Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §7.26.1-7.26.15

瓦莱里乌斯决斗高卢人与乌鸦的相助

第 382 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

瓦莱里乌斯在一只乌鸦的帮助下在一对一决斗中击败了高卢巨汉,并因此获得了“科尔乌斯(乌鸦)”的家族名。随后,他以二十三岁的年轻之龄当选执政官,而希腊人的舰队因物资匮乏而撤离意大利。

§7.26.1ubi cum in stationibus quieti tempus tererent, Gallus processit magnitudine atque armis insignis; quatiensque scutum hasta cum silentium fecisset, provocat per interpretem unum ex Romanis, qui secum ferro decernat.
当他们在哨所静静消磨时光时,一名在体型和武器上都十分出众的高卢人走上前来;他用长矛拍击盾牌以示安静,随后通过翻译向罗马人挑战,要求派一人与他用剑决一死战。
§7.26.2M. erat Valerius tribunus militum adulescens, qui haud indigniorem eo decore se 425) quam T. Manlium ratus, prius sciscitatus consulis voluntatem in medium armatus processit.
有一位年轻的军团副官马尔库斯·瓦莱里乌斯, 他认为自己 425) 并不比提图斯·曼里乌斯更不配享有这一荣耀,于是在预先征得执政官的同意后,全副武装地走向场地中央。
§7.26.3minus insigne certamen humanum numine interposito decorum factum; namque conserenti iam manum Romano corvus repente in galea consedit in hostem versus.
这场原本在人与人之间的交锋中不算太突出的战斗,因神明的介入而变得光耀夺目;因为正当那罗马人开始与对手交手时,一只乌鸦突然落在他的头盔上,面向着敌人。
§7.26.4quod primo ut augurium caelo missum laetus accepit tribunus, precatus deinde: si divus, si diva esset, qui sibi praepetem misisset, volens propitius adesset.
副官起初高兴地将其视为上天降下的吉兆,随后祈祷:无论是哪位男神或女神给他送来这只祥鸟,愿其乐意并仁慈地给予相助。
§7.26.5dictu mirabile tenuit non solum ales captam semel sedem, sed quotienscumque certamen initum est, levans se alis os oculosque hostis rostro et unguibus adpetit, donec territum prodigii talis visu oculisque simul ac mente turbatum Valerius obtruncat; corvus ex conspectu elatus orientem petit.
说来令人称奇,这只鸟不仅一直坚守它一度占据的位置,而且每当战斗开始,它就拍着翅膀飞起,用喙和爪子袭击敌人的脸和眼睛。 直到瓦莱里乌斯将那因这般神迹而感到恐惧、眼睛和心灵同时陷入混乱的敌人斩杀;乌鸦随后飞离视线,向东而去。
Hactenus quietae utrimque stationes fuere; §7.26.6postquam spoliare corpus caesi hostis tribunus coepit, nec Galli se statione tenuerunt et Romanorum cursus ad victorem etiam ocior fuit.
至此,两军的哨所一直保持着平静;但在副官开始剥取被杀之敌的战利品后,高卢人再也无法在哨所里安分,而罗马人奔向胜利者的速度甚至更快。
ibi circa iacentis Galli corpus contracto certamine pugna atrox concitatur.
于是在倒下的高卢人尸体周围,因局部的争夺而引发了一场惨烈的战斗。
§7.26.7iam non manipulis proximarum stationum sed legionibus utrimque effusis res geritur.
此时交战的已不再是最近哨所的小队,而是双方大举出动的军团。
Camillus laetum militem victoria tribuni, laetum tam praesentibus ac secundis dis ire in proelium iubet; ostentansque insignem spoliis tribunum “hunc imitare, miles,” aiebat “et circa iacentem ducem sterne Gallorum catervas. ”
卡米卢斯命令因副官的胜利而欢欣鼓舞、因神明如此亲临且护佑而喜悦的士兵们投入战斗;他展示着因战利品而荣耀的副官,说道:“士兵们,效仿此人吧,在倒下的首领周围,扫平高卢人的大军!
§7.26.8di hominesque illi adfuere pugnae, depugnatumque haudquaquam certamine ambiguo cum Gallis est; adeo duorum militum eventum, inter quos pugnatum erat, utraque acies animis praeceperat.
