Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §9.34.1-9.34.26

塞姆普罗尼乌斯的弹劾与阿庇乌斯的留任

第 472 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

护民官塞姆普罗尼乌斯严厉批评阿庇乌斯·克劳狄乌斯独断地继续担任监察官,并将其与克劳狄乌斯家族历史上的傲慢相提并论。他要求阿庇乌斯遵守阿米里乌斯法并辞职,甚至下令将其逮捕,但由于其他护民官的介入,阿庇乌斯最终独自继续任职。

§9.34.1haec sine ullius adsensu cavillante Appio “en” inquit, “Quirites, illius Appi progenies, qui decemvir in annum creatus altero anno se ipse creavit, §9.34.2tertio nec ab se nec ab ullo creatus privatus fasces et imperium obtinuit nec ante continuando abstitit magistratu, quam obruerent eum male parta, male gesta, male retenta imperia.
\n在没有任何人表示赞同、阿庇乌斯百般诡辩的情况下,他说道:“看啊,诸位公民,那就是阿庇乌斯子孙的行径。 他曾被选为一年期的十人委员,但在第二年他却私自任命了自己;\n\n到了第三年,他既未被自己也未被任何人选任,却以私人身份掌握着权标和支配权,并且直到那通过不正当手段获得、不正当行使以及不正当保留的权力将其压垮之前,他都不曾停止继续霸占官职。
§9.34.3haec est eadem familia, Quirites, cuius vi atque iniuriis conpulsi extorres patria Sacrum montem cepistis; §9.34.4haec, adversus quam tribunicium auxilium vobis comparastis; haec, propter quam duo exercitus Aventinum insedistis; haec, quae faenebres leges, haec, quae agrarias semper inpugnavit.
\n\n诸位公民,这就是那个家族,正是由于他们的暴力和不义,你们才被迫背井离乡,占领了圣山;\n\n正是针对他们,你们为自己争取了护民官的援助;正是因为他们,你们两度武装占领了阿文提诺山;也正是他们,总是反对债务法和土地法。
§9.34.5haec conubia patrum et plebis interrupit; haec plebi ad curules magistratus iter obsaepsit.
\n\n是他们阻断了贵族与平民的通婚;是他们堵死了平民通往高级政务官职位的道路。
hoc est nomen multo quam Tarquiniorum infestius vestrae libertati.
这个名字对你们的自由来说,比塔尔克威尼乌斯家族的名字还要危险得多。
§9.34.6itane tandem, Appi Claudi? cum centesimus iam annus sit ab Mam. Aemilio dictatore, tot censores fuerint, nobilissimi fortissimique viri, nemo eorum duodecim tabulas legit? nemo id ius esse, quod postremo populus iussisset, sciit?
\n\n难道真是这样吗,阿庇乌斯·克劳狄乌斯? 自独裁官马梅尔库斯·阿米里乌斯以来已经过去了一百年,有过如此之多的监察官,都是最高贵和最勇敢的人,难道他们中没有一个人读过《十二表法》吗? 难道没有一个人知道,人民最后决定的才是法律吗?
§9.34.7immo vero omnes scierunt et ideo Aemiliae potius legi paruerunt quam illi antiquae, qua primum censores creati erant, quia hanc postremam iusserat populus et quia, ubi duae contrariae leges sunt, semper antiquae obrogat nova.
\n\n不,实际上他们所有人都知道,正因如此,他们宁愿遵守阿米里乌斯法,而不遵守最初选举监察官的那部古老法律,因为人民最后命令的是这一部,而且因为,当两部法律相冲突时,新法总是修正旧法。
§9.34.8an hoc dicis, Appi, non teneri Aemilia lege populum? an populum teneri, te unum exlegem esse?
\n\n或者,阿庇乌斯,你是在说人民不受阿米里乌斯法的约束? 还是说人民受约束,而唯独你一个人超脱于法律之外?
§9.34.9tenuit Aemilia lex violentos illos censores C. Furium et M. Geganium, qui, quid iste magistratus in re publica mali facere posset, indicarunt, cum ira finitae potestatis Mam. Aemilium, principem aetatis suae belli domique, aerarium fecerunt; §9.34.10tenuit deinceps omnes censores intra centum annorum spatium; §9.34.11tenet C. Plautium, collegam tuum, iisdem auspiciis, eodem iure creatum.
\n\n阿米里乌斯法曾约束过那些强暴的监察官盖乌斯·富里乌斯和马尔库斯·格加尼乌斯,他们展示了这一官职在国家中可能造成何种危害:由于对任期被缩短感到愤怒,他们将当时在战争与和平时期都是首屈一指的人物马梅尔库斯·阿米里乌斯降为了最低纳税者;\n\n它随后在一百年的时间里约束了所有的监察官;\n\n它现在约束着你的同僚盖乌斯·普劳提乌斯,他是在同样的神意指引下、以同样的法律权利当选的。
an hunc non, ut qui optimo iure censor creatus esset, populus creavit? tu unus eximius es, in quo hoc praecipuum ac singulare valeat?
难道人民没有把他当作一位依据最充分的法律权利当选的监察官来选举吗? 难道只有你一个人是特殊的,这一专属且奇特的特权在你身上才有效吗?
§9.34.12quem tu regem sacrificiorum crees? amplexus regni nomen, ut qui optimo iure rex Romae creatus sit, creatum se dicet.
\n\n那你会选谁来做祭祀王呢? 他一旦抓住了‘王’的名号,就会说自己是被选出来的,就像一个以最充分法律权利被选为罗马国王的人一样。
quem semestri dictatura, quem interregno quinque dierum contentum fore putes? quem clavi figendi aut ludorum causa dictatorem audacter crees?
你认为谁会满足于半年的独裁官任期,谁会满足于五天的间政期呢? 为了钉钉子仪式或举办竞技会,你又敢把谁选为独裁官呢?
§9.34.13quam isti stolidos ac socordes videri creditis eos, qui intra vicesimum diem ingentibus rebus gestis dictatura se abdicaverunt aut qui vitio creati abierunt magistratu?
