Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §4.8.1-4.8.52

流放托米斯的不幸晚景与平静暮年的破灭

第 43 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

诗人将自己的暮年以及曾期盼的在罗马的安宁退休生活,与因皇帝震怒而被流放到恶劣的托米斯的现状进行对比,哀叹自己的命运,并警告读者要敬畏皇帝神圣的力量以求获得其恩宠。

§4.8.1Iam mea cycneas imitantur tempora plumas, §4.8.2inficit et nigras alba senecta comas,
如今,我的双鬓已如天鹅的羽毛般斑白,白色的暮年染白了我黑色的头发。
§4.8.3iam subeunt anni fragiles et inertior aetas, §4.8.4iamque parum firmo me mihi ferre grave est.
如今,脆弱的岁月与那更为迟缓的年纪已然临近,如今,支撑起这具不再健壮的躯体,对我而言已是沉重的负担。
§4.8.5nunc erat, ut posito deberem fine laborum §4.8.6vivere, me nullo sollicitante metu, §4.8.7quaeque meae semper placuerunt otia menti §4.8.8carpere et in studiis molliter esse meis, §4.8.9et parvam celebrare domum veteresque Penates §4.8.10et quae nunc domino rura paterna carent, §4.8.11inque sinu dominae carisque sodalibus inque §4.8.12securus patria consenuisse mea.
如今本该是,在为劳苦画下句点后,我得以在没有任何恐惧侵扰的情况下生活的时候;本该是去享受那总是令我心旷神怡的闲暇,并安然沉浸在我的学术研究之中;本该是去守候那小小的家园和古老的蓬纳特斯神,以及那如今失去了主人的父辈田庄;本该是在妻子的怀抱中,与亲爱的挚友相伴,在我的祖国安然地度过余生、慢慢老去。
§4.8.13haec mea sic quondam peragi speraverat aetas: §4.8.14hos ego sic annos ponere dignus eram.
曾经,我的生命曾期盼着这样度过;曾经,我是配得上如此安度这些岁月的。
§4.8.15non ita dis visum est, qui me terraque marique §4.8.16actum Sarmaticis exposuere locis.
但神明并不这样认为,他们驱使我历经陆路与水路,最终将我抛弃在萨尔马提亚的土地上。
§4.8.17in cava ducuntur quassae navalia puppes, §4.8.18ne temere in mediis dissoluantur aquis.
受损的船只被拉入深深的船坞,免得它们在汪洋大泽中意外解体。
§4.8.19ne cadat et multas palmas inhonestet adeptus, §4.8.20languidus in pratis gramina carpit equus,
为了不让那曾赢得无数胜利的战马因摔倒而蒙羞,衰老的它如今正在牧场上悠闲地吃着草。
§4.8.21miles ubi emeritis non est satis utilis annis, §4.8.22ponit ad antiquos, quae tulit, arma Lares,
士兵在服役期满、不再有足够用武之地时,也会将他曾佩戴的武器安放在古老的拉雷斯神前。
§4.8.23sic igitur, tarda vires minuente senecta, §4.8.24me quoque donari iam rude tempus erat.
因此,在这迟暮的老年削弱我力量的时候,也到了我该被赐予木剑、获准退役的时候了。
§4.8.25tempus erat nec me peregrinum ducere caelum, §4.8.26nec siccam Getico fonte levare sitim, §4.8.27sed modo, quos habui, vacuos secedere in hortos, §4.8.28nunc hominum visu rursus et urbe frui.
到了我不必再去呼吸异乡的空气,也不必用盖塔的泉水来解干渴的时候了;而是应当隐退到我曾拥有的、如今空旷的庭园中,如今再次去享受人们的视线与那座城市。
§4.8.29sic animo quondam non divinante futura §4.8.30optabam placide vivere posse senex.
曾经,怀着一颗未能预知未来的心,我便是这样希望自己能作为一个老人,平静地生活下去。
