Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §1.5.1-1.5.84

对忠诚友人的谢意与同奥德修斯的对比

第 7 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德向在危机中支持他的匿名友人表示感谢,并指出只有在逆境中才能检验出真正的忠诚。随后,他将自己的不幸遭遇与奥德修斯的传奇苦难进行对比,强调自己的流亡生活远比对方更为严酷且无望。

§1.5.1O mihi post nullos umquam memorande sodales, §1.5.2et cui praecipue sors mea visa sua est,
噢,你是在我所有同伴中绝不该被遗忘的朋友,也是最将我的命运视作你自身命运的人。
§1.5.3attonitum qui me, memini, carissime, primus §1.5.4ausus es adloquio sustinuisse tuo, §1.5.5qui mihi consilium vivendi mite dedisti, §1.5.6cum foret in misero pectore mortis amor,
我还记得,亲爱的朋友,是你最先敢于用你的慰藉之词来支撑我那惊魂未定的心灵,当我痛苦的胸中存有对死亡的向往之时,是你给了我温柔的生存劝告。
§1.5.7scis bene, cui dicam, positis pro nomine signis, §1.5.8officium nec te fallit, amice, tuum.
用特定的标志来代替名字,你很清楚我在对谁说话,朋友啊,你所尽的友情之义也绝不会被你忘记。
§1.5.9haec mihi semper erunt imis infixa medullis, §1.5.10perpetuusque animae debitor huius ero,
这些恩德将永远深植于我的骨髓之中,我将永远因这残存的生命而成为你的债务人。
§1.5.11spiritus et vacuas prius hic tenuandus in auras §1.5.12ibit, et in tepido deseret ossa rogo, §1.5.13quam subeant animo meritorum oblivia nostro, §1.5.14et longa pietas excidat ista die.
并且,这呼吸宁可先化作稀薄的虚无之气消散,宁可先在温热的火葬柴堆上留下骸骨,也不愿对你功绩的遗忘侵入我们的心灵,也不愿那份忠诚在漫长的岁月中消逝。
§1.5.15di tibi sint faciles, tibi di nullius egentem §1.5.16fortunam praestant dissimilemque meae.
愿神明对你和善;愿神明赐予你一无所缺的命运,与我的命运全然不同。
§1.5.17si tamen haec navis vento ferretur amico, §1.5.18ignoraretur forsitan ista fides.
然而,如果这艘船被顺风载着前行,你的那份忠诚或许就会不为人知。
§1.5.19Thesea Pirithous non tam sensisset amicum, §1.5.20si non infernas vivus adisset aquas, §1.5.21ut foret exemplum veri Phoceus amoris, §1.5.22fecerunt furiae, tristis Oresta, tuae.
如果皮里托俄斯不曾活着前往冥界之水,他也不会如此深切地感受到提修斯是他的朋友;福基斯人之所以成为真挚之爱的典范,忧伤的奥雷斯特斯啊,全是因为你的疯狂。
§1.5.23si non Euryalus Rutulos cecidisset in hostes, §1.5.24Hyrtacidae Nisi gloria nulla foret.
如果欧里亚洛斯不曾倒在鲁图利亚敌军之中,赫尔塔科斯之子尼苏斯就不会有任何荣耀。
§1.5.25scilicet ut fulvum spectatur in ignibus aurum, §1.5.26tempore sic duro est inspicienda fides, §1.5.27dum iuvat et vultu ridet Fortuna sereno, §1.5.28indelibatas cuncta sequuntur opes: §1.5.29at simul intonuit, fugiunt, nec noscitur ulli, §1.5.30agminibus comitum qui modo cinctus erat.
正如黄澄澄的金子是在烈火中被检验,忠诚也同样必须在艰难的时刻接受审视;当命运女神给予帮助、并以温和的面容微笑时,万物都会追随那未受损的财富;但一旦雷声轰鸣,他们便四散奔逃,谁也认不出那人,那个刚才还被成群的同伴所簇拥的人。
§1.5.31atque haec, exemplis quondam collecta priorum, §1.5.32nunc mihi sunt propriis cognita vera malis,
这些曾经从前人的范例中收集来的道理,如今通过我自己的不幸已被确认是真实的。
§1.5.33vix duo tresve mihi de tot superestis amici: §1.5.34cetera Fortunae, non mea turba fuit.
在这么多的朋友中,我仅仅剩下了两三个;其余的都是命运女神的人群,而不是我的。
§1.5.35quo magis, o pauci, rebus succurrite laesis, §1.5.36et date naufragio litora tuta meo,
因此,你们这少数人啊,请更多地救助我受损的境遇,为我的海难提供安全的岸礁。
§1.5.37neve metu falso nimium trepidate, timentes, §1.5.38hac offendatur ne pietate deus!
不要因为虚无的恐惧而过度战栗,害怕神明会因为这份忠诚而感到被冒犯!
§1.5.39saepe fidem adversis etiam laudavit in armis, §1.5.40inque suis amat hanc Caesar, in hoste probat,
凯撒甚至在敌对的武装中也常常赞美忠诚;在他自己人身上他热爱它,在敌人身上他也予以肯定。
