Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §5.2.1-5.2.78

致妻子的信与请求迁往安全之地的祈愿

第 48 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德写信给在罗马收到信的妻子,描述了自己身心的痛苦以及流放生活的残酷现实。同时,他祈求凯撒宽恕并减轻惩罚,并表示只要能被转移到更安全的地方,他愿意忍受任何凄惨的命运。

§5.2.1Ecquid ubi e Ponto nova venit epistula, palles, §5.2.2et tibi sollicita solvitur illa manu?
当从波恩托斯寄来新信时,你是否脸色苍白,并用焦急的手将它拆开?
§5.2.3pone metum, valeo; corpusque, quod ante laborum §5.2.4inpatiens nobis invalidumque fuit, §5.2.5sufficit, atque ipso vexatum induruit usu.
放下你的恐惧,我安好;而我的身体,先前对劳苦无法忍受且虚弱,对于我们来说,如今撑住了,并因这经历本身的折磨而变得坚强。
§5.2.6an magis infirmo non vacat esse mihi?
还是说,我根本没有时间生病呢?
§5.2.7mens tamen aegra iacet, nec tempore robora sumpsit, §5.2.8affectusque animi, qui fuit ante, manet.
然而心却病倒躺着,并未随时间获得力量,以前那样的心境依然留存。
§5.2.9quaeque mora spatioque suo coitura putavi §5.2.10vulnera non aliter quam modo facta dolent.
我曾以为随着时间和其宽限会愈合的伤口,如今疼得和刚受的一样。
§5.2.11scilicet exiguis prodest annosa vetustas; §5.2.12grandibus accedunt tempore damna malis,
显然,长年的岁月对微小的灾难是有益的;而对重大的不幸,随时间会增加新的伤害。
§5.2.13paene decem totis aluit Poeantius annis §5.2.14pestiferum tumido vulnus ab angue datum.
珀阿斯之子几乎整整十年的时间,都在承受着被肿胀之蛇所给予的致命伤。
§5.2.15Telephus aeterna consumptus tabe perisset, §5.2.16si non, quae nocuit, dextra tulisset opem.
泰勒福斯本会在持久的消瘦中死去,如果那只伤害他的右手,没有带给他帮助。
§5.2.17et mea, si facinus nullum commisimus, opto, §5.2.18vulnera qui fecit, facta levare velit, §5.2.19contentusque mei iam tandem parte doloris §5.2.20exiguum pleno de mare demat aquae,
我也祈求,如果我们没有犯下什么大罪,那个制造伤口的人,能够愿意减轻这造成的伤害,且终于满足于我的一部分痛苦,从满溢的大海中取走微不足道的一点水。
§5.2.21detrahat ut multum, multum restabit acerbi, §5.2.22parsque meae poenae totius instar erit.
纵使他取走许多,依然会剩下许多苦楚,且我刑罚的一部分就已相当于全部。
§5.2.23litora quot conchas, quot amoena rosaria flores, §5.2.24quotve soporiferum grana papaver habet, §5.2.25silva feras quot alit, quot piscibus unda natatur, §5.2.26quot tenerum pennis aera pulsat avis, §5.2.27tot premor adversis: quae si comprendere coner, §5.2.28Icariae numerum dicere coner aquae,
岸边有多少贝壳,怡人的玫瑰园有多少花朵,抑或安眠的罂粟有多少籽,森林养育多少野兽,水中有多少鱼儿在游,鸟儿用羽翼拍击多少柔和的空气,我便承受着多少逆境:若我试图将这些悉数数清,简直就像试图说出伊卡里亚海波涛的数量。
§5.2.29utque viae casus, ut amara pericula ponti, §5.2.30ut taceam strictas in mea fata manus, §5.2.31barbara me tellus orbisque novissima magni §5.2.32sustinet et saevo cinctus ab hoste locus,
纵使我不提旅途中的灾祸,不提海洋的痛苦危险,纵使我不提为我破灭而拔出的利刃,这野蛮的土地和伟大世界的极尽之处留存着我,还有那被凶残之敌所包围的地方。
§5.2.33hinc ego traicerer —neque enim mea culpa cruenta est— §5.2.34esset, quae debet, si tibi cura mei.
若你对我有着应有的关切,我本会从此地被转送。 因为我的过错并非血腥。
§5.2.35ille deus, bene quo Romana potentia nixa est, §5.2.36saepe suo victor lenis in hoste fuit.
那个罗马权威得以安稳依托的神明,作为一个征服者,往往对其敌人是仁慈的。
§5.2.37quid dubitas et tuta times? accede rogaque:
你为何犹豫并害怕安全之事?
§5.2.38Caesare nil ingens mitius orbis habet,
走上前去请求吧:广阔的世界中,没有任何东西比凯撒更为温和。