§4.8.31fata repugnarunt, quae, cum mihi tempora prima §4.8.32mollia praebuerint, posteriora gravant.
命运却横加阻挠,它们虽曾赐予我前半生的温柔岁月,却让我的后半生沉重不堪。
§4.8.33iamque decem lustris omni sine labe peractis, §4.8.34parte premor vitae deteriore meae, §4.8.35nec procul a metis, quas paene tenere videbar, §4.8.36curriculo gravis est facta ruina meo.
如今,在没有任何污点地度过了十个五年之后,我正被我生命中那更糟糕的后半部分所压碎,就在离我似乎几乎已经触及的终点不远处,我的战车发生了一次惨烈的颠覆。
§4.8.37ergo illum demens in me saevire coegi, §4.8.38mitius inmensus quo nihil orbis habet?
难道是我愚蠢地迫使他对我大发雷霆,而这辽阔的世界再没有比他更仁慈的人了吗?
§4.8.39ipsaque delictis victa est clementia nostris, §4.8.40nec tamen errori vita negata meo est?
甚至连仁慈本身也被我的过错所击败,然而,我的生命难道没有因我的过错而被剥夺吗?
§4.8.41vita procul patria peragenda sub axe Boreo, §4.8.42qua maris Euxini terra sinistra iacet.
只是生命必须在北风的极轴下、远离祖国的地方度过,那里横亘着鄂克辛海左侧的土地。
§4.8.43hoc mihi si Delphi Dodonaque diceret ipsa, §4.8.44esse videretur vanus uterque locus.
如果这件事是由德尔斐和多多纳亲自告诉我的,这两个地方在我看来都会是荒谬虚妄的。
§4.8.45nil adeo validum est, adamas licet alliget illud, §4.8.46ut maneat rapido firmius igne Iovis; §4.8.47nil ita sublime est supraque pericula tendit §4.8.48non sit ut inferius suppositumque deo.
没有任何事物是如此坚固,即使有金刚石将其束缚,也能比朱庇特迅猛的烈火更加屹立不摇;没有任何事物是如此崇高且超越危险,以至于不低于神明并屈从于神明之下。
§4.8.49nam quamquam vitio pars est contracta malorum, §4.8.50plus tamen exitii numinis ira dedit.
因为,尽管这灾祸的一部分是由我自身的过错所招致,但神明的愤怒却带来了更多的毁灭。
§4.8.51at vos admoniti nostris quoque casibus este, §4.8.52aequantem superos emeruisse virum.
然而,你们也应当从我的遭遇中吸取教训,去争取那位与神明媲美之人的恩宠。

词汇与语法注释

  1. 4.8.5nunc erat, ut — 未完成过去时(半过去时)的 'erat' 传达了一种反事实的适宜性或义务,即在现在本应发生却未能实现的事态。'ut' 引导的从句在语法上作为 'erat' 的主语从句。
  2. 4.8.24donari rude — 'rude' 是名词 'rudis'(赐予退役角斗士的木剑)的单数夺格,与被动不定式 'donari' 连用,构成工具夺格(被赐予木剑,即获准退休)。其逻辑主语为对格的 'me'。
  3. 4.8.35quas paene tenere videbar — 修饰先行词 'metas'(战车竞赛的终点或折返点)的关系从句。这里的 'tenere' 意为“到达”或“触及”,用战车比赛的隐喻表现出诗人在人生终点前夕突然遭遇毁灭。
  4. 4.8.52aequantem superos emeruisse virum — 现在分词 'aequantem superos'(媲美神明)修饰的 'virum' 指代皇帝奥古斯都。完了不定式 'emeruisse'(源自 'emereri',意为“博得好感”或“争取恩宠”)构成不定式从句,接在前一行的 'admoniti este' 之后,表示警告的内容或目的。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §4.8.1-4.8.52. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:4.8.1-4.8.52

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。