§1.5.41causa mea est melior, qui non contraria fovi §1.5.42arma, sed hanc merui simplicitate fugam.
我的理由更充分:我没有支持敌对的武装,而是因为我的单纯而理应承受这场流放。
§1.5.43invigiles igitur nostris pro casibus, oro, §1.5.44deminui siqua numinis ira potest.
因此我祈求你,密切关注我的遭遇,如果神明的愤怒有任何可能得以减弱。
§1.5.45scire meos casus siquis desiderat omnes, §1.5.46plus, quam quod fieri res sinit, ille petit.
如果有人渴望知道我所有遭遇的苦难,他所要求的超出了客观事实所允许的限度。
§1.5.47tot mala sum passus, quot in aethere sidera lucent §1.5.48parvaque quot siccus corpora pulvis habet; §1.5.49multaque credibili tulimus maiora ratamque, §1.5.50quamvis acciderint, non habitura fidem.
我所遭受的苦难,犹如太空中闪烁的星辰,犹如干燥的尘土中所含有的细小微粒;我们承受了许多远超出可信程度的事,这些事尽管已经发生,却也难以获得人们的信任。
§1.5.51pars etiam quaedam mecum moriatur oportet, §1.5.52meque velim possit dissimulante tegi.
其中某些部分也应当与我一同死去,我希望它能在我的隐瞒下被掩盖起来。
§1.5.53si vox infragilis, pectus mihi firmius aere, §1.5.54pluraque cum linguis pluribus ora forent, §1.5.55non tamen idcirco complecterer omnia verbis, §1.5.56materia vires exsuperante meas.
纵使我有坚不可摧的声音,有比青铜更坚实的胸膛,纵使我有许多长着许多舌头的嘴,我也无法因此用语言概括一切,因为素材远远超出了我的能力。
§1.5.57pro duce Neritio docti mala nostra poetae §1.5.58scribite. Neritio nam mala plura tuli.
聪慧的诗人啊,请代替奈里图斯的领袖写写我们的不幸吧;因为我比奈里图斯人承受了更多的不幸。
§1.5.59ille brevi spatio multis erravit in annis §1.5.60inter Dulichias Iliacasque domos: §1.5.61nos freta sideribus totis distantia mensos §1.5.62sors tulit in Geticos Sarmaticosque sinus,
他在漫长的岁月里只在狭小的空间内漂泊,往返于杜利基翁和伊利翁的家园之间;而命运却将我们这丈量了相隔整个星群的海域的人,带到了格塔伊和萨尔马提亚的湾畔。
§1.5.63ille habuit fidamque manum sociosque fideles: §1.5.64me profugum comites deseruere mei.
他有一支忠诚的队伍和忠实的伙伴;而我流亡之时,我的同伴们却背弃了我。
§1.5.65ille suam laetus patriam victorque petebat: §1.5.66a patria fugi victus et exul ego.
他作为胜利者,怀着喜悦寻求他的祖国;而我作为失败者和流亡者,逃离了我的祖国。
§1.5.67nec mihi Dulichium domus est Ithaceve Samosve, §1.5.68poena quibus non est grandis abesse locis, §1.5.69sed quae de septem totum circumspicit orbem §1.5.70montibus, imperii Roma deumque locus,
对我而言,家园既不是杜利基翁,也不是伊萨卡或萨摩斯,远离这些地方并算不上什么巨大的惩罚,而是那从七座山丘上俯瞰整个世界的罗马,帝国与众神的居所。
§1.5.71illi corpus erat durum patiensque laborum: §1.5.72invalidae vires ingenuaeque mihi.
他曾有着坚强且耐劳的身体;而我只有软弱的力量和娇贵的体魄。
§1.5.73ille erat assidue saevis agitatus in armis: §1.5.74adsuetus studiis mollibus ipse fui.
他曾在残酷的战争中不断受到驱策;而我自己以前则习惯于温和的学问。
§1.5.75me deus oppressit, nullo mala nostra levante: §1.5.76bellatrix illi diva ferebat opem.
神明压迫着我,没有任何人减轻我的不幸;而那位好战的女神却为他带去援助。
§1.5.77cumque minor Iove sit tumidis qui regnat in undis, §1.5.78illum Neptuni, me Iovis ira premit,
尽管那统治汹涌波涛的神明地位低于朱庇特,涅普顿的愤怒压迫着他,而朱庇特的愤怒却压迫着我。
§1.5.79adde, quod illius pars maxima ficta laborum, §1.5.80ponitur in nostris fabula nulla malis.
况且,他的劳苦最大部分是虚构出来的,在我的不幸中却没有任何神话传说。
§1.5.81denique quaesitas tetigit tamen ille Penates, §1.5.82quaeque diu petiit, contigit arva tamen: §1.5.83at mihi perpetuo patria tellure carendum est, §1.5.84ni fuerit laesi mollior ira dei.
最终,他还是触碰到了他寻找的佩纳特斯,还是抵达了他长期寻求的土地;但我却必须永远失去祖国的土地,除非被触怒的神明的愤恨能够变得更加温和。

