曾是其中一员,祈求巴克斯减轻其苦难。同时他也呼吁同道的诗人们,在聚会中怀念不在场的他,并代向凯撒神灵祈求宽恕。

§5.3.1Illa dies haec est, qua te celebrare poetae, §5.3.2si modo non fallunt tempora, Bacche, solent,
巴克斯啊,如果我没有记错时令,今天正是诗人们通常颂扬你的日子。
§5.3.3festaque odoratis innectunt tempora sertis, §5.3.4et dicunt laudes ad tua vina tuas.
他们用芬芳的花环系在祝祭的额头上,并在你的美酒旁唱起对你的赞歌。
§5.3.5inter quos, memini, dum me mea fata sinebant, §5.3.6non invisa tibi pars ego saepe fui,
在他们之中,我记得,当我的命运还允许时,我也常是你所喜爱的一员。
§5.3.7quem nunc suppositum stellis Cynosuridos Ursae §5.3.8iuncta tenet crudis Sarmatis ora Getis, §5.3.9quique prius mollem vacuamque laboribus egi §5.3.10in studiis vitam Pieridumque choro, §5.3.11nunc procul a patria Getieis circumsonor armis §5.3.12multa prius pelago multaque passus humo.
如今,我被置于小熊座的星辰之下,与残酷的盖泰人相邻的萨尔马提亚海岸留存着我;曾几何时,我在缪斯女神的学问和合唱中,度过了免于劳苦的温和闲适的生活,如今却远离祖国,被盖泰人的兵戈之声包围,之前我在海上和陆地上已经历了无数苦难。
§5.3.13sive mihi casus sive hoc dedit ira deorum, §5.3.14nubila nascenti seu mihi Parca fuit, §5.3.15tu tamen e sacris hederae cultoribus unum §5.3.16numine debueras sustinuisse tuo.
无论是命运将这给予了我,还是神明的愤怒,抑或是当我出生时,命运女神对我阴云密布,无论如何,你本该用你的神力,扶持你常春藤的神圣崇拜者中的这一员。
§5.3.17an dominae fati quicquid cecinere sorores, §5.3.18omne sub arbitrio desinit esse dei?
难道掌管命运的命运三姐妹所歌唱的一切,就全都脱离了神明的支配吗?
§5.3.19ipse quoque aetherias meritis invectus es arces, §5.3.20quo non exiguo facta labore via est.
你自己也是因功绩而被送往天上的城堡,通往那里的道路并非经由微小的辛劳而建成。
§5.3.21nec patria est habitata tibi, sed adusque nivosum §5.3.22Strymona venisti Marticolamque Geten, §5.3.23Persidaque et lato spatiantem flumine Gangen, §5.3.24et quascumque bibit decolor Indus aquas.
你也未曾常住于祖国,而是来到了冰雪覆盖的斯特里蒙河和崇拜战神的盖泰人那里,来到了波斯和水流宽广的恒河,以及肤色深黑的印度人所饮用的任何水域。
§5.3.25scilicet hanc legem nentes fatalia Parcae §5.3.26stamina bis genito bis cecinere tibi.
显然,纺织命运之线的帕尔卡们,对双生的你,两次歌唱了这一法则。
§5.3.27me quoque, si fas est exemplis ire deorum, §5.3.28ferrea sors vitae difficilisque premit.
如果允许以神明的先例为准,那么我也正被铁一般沉重而艰难的生命宿命所压迫。
§5.3.29illo nec levius cecidi, quem magna locutum §5.3.30reppulit a Thebis Iuppiter igne suo.
我跌落得并不比那因口出狂言而被朱庇特用雷火击退在底比斯之外的人更轻。
§5.3.31ut tamen audisti percussum fulmine vatem, §5.3.32admonitu matris condoluisse potes, §5.3.33et potes aspiciens circum tua sacra poëtas, §5.3.34nescioquis nostri dicere cultor abest.
然而,当你听到那被雷电击中的诗人时,因着对母亲的联想,你本可以共同感到悲伤,并且,当你看着你祭祀周围的诗人们时,你本可以说:“我们的一位崇拜者缺席了。
§5.3.35fer, bone Liber, opem: sic altera degravet ulmum §5.3.36vitis et incluso plena sit uva inero, §5.3.37sic tibi cum Bacchis Satyrorum gnava iuventus §5.3.38adsit, et attonito non taceare sono, §5.3.39ossa bipenniferi sic sint male pressa Lycurgi, §5.3.40impia nec poena Pentheos umbra vacet, §5.3.41sic micet aeternum vicinaque sidera vincat §5.3.42coniugis in caelo clara corona tuae.
” 带来帮助吧,仁慈的利贝尔:愿另一棵葡萄树使榆树弯曲,愿葡萄饱含封存的美酒;愿萨特于斯朝气蓬勃的青年们与巴克斯信女们一起伴你左右,愿你不会在狂热的欢呼声中归于沉寂;愿手持双刃斧的吕枯尔戈斯的骨骸难以安息,愿不敬的彭透斯的阴魂不得免于惩罚;愿你妻子的璀璨冠冕在天空中永恒闪耀,并战胜邻近的星辰。
§5.3.43huc ades et casus releves, pulcherrime, nostros, §5.3.44unum de numero me memor esse tuo.
来到这里吧,最美的人啊,减轻我们的不幸,记住我是你之中的一员。
§5.3.45sunt dis inter se commercia, flectere tempta §5.3.46Caesareum numen numine, Bacche, tuo.
神明之间互有交往,请尝试用你的神性去感化凯撒的神性,巴克斯啊。
§5.3.47vos quoque, consortes studii, pia turba, poetae, §5.3.48haec eadem sumpto quisque rogate mero.
你们这些同道中人,虔诚的诗人群体,请在举杯饮酒时,每个人也祈求同样的事情。
§5.3.49atque atque vestrum, Nasonis nomine dicto, §5.3.50opponat lacrimis pocula mixta suis, §5.3.51admonitusque mei, cum circumspexerit omnes,
并且你们之中的某个人,在说起纳索的名字时,请奉上与他自己的眼泪混合的酒杯,当他想起我,环视四周众人时,请说:“刚才还是我们合唱队一员的纳索,如今在哪里?
§5.3.52dicat ubi est nostri pars modo Naso chori? §5.3.53idque ita, si vestrum merui candore favorem, §5.3.54nullaque iudicio littera laesa meo est, §5.3.55si, veterum digne veneror cum scripta virorum, §5.3.56proxima non illis esse minora reor.
” 这一切,如果我因我的坦诚而配得上你们的好意,如果没有任何文字因我的批评而受损,如果在妥善尊崇古人著作的同时,我也认为近人的著作并不逊色于他们。
§5.3.57sic igitur dextro faciatis Apolline carmen: §5.3.58quod licet, inter vos nomen habete meum.
那么愿你们在阿波罗的眷顾下创作诗歌:在你们中间保留我的名声,这是被允许的。

