Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §40.8.1-40.8.20

珀尔修斯的指控与腓力对兄弟的审问

第 1511 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

珀尔修斯向父亲腓力指控德米特里企图夜袭,受惊的国王随之召集顾问并命令兄弟双方当面对质。腓力严厉谴责了他们根深蒂固的不和,在敦促他们回想历史上兄弟和睦的先例的同时,也哀叹他们对王位无法遏制的野心。

§40.8.1postero die Perseus, cum primum conveniendi potestas patris fuit, regiam ingressus perturbato vultu in conspectu patris tacitus procul constitit.
第二天,珀尔修斯一得到见到父亲的机会,便步入王宫,面带惊恐之色,在父亲面前远远地默默站立。
§40.8.2cui cum pater “satin salve?” et, quaenam ea maestitia esset, interrogaret eum, “de lucro tibi” inquit “vivere me scito.
父亲问他“是否一切安好”,并询问这股忧伤究竟因何而起,他回答说:“您当知道,我是因您之恩而得以苟活。
iam non occultis a fratre petimur insidiis; nocte cum armatis domum ad interficiendum me venit, clausisque foribus parietum praesidio me a furore eius sum tutatus. ”
我们已经不再面临弟弟暗中的阴谋企图;昨夜他带着武装人员来到我那儿,企图杀害我,我锁上大门,依靠墙壁的防护才在免受他的狂暴侵害。
§40.8.3cum pavorem mixtum admiratione patri iniecisset, “atqui si aures praebere potes” inquit, “manifestanm rem teneas faciam. ”
” 他使父亲陷入了混杂着惊愕的恐惧之中,接着说道:“然而,如果您能倾听,我会让您掌握确凿无疑的事实。
§40.8.4enimvero se Philippus dicere auditurum, vocarique extemplo Demetrium iussit; et seniores amicos duos, expertes iuvenalium inter fratres certaminum, infrequentes iam in regia, Lysimachum et Onomastum arcessit, quos in consilio haberet.
” 于是腓力确实表示他会听取,并立即命令传唤德米特里;他还召来了两位年长的朋友——丽西马科斯和奥诺马斯图斯,他们未曾参与兄弟间的年轻争斗,此时已很少出入王宫——以便让他们列席咨询。
§40.8.5dum veniunt amici, solus filio procul stante multa secum animo volutans inambulavit.
在朋友们赶来期间,他独自一人走来走去,儿子则远远地站着,他心中反复思量着许多事情。
§40.8.6postquam venisse eos nuntiatum est, secessit in partem interiorem cum duobus amicis et totidem custodibus corporis; filiis, ut ternos inermes secum introducerent, permisit.
在听说他们已经到来之后,他与两位朋友以及同等数量的贴身护卫一同退入内室;他允许儿子们,各自携带三名不带武器的随从一同进来。
§40.8.7ibi cum consedisset, “sedeo” inquit “miserrimus pater iudex inter duos filios, accusatorem parricidii et reum aut conficti aut admissi criminis labem apud meos inventurus.
在座位上坐定后,他说道:“我作为一个极其痛苦的父亲,坐在两个儿子之间充当裁判官,注定要在我的骨肉中发现一个尊属杀人的控告者,以及一个要么是面临捏造罪名、要么是确实犯下罪行的被告,无论哪种情况,都是我们家族的污点。
§40.8.8iam pridem quidem hanc procellam imminentem timebam, cum vultus inter vos minime fraternos cernerem, cum voces quasdam exaudirem.
其实,我早就预感到这场暴风雨的临近,因为我看到你们之间的神色毫无兄弟之情,也曾听到过某些传闻。
§40.8.9sed interdum spes animum subibat deflagrare iras vestras purgari suspiciones posse. etiam hostes armis positis foedus icisse, et privatas multorum simultates finitas: subituram vobis aliquando germanitatis memoriam, §40.8.10puerilis quondam simplicitatis consuetudinisque inter vos, meorum denique praeceptorum, quae vereor ne vana surdis auribus cecinerim.
然而,有时我心中也会燃起希望,觉得你们的愤怒可以平息,猜疑可以消除;既然连敌人都能放下武器缔结盟约,许多人的私人恩怨也能了结,那么你们总有一天会想起兄弟的情谊,想起你们昔日童年时的单纯与亲密,以及我的教诲——尽管我担心自己是在对牛弹琴,白白地对聋子的耳朵歌唱。
§40.8.11quotiens ego audientibus vobis detestatus exempla discordiarum fraternarum horrendos eventus eorum rettuli, qui se stirpemque suam, domos, regna funditus evertissent.
在你们听着的时候,我曾多少次痛斥兄弟不和的先例,讲述那些彻底毁灭了自己、子孙、家园和王国的毁家败国者的悲惨结局!
§40.8.12meliora quoque exempla parte altera posui: sociabilem consortionem inter binos Lacedaemoniorum reges, salutarem per multa saecula ipsis patriaeque: §40.8.13eandem civitatem, postquam mos sibi cuique rapiendi tyrannidem exortus sit, eversam.
在另一方面,我也摆出了更好的榜样:两位斯巴达国王之间和睦相处、共同治理,这在许多世纪里对他们自身和祖国都大有裨益;而同样是那个国家,在各自篡夺僭主权力的风气兴起之后,便走向了覆灭。
§40.8.14iam hos Eumenem Attalumque fratres, ab tam exiguis rebus, prope ut puderet regii nominis, mihi Antiocho, cuilibet regum huius aetatis, nulla re magis quam fraterna unanimitate, regnum aequasse.
还有这里的欧墨尼斯和阿塔罗斯兄弟,他们起初微不足道,甚至几乎为王室的名号感到羞耻,但他们使自己的王国与我、与安条克、或与这一时期的任何君王并驾齐驱,这除了依靠兄弟间的精诚团结之外,没有借助任何其他更重要的手段。
ne Romanis quidem exemplis abstinui, §40.8.15quae aut visa aut audita habebam, T. et L. Quinctiorum, qui bellum mecum gesserunt, P. et L. Scipionum, qui Antiochum devicerunt, patris patruique eorum, quorum perpetuam vitae concordiam mors quoque miscuit.
我甚至没有避讳罗马人的例子,那些我或亲眼目睹或有所耳闻的例子:曾与我交战的提图斯和卢基乌斯·昆克蒂乌斯,击败安条克的普布利乌斯和卢基乌斯·西庇阿,还有他们的父亲和叔父,他们一生和睦,甚至连死亡也将他们结合在一起。
§40.8.16neque vos illorum scelus similisque sceleri eventus deterrere a vecordi discordia potuit, neque horum bona mens, bona fortuna ad sanitatem flectere.
然而,前者的罪行和与罪行相伴的结局,未能阻止你们陷入疯狂的内讧;后者的健全心智与好运,也未能让你们回心转意、恢复理智。
§40.8.17vivo et spirante me hereditatem meam ambo et spe et cupiditate improba crevistis.
在我还活着、还有呼吸的时候,你们两人就已经凭着期盼和不轨的欲望,决定继承我的遗产了。
§40.8.18eo usque me vivere vultis, donec alterius vestrum superstes haud ambiguum regem alterum mea morte faciam.
你们希望我活着,仅仅是为了让我活到能见证你们中的一个死掉,从而用我的死让另一个成为不容置疑的国王。
nec fratrem nec patrem potestis pati nihil cari, nihil sancti est.
你们既不能容忍兄弟,也不能容忍父亲;没有什么是珍贵的,没有什么是神圣的。
in omnium vicem regni unius insatiabilis amor successit.
取而代之的是对单一王权的贪得无厌的爱。
§40.8.19agite, conscelerate aures paternas, decernite criminibus, mox ferro decreturi, dicite palam quidquid aut veri potestis aut libet comminisci:
来吧,用罪行玷污你们父亲的耳朵,用控诉来决出胜负吧,反正你们很快就要用剑来决出胜负了;公开说出你们所能找到的任何真相,或者你们乐意编造的任何谎言。
§40.8.20reseratae aures sunt, quae posthac secretis alterius ab altero criminibus claudentur.
我的耳朵已经敞开,但此后,对于你们一方背着另一方进行的秘密控诉,它们将会闭合。
” haec furens ira cum dixisset, lacrimae omnibus obortae, et diu maestum silentium tenuit.
”当他带着狂怒说出这些话时,所有人都流下了眼泪,悲伤的沉默持续了很久。

