Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §5.5.1-5.5.64

流放地为妻子庆生与对神明的祈愿

第 51 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德在黑海沿岸的流放地托米斯为留守罗马的妻子庆祝生日,通过将她与希腊神话中的女英雄进行对比,赞美她在逆境中的贞贞与坚忍,并祈求诸神和凯撒宽恕她。

§5.5.1Annuus adsuetum dominae natalis honorem §5.5.2exigit: ite manus ad pia sacra meae.
妻子每年的生日,都在要求着那惯常的敬意:去吧,我的双手,投身于虔敬的祭祀。
§5.5.3sic quondam festum Laërtius egerat heros §5.5.4forsan in extremo coniugis orbe diem.
昔日拉埃耳忒斯之子这位英雄,在世界的尽头,或许也是这样度过他妻子的节日的。
§5.5.5lingua favens adsit, nostrorum oblita malorum, §5.5.6quae, puto, dedidicit iam bona verba loqui; §5.5.7quaeque semel toto vestis mihi sumitur anno, §5.5.8sumatur fatis discolor alba meis; §5.5.9araque gramineo viridis de caespite fiat, §5.5.10et velet tepidos nexa corona focos.
愿避讳不祥的舌头在场,忘却我们的不幸,我想,这舌头现在已经忘记了如何口吐吉言;愿我整年才穿一次的衣服,穿在身上,那是与我的命运不同色调的白色;愿用绿色的草皮筑起祭坛,愿编织的花冠覆盖温暖的炉火。
§5.5.11da mihi tura, puer, pingues facientia flammas, §5.5.12quodque pio fusum stridat in igne merum.
孩子,给我香,让它燃起浓烈的火焰,还有那浇在虔敬之火上发出滋滋声的纯酒。
§5.5.13optime natalis! quamvis procul absumus, opto
最美妙的生辰神啊!
§5.5.14candidus huc venias dissimilisque meo, §5.5.15si quod et instabat dominae miserabile vulnus, §5.5.16sit perfuncta meis tempus in omne malis; §5.5.17quaeque gravi nuper plus quam quassata procella est, §5.5.18quod superest, tutum per mare navis eat.
虽然我们相隔遥远,我仍期盼你洁白地来到这里,且与我的命运不同,如果有什么悲惨的创伤曾经逼近我的妻子,愿她已经通过我的不幸,将这创伤永远承受完毕;那艘最近被狂风暴雨猛烈摧残的船只,在余下的航程中,愿它驶过安全的海域。
§5.5.19illa domo nataque sua patriaque fruatur §5.5.20erepta haec uni sit satis esse mihi— §5.5.21quatenus et non est in caro coniuge felix, §5.5.22pars vitae tristi cetera nube vacet, §5.5.23vivat, ametque virum, quoniam sic cogitur, absens, §5.5.24consumatque annos, sed diuturna, suos.
愿她能享受自己的家园、女儿和祖国—— 愿这些只从我一人身上夺走便已足够—— 既然她在亲爱的丈夫身上并不幸福,愿她生命的其余部分能够免受阴云的笼罩,愿她活着,并在远方爱着丈夫(因为她不得不如此),愿她度过自己的岁月,但要长寿。
§5.5.25adicerem et nostros, sed ne contagia fati §5.5.26corrumpant timeo, quos agit ipsa, mei.
我本想把我的岁数也加给她,但我担心我命运的厄运传染,会败坏她自己度过的年华。
§5.5.27nil homini certum est.
凡人无常。
fieri quis posse putaret, §5.5.28ut facerem in mediis haec ego sacra Getis?
谁能想到这会成为可能:我竟然要在盖塔人当中举行这些祭祀?
§5.5.29aspice ut aura tamen fumos e ture coortos §5.5.30in partes Italas et loca dextra ferat.
看那微风,如何依然将香中升起的烟雾,吹向意大利的方向和吉祥之地。
§5.5.31sensus inest igitur nebulis, quas exigit ignis: §5.5.32consilio fugiunt aethera, Ponte, tuum.
因此,火所驱散的烟雾中是有灵性的:它们是有意逃离你那里的天空,本都啊。
§5.5.33consilio, commune sacrum cum fiat in ara §5.5.34fratribus, alterna qui periere manu, §5.5.35ipsa sibi discors, tamquam mandetur ab illis, §5.5.36scinditur in partes atra favilla duas.
有意地——正如在祭坛上举行共同的祭祀时,为了那死于彼此之手的兄弟俩,黑色烟灰本身互不相容,仿佛受到他们的命令一般,分裂成了两个不同的部分。
§5.5.37hoc, memini, quondam fieri non posse loquebar, §5.5.38et me Battiades iudice falsus erat: §5.5.39omnia nunc credo, cum tu non stultus ab Arcto §5.5.40terga, vapor, dederis Ausoniamque petas.
我记得,昔日我曾说这是不可能发生的事,在我的评判中,巴提阿德斯是在说谎:如今我一切都信了,既然你这烟雾并非愚蠢,竟然从北方转身,向着奥索尼亚飞去。
§5.5.41haec ergo lux est, quae si non orta fuisset, §5.5.42nulla fuit misero festa videnda mihi.
因此,这就是那个日子,如果它未曾升起,悲惨的我便没有任何节日可以瞻望。
§5.5.43edidit haec mores illis heroisin aequos, §5.5.44quis erat Eëtion Icariusque pater.
这一天造就了与那些女英雄相匹敌的品格,她们的父亲是埃厄提翁和伊卡里奥斯。
§5.5.45nata pudicitia est, virtus probitasque, fidesque, §5.5.46at non sunt ista gaudia nata die, §5.5.47sed labor et curae fortunaque moribus impar, §5.5.48iustaque de viduo paene querella toro.
贞洁诞生了,美德、诚实与忠贞也诞生了,但欢乐却未在这一天诞生,诞生的反而是劳苦、忧虑和与品格不相称的命运,以及对近乎守寡的空床的合理哀怨。
§5.5.49scilicet adversis probitas exercita rebus §5.5.50tristi materiam, tempore laudis habet,
确实,在逆境中得到磨砺的诚实,在悲伤的时刻拥有了赞美的源泉。
§5.5.51si nihil infesti durus vidisset Ulixes, §5.5.52Penelope felix sed sine laude foret, §5.5.53victor Echionias si vir penetrasset in arces, §5.5.54forsitan Euadnen vix sua nosset humus.
如果坚韧的乌里修斯未曾见过任何险阻,珀涅罗珀虽会幸福,却将毫无名声;如果那作为征服者的丈夫已经攻入埃奇翁的城堡,或许她自己的土地也几乎不曾知晓埃瓦德涅。
§5.5.55cum Pelia genitae tot sint, cur nobilis una est?
佩里阿斯的女儿有这么多,为何只有一人闻名?
§5.5.56nempe fuit misero nupta quod una viro.
显然是因为只有她嫁给了一个不幸的丈夫。
§5.5.57effice ut Iliacas tangat prior alter harenas, §5.5.58Laudamia nihil cur referatur erit.
设法让另一个先踏上伊利翁的沙滩,便不会有任何理由去提及拉奥达米亚了。
§5.5.59et tua, quod malles, pietas ignota maneret, §5.5.60implerent venti si mea vela sui.
而你那本可如你所愿隐没的忠贞,在顺风若吹满我风帆的情况下,也本会不为人知。
§5.5.61di tamen et Caesar dis accessure, sed olim, §5.5.62aequarint Pyhos cum tua fata dies, §5.5.63non mihi, qui poenam fateor meruisse, sed illi §5.5.64parcite, quae nullo digna dolore dolet.
然而,诸神啊,以及即将加入神列、但要等到很久以后的凯撒啊—— 当你的命运已经等同于皮洛斯老人的寿数之时—— 请宽恕那并非咎由自取的她,而非承认自己应受惩罚的我,她虽不配受任何痛苦,却在承受着痛苦。

