Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.30.1-2.30.15

独裁官马尼乌斯·瓦莱里乌斯的任命与出征

第 91 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

阿普里乌斯的极端提议被否决,温和的马尼乌斯·瓦莱里乌斯被任命为独裁官;平民踊跃登记组成大军,并在随后的战斗中击败了艾奎人和沃尔斯奇人。

§2.30.1multis, ut erat, horrida et atrox videbatur Appi sententia; rursus Vergini Larcique exemplo haud salubres, uti Larci putabant esse ear, quae totam fidem tolleret.
对许多人来说,阿普里乌斯的意见正如其实际情况一样,显得恐怖而残酷;相反,维尔吉尼乌斯和拉尔基乌斯的意见被认为作为先例是不健康的,而拉尔基乌斯的意见,正如他们所认为的,会彻底摧毁所有的信用。
medium maxime et moderatum utroque consilium Vergini habebatur; §2.30.2sed factione respectuque rerum privatarum, quae semper offecere officientque publicis consiliis, Appius vicit, ac prope fuit, ut dictator ille idem crearetur; §2.30.3quae res utique alienasset plebem periculosissimo tempore, cum Volsci Aequique et Sabini forte una omnes in armis essent.
维尔吉尼乌斯的方案被认为是在两者之间最中庸、最温和的;但是,由于党派偏见和对私利的顾及——这些因素向来阻碍着并且今后也将阻碍公意——阿普里乌斯获胜了,而且差一点就任命他为独裁官;这一举措势必会在最危险的时期使平民彻底离心,当时沃尔斯奇人、艾奎人和萨宾人恰好全都同时处于武装状态。
§2.30.4sed curae fuit consulibus et senioribus patrum, ut imperio suo vehemens magistratus mansueto permitteretur ingenio.
但执政官和元老院的年长者们十分留心,使一个在其命令权上极具威势的官职能够委托给一个性格温和的人。
M.’ Valerium dictatorem Volesi filium creant.
他们任命沃莱苏斯之子马尼乌斯·瓦莱里乌斯为独裁官。
§2.30.5plebes etsi adversus se creatum dictatorem videbat, tamen, cum provocationem fratris lege haberet, nihil ex ea familia triste nec superbum timebat.
平民虽然看到独裁官是针对他们而设立的,但由于他们根据其兄弟的法律享有上诉权,因此并不担心该家族会有任何残酷或傲慢之举。
§2.30.6edictum deinde a dictatore propositum confirmavit animos Servili fere consulis edicto conveniens; sed et homini et potestati melius rati credi omisso certamine nomina dedere.
随后独裁官公布的法令鼓舞了人心,该法令在很大程度上与执政官塞尔维利乌斯的法令相符;但他们认为信任这个人及其权力更为妥当,于是放弃了争斗,登记入伍。
quantus nunquam ante exercitus, §2.30.7legiones decem effectae; ternae inde datae consulibus, quattuor dictator usus.
一支前所未有的庞大军队,共组成了十个军团;其中各分出三个给两位执政官,独裁官自己使用了四个。
nec iam poterat bellum differri.
战争已无法再拖延。
§2.30.8aequi Latinum agrum invaserant.
艾奎人入侵了拉丁人的领土。
oratores Latinorum ab senatu petebant, ut aut mitterent subsidium aut se ipsos tuendorum finium causa capere arma sinerent.
拉丁人的使者向元老院请求,要么派遣援军,要么允许他们自己为了保卫国境而拿起武器。
§2.30.9tutius visum est defendi inermes Latinos quam pati retractare arma.
防御未武装的拉丁人,比起允许他们再次拿起武器,显得更为安全。
Vetusius consul missus est.
执政官韦图西乌斯被派了去。
is finis populationibus fuit.
这就是掠夺的终结。
cessere Aequi campis locoque magis quam armis freti summis se iugis montium tutabantur.
艾奎人退出了平野,比起武器,他们更依赖地理位置,在山脉的最高脊部自卫。
§2.30.10alter consul in Volscos profectus, ne et ipse tereret tempus, vastandis maxime agris hostem ad conferenda propius castra dimicandumque acie excivit.
另一位执政官出发去对付沃尔斯奇人,为了不浪费时间,他主要通过蹂躏田野,引诱敌人将营地移得更近并在会战中交锋。
§2.30.11medio inter castra campo ante suum quisque vallum infestis signis constitere.
在两营之间的平原中央,双方各自在自己的土垒前树立起敌对的军旗。
multitudine aliquantum Volsci superabant; itaque effusi et contemptim pugnam iniere.
沃尔斯奇人在人数上略胜一筹;因此,他们散乱地且轻蔑地投入了战斗。
consul Romanus nec promovit aciem, §2.30.12nec clamorem reddi passus defixis pilis stare suos iussit: ubi ad manum venisset hostis, tum coortos tota vi gladiis rem gerere.
罗马执政官既没有推进战线,也不允许回以呼喊,而是命令他的士兵们将投枪插在地上站立着:当敌人逼近时,那时他们便要全力以赴,用剑决一胜负。
§2.30.13Volsci cursu et clamore fessi cum se velut stupentibus metu intulissent Romanis, postquam inpressionem sensere ex adverso factam et ante oculos micare gladios, haud secus, quam si in insidias incidissent, turbati vertunt terga; et ne ad fugam quidem satis virium fuit, quia cursu in proelium ierant.
沃尔斯奇人因奔跑和呼喊而疲惫不堪,当他们冲向仿佛因恐惧而目瞪口呆的罗马人时,一旦感受到来自正面的反击,并看到宝剑在眼前闪烁,就像陷入了伏兵一样,慌乱地转身逃跑;甚至连逃跑的力量都不够了,因为他们是跑着进入战斗的。
§2.30.14Romani contra, quia principio pugnae quieti steterant, vigentes corporibus, facile adepti fessos et castra impetu ceperunt et castris exutum hostem Velitras persecuti uno agmine victores cum victis in urbem inrupere;
与此相反,罗马人由于在战斗开始时静立不动,身体充满活力,轻易地追上了疲惫的敌军,并以猛攻夺取了营地。
§2.30.15plusque ibi sanguinis promiscua omnium generum caede quam in ipsa dimicatione factum.
他们追击着失去营地的敌人直到韦利特雷,胜者与败者合为一队,一同闯入了城内;在那里,由于对各种人的无差别屠杀,所流的血比在战斗本身中还要多。
paucis data venia, qui inermes in deditionem venerunt.
只有少数赤手空拳投降的人得到了宽恕。

