Humanitext Reader

奥维德 · 女杰书简 §14.67-14.132

伊俄神话的回顾与向林叩斯的求援

第 30 段,共 54 段 · 拉丁语

内容简介

许珀耳涅斯特拉讲述了她在协助丈夫林叩斯逃亡后被父亲达那俄斯囚禁的遭遇,并通过引用伊俄的神话来哀叹自己的不幸命运,恳求他前来营救或为自己进行妥善的安葬。

§14.67Haec ego; dumque queror, lacrimae sua verba sequuntur §14.68Deque meis oculis in tua membra cadunt.
我诉说着这些;在我哀诉之时,泪水伴随着言语落下,从我的眼中滴落在你的躯体之上。
§14.69Dum petis amplexus sopitaque bracchia iactas, §14.70Paene manus telo saucia facta tua est.
当你寻求拥抱、挥动着沉睡的臂膀时,你的手几乎被我的兵刃所伤。
§14.71Iamque patrem famulosque patris lucemque timebam §14.72Expulerunt somnos haec mea dicta tuos: §14.73'Surge age, Belide, de tot modo fratribus unus!
此时我已经开始害怕父亲、父亲的仆役们以及晨光,我的这些言语驱散了你的睡意: “快起来,贝卢斯之子,刚才还有众多的兄弟中仅存的一位!
§14.74Nox tibi, ni properas, ista perennis erit!'
若不快走,这夜便将是你永恒之夜!
§14.75Territus exsurgis; fugit omnis inertia somni; §14.76Adspicis in timida fortia tela manu.
” 你惊恐地跃起;睡意的慵懒一扫而空;你注视着我颤抖的手中那锋利的兵刃。
§14.77Quaerenti causam 'dum nox sinit, effuge!' dixi.
面对询问缘由的你,我说道:“趁着夜色允许,快逃吧!
§14.78Dum nox atra sinit, tu fugis, ipsa moror.
” 趁着黑夜允许,你逃走了,而我自己却留了下来。
§14.79Mane erat, et Danaus generos ex caede iacentis
清晨降临,达那俄斯清点着因屠杀而倒地死去的女婿们。
§14.80Dinumerat.
他一一数过。
summae criminis unus abes.
在这桩罪行的总数中,唯独少了一个你。
§14.81Fert male cognatae iacturam mortis in uno §14.82Et queritur facti sanguinis esse parum.
他因少了一具亲族的尸首而愤恨不已,抱怨流下的鲜血实在太少。
§14.83Abstrahor a patriis pedibus, raptamque capillis —
我被从父亲的脚边拽开,被扯着头发拉走—— 这就是虔敬得到的赏赐!
§14.84Haec meruit pietas praemia! — carcer habet.
——牢狱将我囚禁。
§14.85Scilicet ex illo Iunonia permanet ira, §14.86Cum bos ex homine est, ex bove facta dea.
想必自那时起,朱诺的怒火就一直延续,那时一个女子变成了牝牛,又从牝牛变成了女神。
§14.87At satis est poenae teneram mugisse puellam §14.88Nec, modo formosam, posse placere Iovi.
然而,让一个娇柔的少女发出牝牛的鸣叫,让刚刚还美丽非凡的她再也无法取悦朱庇特,这惩罚难道还不够吗?
§14.89Adstitit in ripa liquidi nova vacca parentis, §14.90Cornuaque in patriis non sua vidit aquis, §14.91Conatoque queri mugitus edidit ore §14.92Territaque est forma, territa voce sua.
新生的牝牛伫立在流水潺潺的父河之畔,在父亲的水流中,看见了不属于自己的双角;她试图哀诉,口中吐出的却只是哞哞的鸣声,她被自己的形态所惊吓,又被自己的声音所恐吓。
§14.93Quid furis, infelix? quid te miraris in umbra?
不幸的人啊,你为何发狂? 为何对着水影中的自己感到惊异?
§14.94Quid numeras factos ad nova membra pedes?
为何要清点那适应新躯体而生的四蹄?
§14.95Illa Iovis magni paelex metuenda sorori §14.96Fronde levas nimiam caespitibusque famem, §14.97Fonte bibis spectasque tuam stupefacta figuram §14.98Et, te ne feriant, quae geris, arma, times, §14.99Quaeque modo, ut posses etiam Iove digna videri, §14.100Dives eras, nuda nuda recumbis humo.
你这位伟大朱庇特的爱妾、本该令他姊妹畏惧的人,如今却只能用树叶和草皮来果腹;你饮用泉水,惊愕地端详着自己的形貌,你还害怕,自己头上生出的武器会刺伤自己;就在刚才,你还是那般高贵,足堪配得上朱庇特,如今却赤裸裸地躺在光秃秃的泥土之上。
§14.101Per mare, per terras cognataque flumina curris; §14.102Dat mare, dant amnes, dat tibi terra viam.
你奔越海洋,奔越陆地,奔越血脉相连的河流;海洋、河流与大地,都为你让开道路。
§14.103Quae tibi causa fugae? quid tu freta longa pererras?
你为何要逃? 又为何要在狭长的海峡间流浪?
§14.104Non poteris vultus effugere ipsa tuos.
你终究无法逃离你自己的面容。
§14.105Inachi, quo properas? eadem sequerisque fugisque; §14.106Tu tibi dux comiti, tu comes ipsa duci.
伊那科斯的女儿啊,你欲往何处? 你追逐着、又逃避着同一个人;你是自己这位同伴的向导,你又是自己这位向导的同伴。
§14.107Per septem Nilus portus emissus in aequor §14.108Exuit insana paelicis ora bove.
经由七个河口注入大海的尼罗河,终于使这疯狂的牝牛脱去兽形,复原了爱妾的容颜。
§14.109Ultima quid refero, quorum mihi cana senectus §14.110Auctor? dant anni, quod querar, ecce, mei.
我为何要重提旧事? 那些久远的事,自有白发苍苍的老者作我的凭证。 看啊,我自己的岁月已赐予我足够悲叹的事。
§14.111Bella pater patruusque gerunt; regnoque domoque §14.112Pellimur; eiectos ultimus orbis habet.
父亲与叔父兵戎相见;我们被逐出了王国与家园;被流放的我们,如今栖身于世界的尽头。
§14.115De fratrum populo pars exiguissima restat.
众多的兄弟之中,如今只剩下微乎其微的一员。
§14.116Quique dati leto, quaeque dedere, fleo; §14.117Nam mihi quot fratres, totidem periere sorores.
我既为那些被送命的人哭泣,也为那些夺走他们生命的人哭泣;因为对我而言,死去了多少兄弟,便同样失去了多少姊妹。
§14.118Accipiat lacrimas utraque turba meas!
让这两群人,都收下我的眼泪吧!
§14.119En, ego, quod vivis, poenae crucianda reservor; §14.120Quid fiet sonti, cum rea laudis agar
看啊,我,只因你还活着,便被留下来承受酷刑的折磨;当我因一件值得赞美的事而被当成罪人控告时,那真正的罪人又会落得何种下场?
§14.121Et consanguineae quondam centensima turbae §14.122Infelix uno fratre manente cadam?
我这曾经是同族百人中的一员,难道要在这不幸中、在仅存一个兄弟的时刻倒下吗?
§14.123At tu, siqua piae, Lynceu, tibi cura sororis, §14.124Quaeque tibi tribui munera, dignus habes, §14.125Vel fer opem, vel dede neci defunctaque vita §14.126Corpora furtivis insuper adde rogis, §14.127Et sepeli lacrimis perfusa fidelibus ossa, §14.128Sculptaque sint titulo nostra sepulcra brevi: §14.129'Exul Hypermestra, pretium pietatis iniquum, §14.130Quam mortem fratri depulit, ipsa tulit. '
然而你,林叩斯啊,如果你对这虔敬的姊妹还有一丝顾念,如果你配得上拥有我所赐予你的恩惠,要么为我带来救援,要么让我归于死亡,而在这生命终结之后,将我的尸首悄悄置于秘密的火葬堆上,洒下忠贞的泪水,掩埋我浸湿的白骨,并在我们的墓碑上刻下简短的铭文: “流放的许珀耳涅斯特拉,得到了虔敬之德的无情回报,她替兄弟挡下了死神,却将这死亡由自己承担。
§14.131Scribere plura libet, sed pondere lapsa catenae §14.132Est manus, et vires subtrahit ipse timor.
” 我还想写更多,但由于锁链的沉重,我的手已经垂落,而且恐惧本身正夺去我的力量。