词汇与语法注释

  1. 40.8.2de lucro tibi vivere me scito — 惯用语 de lucro vivere(作为额外收获而活着,即捡回一条命)伴随着与格 tibi。这里的 tibi 表现为利益与格,带有强烈的“多亏了您”或“承蒙您的恩泽”的色彩,是珀尔修斯用来向父亲修辞性地强调自己九死一生以及对父亲的依附。
  2. 40.8.4se Philippus dicere auditurum — 针对主句动词 iussit 和 arcessit,句首的 enimvero se Philippus dicere auditurum 采用了 “对格加不定式” 结构(间接引语),用以表示转述或主观意图。Philippus 是主语,se 是不定式的主格对格。虽然 dicere 可以被解释为 auditurum [esse] 的宾语(“听他陈述”),但最平易的理解是,腓力宣称(dicere)自己将听取(se auditurum [esse])陈述。
  3. 40.8.17hereditatem meam ambo et spe et cupiditate improba crevistis — Crevistis 是动词 cernere(决定,做出正式决定)的完成时。在法律术语中,hereditatem cernere 意为“正式宣布接受遗产继承”。因此,这里的 crevistis 并非指“增加”(并非源自 crescere),而是运用了强烈的法律隐喻,谴责两个儿子在父亲腓力还活着并呼吸时,就已经自作主张地把继承王位当作既成事实并表示接受了。
  4. 40.8.18donec ... faciam — donec 从句中的动词 faciam 采用虚拟现在时。donec 结合虚拟语气的用法不仅指时间上的终点(“直到”),还包含主语主观上的预想、期待或目的。在这里,它表现了儿子们不轨的算计,即他们只希望父亲活到其死亡能够确保幸存者无可争议地登上王位的那一刻。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §40.8.1-40.8.20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:40.8.1-40.8.20

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。