\n\n在那个人的眼里,你们认为那些在二十天内立下丰功伟绩却辞去独裁官职位的人,或者那些因选举瑕疵而离职的官员,显得多么愚蠢和懈怠?
§9.34.14quid ego antiqua repetam? nuper intra decem annos C. Maenius dictator, quia, cum quaestiones severius, quam quibusdam potentibus tutum erat, exerceret, contagio eius, quod quaerebat ipse, criminis obiectata ab inimicis est, ut privatus obviam iret crimini, dictatura se abdicavit.
\n\n我何必追溯古事? 就在近十年内,独裁官盖乌斯·迈尼乌斯因为在主持调查时,其严厉程度超过了某些权贵的安全限度,被政敌污蔑染指了他自己所调查的罪行,为了能以私人身份应对指控,他便辞去了独裁官一职。
§9.34.15nolo ego istam in te modestiam; ne degeneraveris a familia imperiosissima et superbissima; non die, non hora citius, quam necesse est, magistratu abieris, modo ne excedas finitum tempus.
\n\n我不要求你也有这样的谦逊;你大可不必从你那极度专横和傲慢的家族中堕落;你一天、一个小时也不用提早离职,只要你不超过法定的期限。
§9.34.16satis est aut diem aut mensem censurae adicere? triennium, inquit, et sex menses ultra, quam licet Aemilia lege, censuram geram et solus geram.
\n\n难道给监察官任期加上一天或一个月就够了吗? 他说:‘我将比阿米里乌斯法所允许的期限还要多任职三年零六个月,而且我要独自任职。
§9.34.17hoc quidem iam regno simile est.
’\n\n这确实已经类似于君主制了。
an collegam subrogabis, quem ne in demortui quidem locum subrogari fas est?
或者你会补选一位同僚吗? 然而即使是在已故者的位置上,补选同僚也是不合乎神法的。
§9.34.18paenitet enim, quod antiquissimum sollemne et solum ab ipso, cui fit, institutum deo ab nobilissimis antistitibus eius sacri ad servorum ministerium religiosus censor deduxisti,
\n\n难道你作为一个虔诚的监察官,竟会为自己将那最古老的、且仅由受祭拜的神明亲自确立的仪式,从该神圣仪式最高贵的祭司手中降格为奴隶的劳役而感到后悔吗?
§9.34.19gens antiquior originibus urbis huius, hospitio deorum inmortalium sancta, propter te ac tuam censuram intra annum ab stirpe extincta est, nisi universam rem publicam eo nefario obstrinxeris, quod ominari etiam reformidat animus.
\n\n一个比这座城市的起源还要古老、因接待过不死神明而神圣非凡的家族,却因为你和你的监察官任期,在一年之内便断子绝孙,除非你用那种连我的心灵都害怕预言的罪恶把整个国家都束缚住。
§9.34.20urbs eo lustro capta est, quo demortuo C. Iulio censore L. Papirius Cursor, ne abiret magistratu, M. Cornelium Maluginensem collegam subrogavit.
\n\n就在那个五年期内,罗马城被攻陷了,当时监察官盖乌斯·尤利乌斯去世,路基乌斯·帕皮里乌斯·库尔索尔为了不离职,补选了马尔库斯·科尔内利乌斯·马鲁吉内西斯为同僚。
§9.34.21et quando modestior illius cupiditas fuit quam tua, Appi? nec solus nec ultra finitum lege tempus L. Papirius censuram gessit; tamen neminem invenit, qui se postea auctorem sequeretur; omnes deinceps censores post mortem collegae se magistratu abdicarunt.
\n\n阿庇乌斯,那人的野心又在何时比你更温和呢? 路基乌斯·帕皮里乌斯既没有独自任职,也没有超出法律规定的期限来行使监察权;然而他却没有找到任何人在日后效仿他;此后的所有监察官在同僚去世后都自动辞职了。
§9.34.22te nec quod dies exiit censurae, nec quod collega magistratu abiit, nec lex nec pudor coercet: virtutem in superbia, in audacia, in contemptu deorum hominumque ponis.
\n\n而你,无论是监察官期限届满,还是同僚离职,无论是法律还是羞耻心都无法约束你:你把美德建立在傲慢、狂妄以及对神明和人类的蔑视之上。
§9.34.23ego te, Appi Claudi, pro istius magistratus maiestate ac verecundia, quem gessisti, non modo manu violatum, sed ne verbo quidem inclementiori a me appellatum vellem; §9.34.24sed et haec, quae adhuc egi, pervicacia tua et superbia coegit me loqui, et, nisi Aemiliae legi parueris, in vincula duci iubebo nec,
\n\n阿庇乌斯·克劳狄乌斯,看在你曾担任过的那个官职的尊严和体面上,我本不愿你受到人身上的侵犯,甚至连一句严厉的话都不想对你说;\n\n但我至今所做的一切,都是由于你的顽固和傲慢逼迫我开口的,如果你不服从阿米里乌斯法,我将下令把你关进监狱。
§9.34.25cum ita conparatum a maioribus sit, ut comitiis censoriis, nisi duo confecerint legitima suffragia, non renuntiato altero comitia differantur, ego te, qui solus censor creari non possis, solum censuram gerere patiar.
而且,\n\n既然先祖们规定,在监察官选举中,除非有两人获得了法定票数,否则在另一人未宣布当选的情况下,选举就必须延期,那么我就绝不能容许你这个连独自被选为监察官都不可能的人,去独自掌管监察权。
§9.34.26haec taliaque cum dixisset, prendi censorem et in vincula duci iussit.
”\n\n他说完这些话之后,便下令逮捕监察官并将其关进监狱。
adprobantibus sex tribunis actionem collegae tres appellanti Appio auxilio fuerunt; summaque invidia omnium ordinum solus censuram gessit.
在六名护民官赞同其同僚行动的同时,有三名护民官对提出上诉的阿庇乌斯施以援手;在所有阶层的极大反感中,他独自一人履行了监察官的职责。

