Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.31.1-2.31.11

瓦莱里乌斯击败萨宾人与辞去独裁官

第 92 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

独裁官瓦莱里乌斯在对萨宾人的战争中取得大胜并举行凯旋式,殖民城也得以建立。然而,当他提出的解决债务问题议案被元老院否决后,出于对平民处境的愤慨,他宣布辞去独裁官一职。

§2.31.1dum haec in Volscis geruntur, dictator Sabinos, ubi longe plurimum belli fuerat, fundit fugatque, exuit castris.
当这些事在沃尔斯奇人那里进行时,独裁官击败并驱逐了萨宾人(那里是迄今为止战争最激烈的地方),并夺取了他们的营地。
§2.31.2equitatu inmisso mediam turbaverat hostium aciem, quam, dum se cornua latius pandunt, parum apte instructis introrsum ordinibus firmaverant; turbatos pedes invasit.
骑兵投入战斗,打乱了敌军的中路战线,这战线是敌人在两翼展开得更宽时,因内部行列未能妥善整理而加强的;罗马步兵随即向混乱的敌军发起进攻。
eodem impetu castra capta debellatumque est.
以同样的攻势,敌营被攻占,战争宣告结束。
§2.31.3post pugnam ad Regillum lacum non alia illis annis pugna clarior fuit.
在雷吉卢斯湖战役之后,那些年里没有其他战役比这更辉煌了。
dictator triumphans urbem invehitur.
独裁官举行凯旋式进入城内。
super solitos honores locus in circo ipsi posterisque ad spectaculum datus, sella eo loco curulis posita.
除了惯常的荣誉外,还在竞技场中赐予他及其后代一个观看比赛的专座,并在该处安置了一张象牙折椅。
Volscis devictis Veliternus ager ademptus; §2.31.4Velitras coloni ab urbe missi; et * colonia deducta.
沃尔斯奇人被征服后,维里特雷的土地被没收;殖民者从罗马城被派往维里特雷,并且建立起了一座 * 殖民城。
cum Aequis post aliquando pugnatum est invito quidem consule, quia loco iniquo subeundum erat ad hostes; §2.31.5sed milites extrahi rem criminantes, ut dictator, priusquam ipsi redirent in urbem, magistratu abiret, inritaque, sicut ante consulis, promissa eius caderent, perpulere, ut forte temere in adversos montes agmen erigeret.
此后不久,罗马人与艾奎人之间发生了一场战斗,这确实违背了执政官的意愿,因为他们必须在不利的地形下向敌人发起进攻;但士兵们控诉事态被故意拖延,为的是在他们自己返回城里之前,让独裁官离职,从而使他的承诺像以前执政官的承诺一样落空,他们迫使执政官凭运气且鲁莽地率军登上对面的山峦。
§2.31.6id male commissum ignavia hostium in bonum vertit, qui, priusquam ad coniectum teli veniretur, obstupefacti audacia Romanorum relictis castris, quae munitissimis tenuerant locis, in aversas valles desiluere; ubi satis praedae et victoria incruenta fuit.
这一错误举动由于敌人的胆怯而转为好结果。 敌人在进入投枪射程之前,就被罗马人的大胆惊呆了,丢弃了他们原先占领在极坚固位置的营地,跳入后方的山谷中;在那里,罗马人获得了充裕的战利品和一场无血的胜利。
§2.31.7ita trifariam re bello bene gesta, de domesticarum rerum eventu nec patribus nec plebi cura decesserat; tanta cum gratia tum arte praeparaverant faeneratores, quae non modo plebem, sed ipsum etiam dictatorem frustrarentur.
尽管在三个战线上战事进展顺利,但无论贵族还是平民,对国内事务的前景都未能释怀;债主们凭着巨大的影响力和手段,早已准备好了不仅要愚弄平民,甚至要愚弄独裁官本人的手段。
§2.31.8namque Valerius post Vetusi consulis reditum omnium actionum in senatu primam habuit pro victore populo rettulitque, quid de nexis fieri placeret.
因为瓦莱里乌斯在执政官韦图西乌斯归来后,将元老院所有议案中为胜利的平民争取利益的议案放在首位,并提出质询:元老院希望对债务奴隶采取何种处理。
§2.31.9quae cum reiecta relatio esset, “non placeo” inquit “concordiae auctor; optabitis, mediusfidius, propediem, ut mei similes Romana plebes patronos habeat.
当这一提案被否决后,他说:“我这个和睦的倡导者并不讨你们喜欢;凭神明起誓,不久之后,你们就会渴望罗马平民能拥有像我这样的保护人。
quod ad me attinet, neque frustrabor ultra cives meos neque ipse frustra dictator ero.
至于我,我既不会再欺骗我的同胞,我自己也不会再徒劳地担任独裁官了。
§2.31.10discordiae intestinae, bellum externum fecere, ut hoc magistratu egeret res publica; pax foris parta est, domi inpeditur; privatus potius quam dictator seditioni interero.
” “内部的不和与外来的战争,使得国家需要这一官职;对外的和平已然获得,但在国内却受到阻碍;我宁愿作为一介平民,而不是作为独裁官,来身处这场内乱之中。
” ita curia egressus dictatura se abdicavit.
”说罢,他走出议事堂,辞去了独裁官的职位。
§2.31.11apparuit causa plebi, suam vicem indignantem magistratu abisse: itaque velut persoluta fide, quoniam per eum non stetisset, quin praestaretur, decedentem domum cum favore ac laudibus prosecuti sunt.
平民们看清了原因:他是因他们的处境感到愤慨而离职的;因此,仿佛诺言已经兑现了一样——因为未能兑现承诺并不是他的过错——在瓦莱里乌斯退回私邸时,平民们怀着好意与赞美之情一路护送着他。

词汇与语法注释

  1. §2.31.2parum apte instructis introrsum ordinibus — 夺格绝对结构。描述萨宾人在两翼展开时,其内侧行列未及妥善整顿的情况。随后的 `pedes` 为单数主格,指代罗马“步兵”(作为集合名词),充当 `invasit` 的主语,而 `turbatos`(混乱的敌军)则是其宾语。
  2. §2.31.5ut dictator, priusquam ipsi redirent in urbem, magistratu abiret, inritaque, sicut ante consulis, promissa eius caderent — `ut` 从句依赖于 `extrahi rem`(事态被拖延),表示兵士们所控诉的拖延“目的”(“为了让独裁官退任……并使其承诺落空”)。整句的主动词是 `perpulere`(以 `milites` 为主语),它引导 `ut... erigeret` 充当其宾语从句。
  3. §2.31.11quoniam per eum non stetisset, quin praestaretur — 惯用表达 `per aliquem stat, quominus/quin...`(“由于某人的原因而导致……被阻碍 / 某人阻碍了……”)的否定形式。此处使用虚拟式过去完成时 `stetisset` 来陈述过去的原因:“因为未能兑现承诺并不是因为他(独裁官)的阻碍”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.31.1-2.31.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.31.1-2.31.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。