词汇与语法注释

  1. 14.67sua verba sequuntur — sua 与中性复数宾格的 verba 一致。直译为“泪水追随着它们自己的言语”,暗示在言语中断后,泪水如言语般倾泻而出,或者泪水自然地紧随着她刚刚说出的哀诉之词。
  2. 14.81cognatae mortis — cognatae 是属格单数阴性,修饰 mortis(亲族的死亡)。这句话表达了达那俄斯对于在五十个侄子中仅有一人(林叩斯,即 in uno)免于死亡、从而导致“亲族之死”这一计划出现“缺口/损失”(iacturam)感到极为愤怒(fert male)。
  3. 14.106Tu tibi dux comiti, tu comes ipsa duci. — 采用高度工整的交错配列法(chiasmus)来描绘伊俄变成牝牛后在绝对孤独中四处流浪的场景。可补全为 tu (es) dux tibi comiti, tu comes ipsa (es tibi) duci,意为“对于作为同伴的你自己,你是向导;对于作为向导的你自己,你又是同伴”,极力渲染其形单影只的境遇。
  4. 14.120cum rea laudis agar — cum 引导让步状语从句(“尽管/然而”),使用现在时虚拟语气 agar。形容词 rea(“被告,被指控者”)通常接表示罪名的属格,但此处却讽刺性地接了属格 laudis(“赞美,值得称赞的行为”),意为“当我因一件值得赞许的行为而被当做被告控告时”。

引用这一段

奥维德, 女杰书简 §14.67-14.132. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi002.humanitext-lat2:14.67-14.132

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。