§9.34.1haec sine ullius adsensu cavillante Appio “en” inquit, “Quirites, illius Appi progenies, qui decemvir in annum creatus altero anno se ipse creavit, §9.34.2tertio nec ab se nec ab ullo creatus privatus fasces et imperium obtinuit nec ante continuando abstitit magistratu, quam obruerent eum male parta, male gesta, male retenta imperia.
\nこれらを、誰の同意も得られずにアッピウスが言い逃れていると、彼は言った。 「見よ、市民諸君、あのアッピウスの子孫を。 彼は1年間の任期で十人委員に選ばれながら、2年目には自分自身を十人委員に選出し、\n\n3年目には、自分自身によっても誰によっても選出されず、私人でありながらファスケスとインペリウムを保持し、不当に獲得し、不当に執り行い、不当に維持されたその支配権が彼を破滅させるまでは、政務官職を継続することをやめなかった。
§9.34.3haec est eadem familia, Quirites, cuius vi atque iniuriis conpulsi extorres patria Sacrum montem cepistis;
\n\nこれこそが同じ家族なのだ、市民諸君。 その暴力と不義に駆り立てられ、祖国を追われて諸君が聖山に拠ったのは。
§9.34.4haec, adversus quam tribunicium auxilium vobis comparastis;
\n\nこれこそが、それに対抗して諸君が護民官の援助を獲得した家族である。
haec, propter quam duo exercitus Aventinum insedistis;
これこそが、そのために二つの軍勢としてアウェンティヌスの丘に陣取った家族である。
haec, quae faenebres leges, haec, quae agrarias semper inpugnavit.
これこそが、利息制限法や農地法を常に攻撃してきた家族なのだ。
§9.34.5haec conubia patrum et plebis interrupit;
\n\nこれは貴族と平民との通婚を妨げた。
haec plebi ad curules magistratus iter obsaepsit.
これは平民に対して上級政務官職への道を塞いだ。
hoc est nomen multo quam Tarquiniorum infestius vestrae libertati.
これこそが、諸君の自由にとってタルクィニウス家よりもはるかに敵意に満ちた名なのだ。
§9.34.6itane tandem, Appi Claudi? cum centesimus iam annus sit ab Mam. Aemilio dictatore, tot censores fuerint, nobilissimi fortissimique viri, nemo eorum duodecim tabulas legit? nemo id ius esse, quod postremo populus iussisset, sciit?
\n\n本当にそうなのか、アッピウス・クラウディウスよ。 独裁官マメルクス・アエミリウスからすでに100年が経ち、これほど多くの最も高貴で最も勇敢な人々が監察官であったというのに、彼らのうち誰も十二表法を読まなかったのか。 人民が最後に命じたことが法となる、ということを誰も知らなかったのか。
§9.34.7immo vero omnes scierunt et ideo Aemiliae potius legi paruerunt quam illi antiquae, qua primum censores creati erant, quia hanc postremam iusserat populus et quia, ubi duae contrariae leges sunt, semper antiquae obrogat nova.
\n\nいや、まさに全員が知っていた。 だからこそ、最初に監察官たちが選出されたときにあのような古い法律よりも、アエミリス法に従ったのだ。 なぜなら人民が最後に命じたのがこれであったからであり、また二つの矛盾する法律がある場合、常に新しい法が古い法を廃止するからである。
§9.34.8an hoc dicis, Appi, non teneri Aemilia lege populum? an populum teneri, te unum exlegem esse?
\n\nそれともアッピウスよ、お前はこう言うのか。 人民はアエミリス法に拘束されない、と。 それとも、人民は拘束されるが、お前一人だけが法の外にある、と。
§9.34.9tenuit Aemilia lex violentos illos censores C. Furium et M. Geganium, qui, quid iste magistratus in re publica mali facere posset, indicarunt, cum ira finitae potestatis Mam. Aemilium, principem aetatis suae belli domique, aerarium fecerunt;
\n\nアエミリス法は、あの凶暴な監察官たち、ガイウス・フリウスとマルクス・ゲガニウスをも拘束した。 彼らは、任期が終わらされたことへの怒りから、その時代の戦争でも平時でも第一人者であったマメルクス・アエミリウスを最低の納税者とすることで、この政務官職が国家においてどれほど悪しきことを行い得るかを示した人々であった。
§9.34.10tenuit deinceps omnes censores intra centum annorum spatium;
\n\nそれはその後100年の間に、すべての監察官を拘束した。
§9.34.11tenet C. Plautium, collegam tuum, iisdem auspiciis, eodem iure creatum.