词汇与语法注释

  1. 9.34.1cavillante Appio — 由现在分词 cavillante 和名词 Appio 构成的夺格绝对结构(“当阿庇乌斯托词狡辩时”)。句首的中性复数宾格 haec(这些事)作为分词 cavillante 的直接宾语,包含在该夺格绝对结构中。
  2. 9.34.2continuando magistratu — 夺格形式的动形容词(gerundive)结构,在性、数、格上与名词 magistratu 一致。它作为动词 abstitit(停止、放弃)所要求的表示分离的夺格,意为“从继续担任官职中[停止]”。
  3. 9.34.11ut qui... creatus esset — ut qui 后面接虚拟语气(此处为 creatus esset)的句型,用于阐明主语的特征或原因(“作为以最充分的法律权利被选为监察官的人”)。
  4. 9.34.13isti — 指示代词 iste(“你那里的、那个”)的单数给格。此处作为“判断者的给格”(即“在阿庇乌斯眼中”或“对他而言”),突显了阿庇乌斯相对于主句主语“诸位(罗马公民)”的傲慢态度。
  5. 9.34.18paenitet enim — 使用无人称动词 paenitet(使后悔、悔恨)的设问或反讽表达。通常悔恨的主体用宾格表示(此处省略了第二人称单数 te),而接下来的 quod 引导的从句(“因为你降低了……”)作为事实上的主语。意为“难道你竟为做了……而后悔吗?(实则毫无悔意)”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §9.34.1-9.34.26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.34.1-9.34.26

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。