§6.23.1idem ardor et in Romano exercitu erat et in altero duce, nec praesentis dimicationis fortunam ulla res praeterquam unius viri consilium atque imperium morabatur, qui occasionem iuvandarum ratione virium trahendo bello quaerebat.
\n同样的狂热不仅存在于罗马军队之中,也存在于另一位将领身上,阻碍眼前决战时机的除了那一个人的谋略和指挥权之外,再无他物,而那个人正试图通过拖延战争,寻找以理智的方式增强战力的机会。
§6.23.2eo magis hostis instare nec iam pro castris tantum suis explicare aciem, sed procedere in medium campi et vallo prope hostium signa inferendo superbam fiduciam virium ostentare.
\n\n因此,敌人愈发逼近,不仅在自己的营账前列阵,而且前进到平原中央,甚至将旗帜推进到敌方营墙附近,显露出对其力量的傲慢自信。
id aegre patiebatur Romanus miles, §6.23.3multo aegrius alter ex tribunis militum, L. Furius, cum aetate et ingenio ferox tur multitudinis ex incertissimo sumentis animos spe inflatus.
罗马士兵对此感到难以容忍,\n\n而军事保民官中的另一位卢基乌斯·弗里乌斯,则感到更加难以忍受。 他不仅因年轻和性格而血气方刚,而且因那些从极不确定之事物中获得勇气的群众的期待而得意忘形。
§6.23.4hic per se iam milites incitatos insuper instigabat elevando, qua una poterat, aetate auctoritatem collegae, iuvenibus bella data dictitans et cum corporibus vigere et deflorescere animos; cunctatorem ex acerrimo bellatore factum et, §6.23.5qui adveniens castra urbesque primo impetu capere sit solitus, eum residem intra vallum tempus terere, quid accessurum suis decessurumve hostium viribus sperantem, §6.23.6quam occasionem, quod tempus, quem insidiis instruendis locum? frigere ac torpere senis consilia.
\n\n他利用唯一的手段,即通过贬低同僚的年龄来削弱其权威,进一步煽动本已兴奋不已的士兵,反复宣称战争是交托给年轻人的,心灵与肉体一同昌盛也一同衰谢;一个曾经最勇猛的战士,如今已变成了拖延者,\n\n那个一到达就习惯于在第一次进攻中攻占营地和城市的人,如今却闲坐在营墙内虚度光阴,不知是在期待自己的力量增加什么,还是在期待敌人的力量减损什么,\n\n在等待什么样的机会,什么样的时间,什么样的设伏地点? 老人的谋划已经冷却、麻木。
§6.23.7sed Camillo cum vitae satis tum gloriae esse; quid attinere cum mortali corpore uno civitatis, quam inmortalem esse deceat, pati consenescere vires? his sermonibus tota in se averterat castra, §6.23.8et cum omnibus locis posceretur pugna, “sustinere” inquit, “M. Furi, non possumus impetum militum, et hostis, cuius animos cunctando auximus, iam minime toleranda superbia insultat;
\n\n然而卡米卢斯不仅生命已经足够,光荣也已足够;为什么要听任国家的力量(国家本该是永恒的)随同这一个凡人的躯体一起衰老下去? 通过这些言论,他已将整个营区的注意力转移到了自己身上,\n\n当各处都在要求战斗时,他说道: “马鲁库斯·弗里乌斯,我们无法抑制士兵们的冲动,而那些因我们的拖延而气势高涨的敌人,如今正以绝不能容忍的傲慢侮辱我们。
cede unus omnibus et patere te vinci consilio, ut maturius bello vincas.
请你独自一人向所有人让步,容许自己在策略上被战胜,以便你能在战争中更早地获胜。
” §6.23.9ad ea Camillus, quae bella suo unius auspicio gesta ad eam diem essent, negare in eis neque se neque populum Romanum aut consilii sui aut fortunae paenituisse; nunc scire se collegam habere iure imperioque parem, vigore aetatis praestantem; §6.23.10itaque se, quod ad exercitum attineat, regere consuesse, non regi; collegae imperium se non posse inpedire.
”\n\n对此,卡米卢斯回答道,在直到那天为止由他独自主持的战争中,他自己和罗马人民都从未对他的策略或运气感到后悔;现在他知道,他拥有了一位在权力和指挥上与他平等、而在年龄的活力上更胜一筹的同僚;\n\n因此,就军队而言,他习惯于统治,而不是被统治;他无法阻碍同事的指挥权。
dis bene iuvantibus ageret, quod e re publica duceret; §6.23.11aetati suae se veniam ear petere, ne in prima acie esset; quae senis munia in bello sint, iis se non defuturum.
让他在诸神的鼎力相助下,去执行他认为对国家有利的事;\n\n至于他的年龄,他为此请求宽恕,允许他不站在最前线;无论老人在战争中应尽何种职责,他绝不缺席。
id a dis inmortalibus precari, ne qui casus suum consilium laudabile efficiat.
他只向不朽的诸神祈求:愿任何变故都不要让他的谋划被证明是值得赞美的。
nec ab hominibus salutaris sententia §6.23.12nec a dis tam piae preces auditae sunt.
然而,人们既不听取这有益的意见,\n\n诸神也没有听取如此虔诚的祈祷。
primam aciem auctor pugnae instruit, subsidia Camillus firmat validamque stationem pro castris opponit; ipse edito loco spectator intentus in eventum alieni consilii constitit.
战斗的发起者列好了前线,卡米卢斯则巩固了后备部队,并在营前部署了一支强大的防守队;他自己则站在高处,专心致志地注视着他人策略的结局。