§5.2.39me miserum! quid agam, si proxima quaeque relinquunt?
哀怜的我啊! 如果连最亲近的人都离弃我,我该怎么办?
§5.2.40subtrahis effracto tu §5.2.41quoque colla iugo? quo ferar? unde petam lassis solacia rebus?
难道你也要从这破碎的轭下缩回脖子逃避吗? 我将被带往何处? 从何处能为疲惫的处境寻求安慰?
§5.2.42ancora iam nostram non tenet ulla ratem, videris
没有任何锚还能留住我们的船。 随你便吧!
§5.2.43! ipse sacram, quamvis invisus, ad aram §5.2.44confugiam; nullas summovet ara manus.
我自己,即使被憎恶,也将向神圣的祭坛寻求庇护;祭坛不会推开任何双手。
§5.2.45Adloquor en absens absentia numina supplex, §5.2.46si fas est homini cum Iove posse loqui,
看啊,身在远方的我,像一个恳求者向远方的神格呼吁,如果凡人被允许与朱庇特交谈。
§5.2.47arbiter imperii, quo certum est sospite cunctos §5.2.48Ausoniae curam gentis habere deos, §5.2.49O decus, o patriae per te florentis imago, §5.2.50o vir non ipso, quem regis, orbe minor— §5.2.51sic habites terras et te desideret aether, §5.2.52sic ad pacta tibi sidera tardus eas— §5.2.53parce, precor, minimamque tuo de fulmine partem
帝国的宰执者啊,只要您安康,所有神明都确乎关照着阿索尼亚的臣民,噢,荣耀啊,噢,因你而繁荣的祖国的象征,噢,并不比你统治的世界本身更渺小的伟人—— 愿你驻留人间,让天空渴望你,愿你迟迟才走向那已向你承诺的星辰—— 请宽恕,我祈求,并将你的雷霆减去极微小的一部分!
§5.2.54deme! satis poenae, quod superabit, erit.
留下来的那部分,已足够作为惩罚。
§5.2.55ira quidem moderata tua est, vitamque dedisti, §5.2.56nec mihi ius civis nec mihi nomen abest, §5.2.57nec mea concessa est aliis fortuna, nec exul §5.2.58edicti verbis nominor ipse tui.
你的怒火确实是温和的,你给予了我生命,我没有失去公民的权利,也没有失去公民之名,我的财产没有被转给他人,也未曾在你的敕令字句中,我被冠以流放者的名字。
§5.2.59omniaque haec timui, quia me meruisse videbam; §5.2.60sed tua peccato lenior ira meo est.
这一切我都曾害怕,因为我知道自己应得如此;但你的怒火比我的罪过更为温和。
§5.2.61arva relegatum iussisti visere Ponti, §5.2.62et Scythicum profuga scindere puppe fretum,
你命令被放逐的我前往波恩托斯的土地,并乘着逃亡的船破开斯基泰的海峡。
§5.2.63iussus ad Euxini deformia litora veni §5.2.64aequoris—haec gelido terra sub axe iacet— §5.2.65nec me tam cruciat numquam sine frigore caelum, §5.2.66glaebaque canenti semper obusta gelu, §5.2.67nesciaque est vocis quod barbara lingua Latinae, §5.2.68Graecaque quod Getico victa loquella sono est, §5.2.69quam quod finitimo cinctus premor undique Marte, §5.2.70vixque brevis tutum murus ab hoste facit.
奉命,我来到了黑海那丑陋荒凉的海岸 ——这片土地躺在冰冷的天轴之下—— 绝非那从未免于寒冷的天空,以及那总被苍白冰霜封冻的泥土在如此折磨我,亦非那野蛮之语不懂拉丁之言,和那战败的希腊语言已被盖泰人的声响所吞没,而是我被邻近的战争四面围困并压迫,且低矮的城墙几乎无法提供对敌人的安全屏障。
§5.2.71pax tamen interdum est, pacis fiducia numquam: §5.2.72sic hic nunc patitur, nunc timet arma locus.
然而偶尔会有和平,对和平的信任却从未有过:这里的这个地方,就是这样时而承受兵戈,时而惧怕它。
§5.2.73hinc ego dum muter, vel me Zanclaea Charybdis §5.2.74devoret atque suis ad Styga mittat aquis, §5.2.75vel rapidae flammis urar patienter in Aetnae, §5.2.76vel freta Leucadii mittar in alta dei.
只要我能从此地迁走,纵使赞克勒的卡律布迪斯将我吞噬,并用它的水流将我送往冥河,纵使我耐心地在猛烈的埃特纳火山烈焰中被焚烧,抑或我被投入莱乌卡斯之神的深海之中。
§5.2.77quod petimus, poena est: neque enim miser esse recuso, §5.2.78sed precor ut possim tutius esse miser.
我所请求的,也是刑罚:因为我不拒绝做一个不幸者,只是我祈求,我能在一个更安全的地方做一个不幸者。