词汇与语法注释

  1. §2.30.1ut erat — 带直陈式的插入短语,确认主句的内容(阿普里乌斯的意见显得残酷)不仅仅是主观印象,而确实是事实。
  2. §2.30.2ac prope fuit, ut — 无人称句型 `prope fuit` 后接引导名词性(或结果)从句的连词 `ut` 和虚拟式(`crearetur`),表示“差一点就……”、“濒临被任命”。
  3. §2.30.3quae res utique alienasset — 句首的关系代词 `quae res` 起到关系联接的作用,指代前句的内容。动词 `alienasset`(`alienavisset` 的缩略形式)为虚拟式过去完成时,表示与过去事实相反的虚拟结果(“这一举措势必会使平民离心”)。
  4. §2.30.4curae fuit consulibus — 双与格结构,结合了表示目的的与格 `curae`(作为关心的对象)和表示利益/关系人的与格 `consulibus`(对执政官而言),意为“执政官们对此予以留心”。
  5. §2.30.12ubi ad manum venisset hostis, tum coortos tota vi gladiis rem gerere — 这是由 *iussit* 引导的间接命令结构。时间/条件从句 `ubi... venisset`(对应直接引语中的将来完成时 `venerit`)因主句动词为历史时态而变为虚拟式过去完成时;主句的命令则通过“宾格加不定式”结构(以表示其行为主体的 `coortos` 搭配不定式 `rem gerere`)来表达。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.30.1-2.30.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.30.1-2.30.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。