” 神明和人类都参与了那场战斗,与高卢人的决战绝非胜负未分;因为两军都已在心中预见到了那两位进行决斗的士兵的结局。
§7.26.9inter primos, quorum concursus alios exciverat, atrox proelium fuit; alia multitudo, priusquam ad coniectum teli veniret, terga vertit.
在那些最先交手并吸引了其他人的先锋中发生了激烈的战斗;而其余的人群在进入投枪射程之前就转过身去逃跑了。
primo per Volscos Falernumque agrum dissipati sunt; inde Apuliam ac mare superum petierunt.
他们起初分散在沃尔斯奇和法莱尔努斯的土地上;随后他们逃往阿普利亚和上界之海。
§7.26.10consul contione advocata laudatum tribunum decem bubus aureaque corona donat; ipse iussus ab senatu bellum maritimum curare cum praetore iunxit castra.
执政官召集了大会,向受到赞扬的副官赠送了十头公牛和一顶金冠;他自己受元老院之命负责海上战争,与裁判官合营。
§7.26.11ibi quia res trahi segnitia Graecorum non committentium se in aciem videbantur, dictatorem comitiorum causa T. Manlium Torquatum ex auctoritate senatus dixit.
在当地,由于希腊人懈怠、不肯列阵交战,战事似乎在拖延,于是执政官根据元老院的授权,为了主持选举,任命提图斯·曼里乌斯·托尔夸图斯为独裁官。
§7.26.12dictator magistro equitum A. Cornelio Cosso dicto comitia consularia habuit aemulumque decoris sui absentem M. Valerium Corvum — id enim illi deinde cognominis fuit — summo favore populi, tres et viginti natum annos, consulem renuntiavit.
独裁官在指定奥卢斯·科尔内利乌斯·科苏斯为骑兵长官后,主持了执政官选举,并在民众极大的拥护下,宣布他荣耀的竞争者、当时不在场的马尔库斯·瓦莱里乌斯·科尔乌斯(这随后成为了他的家族名号)在二十三岁时当选为执政官。
§7.26.13collega Corvo de plebe M. Popilius Laenas, quartum consul futurus, datus est.
与科尔乌斯共事的平民同僚是马尔库斯·波皮利乌斯·莱纳斯,他将第四次担任执政官。
cum Graecis a Camillo nulla memorabilis gesta res; nec illi terra nec Romanus mari bellator erat.
卡米卢斯对希腊人没有取得任何值得纪念的战果;因为希腊人不是陆地上的战士,而罗马人也不是海上的战士。
postremo cum litoribus arcerentur, §7.26.14aqua etiam praeter cetera necessaria usui deficiente Italiam reliquere.
最后,由于他们被阻挡在海岸之外,而且除了其他生活必需品外,连水也匮乏,他们便离开了意大利。
§7.26.15cuius populi ea cuiusque gentis classis fuerit, nihil certi est.
那支舰队属于哪个民族、哪个国家,并无定论。
maxime Siciliae fuisse tyrannos crediderim; nam ulterior Graecia ea tempestate intestino fessa bello iam Macedonum opes horrebat.
我宁愿相信那是西西里的僭主们的舰队;因为当时的远方希腊因内战而疲惫不堪,已经在惧怕马其顿人的势力。

词汇与语法注释

  1. §7.26.1qui secum ferro decernat — 由关系代词 `qui` 引导的从句,使用现在时虚拟语气 `decernat` 表示目的(“以便与他决一死战”)。
  2. ¦p.426¦eo decore — 修饰比较级 `indigniorem` 的夺格,表示在某方面或对某事物的资格(“更配不上那项荣誉”)。
  3. §7.26.4adesset — 间接引语中的祈愿虚拟语气(对应直接引语中的命令法或祈愿语气)。因主句动词 `precatus` 为过去时态,故采用未完成过去虚拟语气。
  4. §7.26.5dictu mirabile — 由形容词 `mirabile` 与表示观点的目的苏皮努姆(动名词)夺格 `dictu` 构成的习惯用法,意为“说来令人惊奇”。
  5. §7.26.15crediderim — 第一人称单数完成时虚拟语气,作为潜能虚拟语气使用,用以缓和语气,表示温和或审慎的主张(“我宁愿相信”)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §7.26.1-7.26.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.26.1-7.26.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。