§4.33.1Concusserat primo statim congressu hostem, cum repente patefactis Fidenarum portis nova erumpit acies inaudita ante id tempus invisitataque: §4.33.2ignibus armata ingens multitudo facibusque ardentibus tota conlucens velut fanatico instincta ftrore cursu in hostem ruit, formaque insolitae pugnae Romanos parumper exterruit.
罗马人在刚接触的第一次交锋中便震慑了敌人,这时突然间菲德奈的城门大开,一支在此之前未曾听闻也未曾见过的全新军队冲杀了出来:一大群手持火具、因燃烧的火把而浑身闪耀的乌合之众,仿佛被狂热的疯癫所驱使,一路狂奔冲向敌人,而这种异样的战斗场面让罗马人一时惊恐万分。
§4.33.3tum dictator magistro equitum equitibusque, tum ex montibus Quinctio accito proelium ciens ipse in sinistrum cornu, quod, incendio similius quam proelio, territum cesserat flammis, accurrit claraque voce §4.33.4“fumone victi” inquit “velut examen apium loco vestro exacti inermi cedetis hosti? non ferro extinguetis ignes? non faces has ipsas pro se quisque, si igni, non telis pugnandum est, ereptas ultro inferetis?
这时,独裁官在召集了骑兵长官和骑兵、又从山上调来奎恩克蒂乌斯以重整战斗之后,亲自奔向左翼,因为那个地方比起战场更像是一场火灾,已在火焰面前因惊恐而退缩;他用响亮的声音喊道: “难道你们竟被烟雾所击败,”他说,“像一群蜜蜂一样被赶出自己的领地,向赤手空拳的敌人屈服吗? 你们难道不用剑去熄灭这些火焰吗? 如果必须用火而不是用兵器来战斗,你们难道不应该每人夺下这些火把,反过来向他们扔回去吗?
§4.33.5agite,. nominis Romani ac virtutis patrum vestraeque memores vertite incendium hoc in hostium urbem et suis flammis delete Fidenas, quas vestris beneficiis placare non potuistis.
来吧,牢记罗马之名、父辈以及你们自己的英勇,将这场大火转向敌人的城市,用他们自己的火焰彻底消灭菲德奈吧,那是你们用恩惠也无法安抚的城市。
legatorum hoc vos vestrorum colonorumque sanguis vastatique fines monent.
你们使者和殖民者的鲜血,以及被荒废的领土,都在以此警示你们。
” ad imperium dictatoris mota cuncta acies.
”在独裁官的命令下,整支军队都被激发了起来。
§4.33.6faces partim emissae excipiuntur, partim vi eripiuntur; utraque acies armatur igni.
抛来的火把一部分被接住,一部分被强行夺走;双方的战线都用火武装了起来。
§4.33.7magister equitum et ipse novat pugnam equestrem.
骑兵长官自己也革新了骑兵战。
frenos ut detrahant equis, imperat et ipse princeps calcaribus subditis evectus effreno equo in medios ignes infertur, et alii concitati equi libero cursu ferunt equitem in hostem.
他命令卸下马匹的缰绳,并身先士卒地策马扬鞭,骑着失去控制的战马冲入熊熊烈火之中,其他被激怒的战马也以放任的奔驰将骑手们带向敌阵。
§4.33.8pulvis elatus mixtusque fumo lucem ex oculis virorum equorumque aufert.
扬起的尘土与烟雾混合在一起,夺去了人和马眼前的光线。
ea, quae militem terruerat, species nihil terruit equos.
那个曾吓倒步兵的景象,却一点也没有吓倒马匹。
ruinae igitur similem stragem eques, quacumque pervaserat, dedit.
因此,骑兵所到之处,造成了如同房屋倒塌一般的惨烈屠杀。
§4.33.9clamor deinde accidit novus; qui cum utramque mirabundam in se aciem vertisset, dictator exclamat Quinctium legatum et suos ab tergo hostem adortos; ipse redintegrato clamore infert acrius signa.
随后传来了一阵新的呼喊声;当这声音吸引了双方惊异的目光时,独裁官大声宣告副将奎恩克蒂乌斯和他的部下已从后方袭击了敌人;他自己重整呐喊,更加猛烈地推进军旗。
§4.33.10cum duae acies, duo diversa proelia circumventos Etruscos et a fronte et ab tergo urgerent neque in castra retro neque in montes, unde se novus hostis obiecerat, iter fugae esset et equitem passim liberi frenis distulissent equi, Veientium maxima pars Tiberim effusi petunt, Fidenatium qui supersunt ad urbem Fidenas tendunt.
由于两条战线、两场不同的战斗从前后两面夹击着被包围的埃托鲁里亚人,无论是向后退回营地,还是向着新敌人出现的山上,都没有逃跑的去路,而且失去缰绳控制的马匹将骑兵带得四处散开,维伊人中最大的一部分人纷纷奔向台伯河,而菲德奈人的幸存者则奔向菲德奈城。
§4.33.11infert pavidos fuga in mediam caedem; obtruncantur in ripis; alios in aquam conpulsos gurgites ferunt; etiam peritos nandi lassitudo et vulnera et pavor degravant; pauci ex multis tranant.
逃跑将惊恐的他们带入了屠杀的中心;他们在河岸上被斩杀;另一些人被逼入水中,被急流卷走;即使是擅长游泳的人,也因疲惫、受伤和恐惧而沉重下沉;许多人中只有少数人游到了对岸。
alterum agmen fertur per castra in urbem.
另一支队伍则穿过营地涌入城中。
§4.33.12eodem et Romanos sequentes impetus rapit, Quinctium maxime et cum eo degressos modo de montibus, recentissimum ad laborem militem, quia ultimo proelio advenerat.
同样的冲劲也裹挟着紧追不舍的罗马人进入了那里,尤其是奎恩克蒂乌斯和与他一同刚刚从山上下来、因在战斗最后阶段才到达而对这场劳苦最为精力充沛的士兵们。