\n\nそれは、お前の同僚であり、同じ鳥占のもと、同じ法によって選出されたガイウス・プラウティウスをも拘束している。
an hunc non, ut qui optimo iure censor creatus esset, populus creavit? tu unus eximius es, in quo hoc praecipuum ac singulare valeat?
人民は、彼を最高の権利をもって選出された監察官として選出したのではなかったのか。 お前一人だけが例外であり、お前においてこそこの特権的で例外的なことが適用されるというのか。
§9.34.12quem tu regem sacrificiorum crees? amplexus regni nomen, ut qui optimo iure rex Romae creatus sit, creatum se dicet.
\n\nお前は、誰を祭儀の王に選出するというのか。 彼は王という名にしがみつき、最高の権利をもってローマの王に選ばれた者として、自分は選出されたのだと言うだろう。
quem semestri dictatura, quem interregno quinque dierum contentum fore putes? quem clavi figendi aut ludorum causa dictatorem audacter crees?
半年の独裁官職や、5日間のインターレグヌムに満足する者など、誰がお前の中にいると思うのか。 釘打ちの儀式や祝祭の開催のために、誰を独裁官に思い切って選出できるというのか。
§9.34.13quam isti stolidos ac socordes videri creditis eos, qui intra vicesimum diem ingentibus rebus gestis dictatura se abdicaverunt aut qui vitio creati abierunt magistratu?
\n\nお前の目には、あの者たちがどれほど愚かで怠惰に見えていると諸君は思うか、すなわち、20日以内に偉大な業績を成し遂げながら独裁官を辞任した者たちや、選出の瑕疵のために政務官職を辞した者たちが。
§9.34.14quid ego antiqua repetam? nuper intra decem annos C. Maenius dictator, quia, cum quaestiones severius, quam quibusdam potentibus tutum erat, exerceret, contagio eius, quod quaerebat ipse, criminis obiectata ab inimicis est, ut privatus obviam iret crimini, dictatura se abdicavit.
\n\n私がなぜ古代のことを繰り返す必要があろうか。 最近、10年以内にも、独裁官ガイウス・マエニウスは、一部の有力者にとって安全であるよりも厳格に糾問を行っていたため、彼自身が取り調べていた犯罪の容疑が敵から投げかけられた際、私人としてその告発に立ち向かうために、独裁官を辞任したのだ。
§9.34.15nolo ego istam in te modestiam;
\n\n私はお前にそれほどまでの謙虚さを求めているのではない。
ne degeneraveris a familia imperiosissima et superbissima;
最も権力的で最も傲慢なその家族から退廃しないがよい。
non die, non hora citius, quam necesse est, magistratu abieris, modo ne excedas finitum tempus.
必要な時より1日も、1時間も早く政務官職を辞める必要はない、ただ、制限された時間を超えさえしなければ。
§9.34.16satis est aut diem aut mensem censurae adicere? triennium, inquit, et sex menses ultra, quam licet Aemilia lege, censuram geram et solus geram.
\n\n監察官の任期に1日や1ヶ月を加えるだけで十分なのか。 「私は」と彼は言う、「アエミリス法が許すよりも3年と6ヶ月余計に監察官の任期を執り行い、しかも独りで執り行う」と。
§9.34.17hoc quidem iam regno simile est.
\n\nこれはまさにすでに王国に等しい。
an collegam subrogabis, quem ne in demortui quidem locum subrogari fas est?
それともお前は同僚を補充するのか、物故した者の代わりにさえ補充することが許されていないというのに。
§9.34.18paenitet enim, quod antiquissimum sollemne et solum ab ipso, cui fit, institutum deo ab nobilissimis antistitibus eius sacri ad servorum ministerium religiosus censor deduxisti,
\n\nお前は、最も古い祭礼であり、それが捧げられる神そのものによってのみ制定されたものを、その聖なる儀式の最も高貴な神官たちの手から奴隷の奉仕へと引き下げてしまったことについて、信心深い監察官として、後悔しているのだろうか。
§9.34.19gens antiquior originibus urbis huius, hospitio deorum inmortalium sancta, propter te ac tuam censuram intra annum ab stirpe extincta est, nisi universam rem publicam eo nefario obstrinxeris, quod ominari etiam reformidat animus.