词汇与语法注释

  1. 5.3.3tempora — 此词虽与表示“时间”的中性复数宾格 tempus 同形,但在此处是表示“太阳穴、头部”的第三变格法中性名词 tempus, -oris 的复数宾格。结合 innectunt(系、系绑)和 sertis(花环)的语境,指诗人们在祝祭中用花冠装饰自己的头部。
  2. 5.3.7quem — 宾格关系代词,其先行词是第6行的 ego(诗人自己)。该关系从句及分词短语(suppositum)使句式结构一直悬置,直到第11行的主句动词 circumsonor(我被围困)为止。
  3. 5.3.31percussum fulmine vatem — 字面意思是“被雷电击中的诗人”。在上下文中,它指因皇帝奥古斯都的愤怒(被比作雷霆)而被流放的诗人(奥维德自己)。同时,这也暗示了巴克斯的母亲塞墨勒被朱庇特的雷火烧死的最高神话,从而引出第32行“母亲的联想(警示)”。
  4. 5.3.44memor esse — 由形容词 memor 和不定式 esse 组成的短语。紧随第43行的祈使表达(releves),表示间接的请求(“请记住我是……”)。虽然也可以理解为诗人自勉“牢记自己是一员”,但在语境中,作为向巴克斯神祈求的一部分,理解为“求神记念”更为自然。
  5. 5.3.49atque atque — 抄本中的重复或损坏之处。从格律和句意来看,大多数现代校勘本将其修正为 'atque aliquis'(并且[你们中的]某个人)。译文亦基于此修正译为“你们之中的某个人”。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §5.3.1-5.3.58. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:5.3.1-5.3.58

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。