词汇与语法注释

  1. §5.5.5lingua favens — 伴有现在分词的主格表达,指在宗教仪式中避免不祥之言、保持缄默或仅说吉祥话的传统宗教戒律(即“肃静”或“禁声”)。
  2. §5.5.8discolor alba meis — 形容词 `discolor` 支配与格 `fatis... meis`,意为“与我的(悲惨)命运不同颜色的”。同位语 `alba` 强调了代表节日庆典的“白色”,与象征哀悼的黑色形成对比。
  3. §5.5.15sit perfuncta — 异态动词 `perfungor`(经历完、免除)的虚拟式完成时,支配夺格 `meis... malis`(我的不幸),表达一种替代性的愿望,即希望妻子通过诗人自身所承受的不幸,已经提前度过并免除了逼近她的灾难。
  4. §5.5.25adicerem — 虚拟式未完成过去时,表示与现在事实相反的虚拟条件句的主句(结句):“如果可能的话,我本想把我的岁数也加给她”。条件从句在上下文中被省略。
  5. §5.5.38me iudice — 使用名词 `iudex`(裁判官、评判者)的夺格独立结构(“我作为评判者时”),在句中作状语,意为“依我之见”或“在我的评判中”。
  6. §5.5.41quae si non orta fuisset — 含有关系代词联接(`quae`)的、与过去事实相反的条件从句,使用虚拟式过去完成时。主句的 `fuit`(直陈式完成时)代替了本应使用的虚拟式过去完成时(fuisset),这是一种用直陈式强调结果之确定性与迫切性的语法修辞惯用法。
  7. §5.5.59quod malles — 关系代词 `quod` 代指前文“忠贞不为人知”这一情况,而 `malles` 是虚拟式未完成过去时,表示温和的潜在或假设(“正如你可能更愿意的那样”)。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §5.5.1-5.5.64. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:5.5.1-5.5.64

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。