Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §3.4.1-3.4.46

劝友远避权贵与感激其不变的忠诚

第 24 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

诗人以自己的没落与流放为惨痛教训,劝诫朋友远离权贵、安分守己地生活,同时也对朋友在危难中始终如一的忠诚与袒护表达了深切的感激。

§3.4.1O mihi care quidem semper, sed tempore duro §3.4.2cognite, res postquam procubuere meae, §3.4.3usibus edocto si quicquam credis amico, §3.4.4vive tibi et longe nomina magna fuge.
噢,对我而言确实始终亲爱、但在艰难时刻才得以真正深知的人啊,在我的处境崩溃之后,如果你对一位因经历而得教训的朋友稍有信任,为自己而活,并远远避开显赫的名声。
§3.4.5vive tibi, quantumque potes praelustria vita.
为自己而活,尽你所能,避开极度显赫的事物。
§3.4.6saevum praelustri fulmen ab arce venit, §3.4.7nam quamquam soli possunt prodesse potentes, §3.4.8non prosint potius, siquis obesse potest.
凶猛的雷霆来自极度显赫的城堡,因为虽然唯有掌权者能行善助人,若有人能施加伤害,倒不如让他们不要施惠。
§3.4.9effugit hibernas demissa antemna procellas, §3.4.10lataque plus parvis vela timoris habent.
降下的帆桁躲过冬日的暴风雨,而宽阔的帆比窄小的帆有更多的恐惧。
§3.4.11aspicis ut summa cortex levis innatet unda, §3.4.12cum grave nexa simul retia mergat onus.
你可见轻盈的软木如何漂浮在浪尖,而相连的重物却同时将网一同沉入水底。
§3.4.13haec ego si monitor monitus prius ipse fuissem, §3.4.14in qua debebam forsitan urbe forem.
如果作为劝告者的我自己先前曾受到这些警告,我也许仍待在那个我本应当在的城市。
§3.4.15dum tecum vixi, dum me levis aura ferebat, §3.4.16haec mea per placidas cumba cucurrit aquas,
当我与你一同生活,当轻微的微风吹拂着我时,我这只小船曾在平静的水面上行驶。
§3.4.17qui cadit in plano—vix hoc tamen evenit ipsum— §3.4.18sic cadit, ut tacta surgere possit humo; §3.4.19at miser Elpenor tecto delapsus ab alto §3.4.20occurrit regi debilis umbra suo.
在平地上跌倒的人——然而这本身几乎极少发生—— 跌倒的方式使他在触地后仍能重新站起;然而可怜的埃尔佩诺尔从高高的屋顶坠下,作为虚弱的幽灵遇见了自己的国王。
§3.4.21quid fuit, ut tutas agitaret Daedalus alas, §3.4.22Icarus inmensas nomine signet aquas?
何以代达罗斯扇动着安全的双翼,而伊卡洛斯却用自己的名字命名了辽阔的水域?
§3.4.23nempe quod hic alte, demissius ille volabat; §3.4.24nam pennas ambo non habuere suas.
无疑是因为后者飞得高,而前者飞得较低;因为他们两人拥有的都不是属于自己的翅膀。
§3.4.25crede mihi, bene qui latuit bene vixit, et intra §3.4.26fortunam debet quisque manere suam.
相信我,善于隐藏者生活得好,并且每个人都应当留在自己的命运之内。
§3.4.27non foret Eumedes orbus, si filius eius §3.4.28stultus Achilleos non adamasset equos; §3.4.29nec natum in flamma vidisset, in arbore natas, §3.4.30cepisset genitor si Phaëthonta Merops.
尤梅德斯不会丧子,如果他的儿子没有愚蠢地贪恋阿喀琉斯的骏马;作为父亲的梅洛普斯也不会看到儿子在烈火中、女儿们在树木中,如果他曾接纳法厄同。
§3.4.31tu quoque formida nimium sublimia semper, §3.4.32propositique, precor, contrahe vela tui.
你也当始终畏惧过于高耸的事物,求你收起你志向的帆。
§3.4.33nam pede inoffenso spatium decurrere vitae §3.4.34dignus es et fato candidiore frui.
因为你配得上用无绊的脚步跑完人生的路程,并享受更为光明的命运。
§3.4.35quae pro te ut voveam, miti pietate mereris §3.4.36haesuraque fide tempus in omne mihi.
凭着你温和的敬虔,你配得上让我为你祈求这些,以及对我那永不磨灭的忠诚。
§3.4.37vidi ego te tali vultu mea fata gementem, §3.4.38qualem credibile est ore fuisse meo.
我曾看见你带着那样的面容哀叹我的命运,正如可以想见当时我自己脸上的神情。
§3.4.39nostra tuas vidi lacrimas super ora cadentes, §3.4.40tempore quas uno fidaque verba bibi.
我看见你的眼泪落在我的脸上,在那一刻,我一同吸吮了它们与你忠实的话语。
§3.4.41nunc quoque summotum studio defendis amicum, §3.4.42et mala vix ulla parte levanda levas.
如今你也怀着热忱,袒护着你那被放逐的朋友,减轻着几乎无法以任何方式减轻的痛苦。
§3.4.43vive sine invidia, mollesque inglorius annos §3.4.44exige, amicitias et tibi iunge pares,
在没有嫉妒中生活吧,默默无闻地度过温和的岁月,并为你自己结交平等的友谊。
§3.4.45Nasonisque tui, quod adhuc non exulat unum, §3.4.46nomen ama: Scythicus cetera Pontus habet.
爱你那至今仍是唯一未被放逐的、你的纳索的名字吧:其余的一切都归于斯基泰的蓬托斯。

词汇与语法注释

  1. 3.4.2procubuere — `procubuere` 是直陈式主动完成时第三人称复数 `procubuerunt` 的诗歌缩写形式,与主语 `res`(此处为 `res meae` “我的处境”)一致。
  2. 3.4.8non prosint — `prosint` 是 `prosum` 的现在时虚拟式第三人称复数,在此处表达了一种劝诫或祈愿的语气(“倒不如让他们不要施惠”)。这一构拟结合了后文 `si quis`(若有人)的条件,强调了与有能力施加伤害的权贵交往的负面影响。
  3. 3.4.13forem — `forem` 是 `essem`(`sum` 的现在进行时虚拟式第一人称单数)的变体。此句构成了一个混合条件句,其中过去相反的事实条件(`si... fuissem`,过去完成时虚拟式)在主句中导出了与现在相反的事实结果(“我如今也许会在那座城市”)。
  4. 3.4.21quid fuit, ut — 句型 `quid fuit, ut`(“何以……”、“是什么原因导致……”)用于询问原因,引导虚拟式从句(`agitaret` 与 `signet`)。尽管指向过去的传说,但 `signet` 采用了现在时,以强调该海域至今仍以伊卡洛斯的名字命名这一持久的现实。
  5. 3.4.35quae — 句首的关系代词 `quae`(中性复数宾格)是“关系词连接”(connecting relative),指代前文(§3.4.33-34)所述之内容(“无绊地度过人生并享受更光明的命运”),作为 `voveam` 的直接宾语。主句动词为 `mereris`,整句构成了“凭你的……你配得上让我为你祈求这些”的结构。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §3.4.1-3.4.46. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:3.4.1-3.4.46

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。