\n\nこの都市の起源よりも古く、不死なる神々との饗応によって聖なるものとされた一族が、お前とお前の監察官職のせいで、1年のうちに根絶やしにされてしまった。 もし、お前がその不吉な罪によって国家全体を縛り付けてしまわないならばの話だが、わが心が予感することさえ恐れるその罪によって。
§9.34.20urbs eo lustro capta est, quo demortuo C. Iulio censore L. Papirius Cursor, ne abiret magistratu, M. Cornelium Maluginensem collegam subrogavit.
\n\nローマ市は、あの5年の間に占領されたのだ、監察官ガイウス・ユリウスが死去した際、ルキウス・パピリウス・クルソルが政務官を辞めないためにマルクス・コルネリウス・マルギネンシスを同僚に補充した、あの期間に。
§9.34.21et quando modestior illius cupiditas fuit quam tua, Appi? nec solus nec ultra finitum lege tempus L. Papirius censuram gessit;
\n\nそしてアッピウスよ、あのパピリウスの欲望の方が、お前のそれよりもいつ控えめであったというのか。 ルキウス・パピリウスは独りで監察官を執り行ったわけでも、法で定められた時間を超えて執り行ったわけでもなかった。
tamen neminem invenit, qui se postea auctorem sequeretur;
それにもかかわらず、彼は後に自分を先例として従う者を誰も見いださなかった。
omnes deinceps censores post mortem collegae se magistratu abdicarunt.
それ以降のすべての監察官は、同僚の死後に政務官職を辞任したのだ。
§9.34.22te nec quod dies exiit censurae, nec quod collega magistratu abiit, nec lex nec pudor coercet: virtutem in superbia, in audacia, in contemptu deorum hominumque ponis.
\n\nお前を、監察官の期限が切れたことも、同僚が政務官職を去ったことも、法律も羞恥心も縛ることはできない。 お前は美徳を傲慢さ、厚顔無恥、神々と人間への侮蔑の中に置いている。
§9.34.23ego te, Appi Claudi, pro istius magistratus maiestate ac verecundia, quem gessisti, non modo manu violatum, sed ne verbo quidem inclementiori a me appellatum vellem;
\n\nアッピウス・クラウディウスよ、私はお前が務めたあの政務官職の威厳と慎みに免じて、お前が手荒に扱われることはおろか、過酷な言葉によって私から呼びかけられることさえ望まなかった。
§9.34.24sed et haec, quae adhuc egi, pervicacia tua et superbia coegit me loqui, et, nisi Aemiliae legi parueris, in vincula duci iubebo nec,
\n\nしかし、お前の執拗さと傲慢さが、私がこれまで述べたようなことを話すよう強制したのだ。 そして、お前がアエミリス法に従わないなら、私はお前を監獄に引いていくよう命じるだろう。
§9.34.25cum ita conparatum a maioribus sit, ut comitiis censoriis, nisi duo confecerint legitima suffragia, non renuntiato altero comitia differantur, ego te, qui solus censor creari non possis, solum censuram gerere patiar.
また、\n\n祖先たちによって、監察官選挙において二人が適法な得票数を得ない限り、もう一人の選出が発表されることなく選挙が延期されるよう取り決められている以上、私は、一人では監察官に選出され得ないお前が、独りで監察官職を執り行うことを容認するわけにはいかない。
” §9.34.26haec taliaque cum dixisset, prendi censorem et in vincula duci iussit.
」\n\n彼がこれらやこれに類することを語ると、監察官を捕らえ、監獄に連行するよう命じた。
adprobantibus sex tribunis actionem collegae tres appellanti Appio auxilio fuerunt;
6人の護民官が同僚のこの行動を支持したが、アッピウスが控訴したとき、3人が彼に援助を与えた。
summaque invidia omnium ordinum solus censuram gessit.
そして、すべての階級からの極めて強い反感を買いながら、彼は独りで監察官を務めた。