词汇与语法注释

  1. 1.5.1mihi post nullos umquam memorande sodales — 代词 mihi 是修饰动形词(未来被动分词)memorande 的施事与格(dative of agent)。短语 post nullos umquam 字面意思是“不落后于任何同伴”,这是一种表示最高敬意的强烈表达,意为“在我心中应当最先被铭记的朋友”。
  2. 1.5.2cui praecipue sors mea visa sua est — 关系代词 cui(领有或关系与格)指代这位友人。物主代词 sua 与 visa est 连用作表语,字面意思是“在谁看来,我的命运显得是他自己的”,表达了深切的同理心与情感共鸣。
  3. 1.5.7positis pro nomine signis — 由 positis 和 signis 构成的夺格绝对结构(ablative absolute)。字面意思是“用特定的标志代替名字”,说明诗人为了保护友人免受流放者的牵连,刻意隐去其真实姓名,仅用特征性的暗示进行指代。
  4. 1.5.11prius hic tenuandus in vacuas auras ibit... quam... — prius 与第 13 行的 quam 构成了被长句隔开的关联结构(hyperbaton)。其骨架为“hic spiritus tenuandus... ibit... quam subeant...”,意为“在这呼吸消散于虚空(即死亡)之前,对你恩德的忘却绝不会侵入我的心田”,以此表达强烈的誓言。
  5. 1.5.21Phoceus amoris — 在希腊神话背景中,“福基斯人”(Phoceus)指皮拉得斯(Pylades)。属格 amoris 依附于 exemplum,表示“真挚友谊的典范”。此处用以说明,正是奥雷斯特斯的疯狂(furiae)才成就了皮拉得斯那名垂青史的忠诚友情。
  6. 1.5.51meque velim possit dissimulante tegi — 短语 me dissimulante 是夺格绝对结构。虚拟式 velim 表达当下的愿望(“我希望”),它支配带被动不定式 tegi 的虚拟式 possit,构成一个复杂的结构,意为“我希望在我隐瞒的同时,这些痛苦也能够被掩盖起来”。
  7. 1.5.77minor Iove — 名词 Iove 是与比较级形容词 minor 连用的比较夺格(ablative of comparison)。意为“尽管那统治波涛的神(涅普顿)地位低于朱庇特”,以此凸显迫害奥德修斯的次等神与压迫奥维德的至高神(即代表皇帝奥古斯都的朱庇特)之间的权力差距。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §1.5.1-1.5.84. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:1.5.1-1.5.84

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。