词汇与语法注释

  1. 5.2.4nobis — 第一人称复数代词的与格(表示作者自身的“作者复数”)。与形容词 `invalidum` 连用,解释为“对我而言(以前是)虚弱的”。
  2. 5.2.6non vacat — 无人称动词 `vacat`(有闲暇)后接不定词 `esse`(在此作表语,与 `infirmo` 一致),整体构成“我(mihi)没有生病(虚弱)的闲暇”的句式。
  3. 5.2.21ut — 带虚拟语气现在时 `detrahat` 的连词 `ut` 引导让步状语从句,意为“即便他取走很多”。
  4. 5.2.25natatur — 本为不及物动词的 `nato`(游泳)在此作为无人称被动语态第三人称单数使用,并带有动作执行者夺格 `piscibus`。直译为“水波被鱼游泳”,即“水中游着鱼”。
  5. 5.2.30ut taceam — 由目的或让步虚拟语气构成的习惯用法。意为“纵使我对此保持沉默(不提旅途的灾祸等)”,是说话人刻意避开某些话题的修辞手法。
  6. 5.2.33traicerer — 虚拟语气未完成过去时。与条件从句 `si tibi [esset] cura`(省略了 `esset`)相关联,表示与现在事实相反的虚拟条件句的主句(“如果你对我有关怀,我本就会被转移”)。`mei` 是修饰 `cura` 的宾格性属格。
  7. 5.2.42videris — 动词 `video` 的将来完成时(或虚拟语气完成时)第二人称单数。带有对对方无可奈何或听之任之口吻的习惯表达,意为“你自己看着办吧(随你便)”。
  8. 5.2.51habites — 虚拟语气现在时。用于第二人称单数的独立句中,表示说话人强烈的愿望或祈祷(“愿您驻留人间”,即祝愿皇帝长寿)。第52行的 `eas` 亦同此理。
  9. 5.2.65nec me tam cruciat... quam quod — 相关联结结构。采用 `nec me tam cruciat [主语:caelum, glaeba] ... quam quod [事实的 quod 从句]` 的句式,对比并强调痛苦的主要原因:“并非(天空和泥土)如此折磨我,而是(我被战争围困这一事实折磨我)”。
  10. 5.2.73dum — 连词 `dum` 伴随虚拟语气现在时 `muter`,引导表示限制或条件的状语从句(“只要我能从此地迁走”)。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §5.2.1-5.2.78. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:5.2.1-5.2.78

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。