§80hunc socci cepere pedem grandesque cothurni, §81alternis aptum sermonibus et popularis §82vincentem strepitus et natum rebus agendis; §83musa dedit fidibus Divos puerosque Deorum §84et pugilem victorem et equum certamine primum §85et iuvenum curas et libera vina referre:
这一韵脚为喜剧的短靴与悲剧的高筒靴所采用,它适合于轮流交谈,并且胜过平民的喧嚣,且天生为行动而生;缪斯赋予弦琴去颂扬神明和神明之子,以及获胜的拳击手、在竞赛中夺魁的骏马,还有年轻人的忧虑和使人释怀的美酒。
如果我既没有能力又不懂得去保持规定好的文体交替和作品色彩,那当我既不能又无知时,为何还要被奉为诗人?
§88cur nescire pudens prave quam discere malo?
为什么我宁愿出于错误的羞耻心而保持无知,也不愿去学习?
§89versibus exponi tragicis res comica non volt; §90indignatur item privatis ac prope socco §91dignis carminibus narrari cena Thyestae:
喜剧题材不愿用悲剧的诗行来表达;同样,帖耶斯忒斯的宴席也愤慨于用日常的、几乎只配得上短靴的诗歌来叙述。
§92singula quaeque locum teneant sortita decentem.
让每一件具体事物都各安其位,保持其恰当的归宿。
§93interdum tamen et vocem comoedia tollit §94iratusque Chremes tumido delitigat ore; §95et tragicus plerumque dolet sermone pedestri, §96Telephus et Peleus cum pauper et exsul uterque §97proiicit ampullas et sesquipedalia verba, §98si curat cor spectantis tetigisse querella.
然而有时,喜剧也会提高嗓门,愤怒的克雷墨斯用激昂的口吻大发雷霆;而在大多数情况下,悲剧人物也会用平实如散文的语言表达悲哀,特勒波斯与佩琉斯,当两人都沦为贫穷的流亡者时,便抛弃了夸张的辞藻和冗长的字眼,如果他们介意用哀诉去打动观众的心灵。
§99non satis est pulchra esse poemata: dulcia sunto §100et quocumque volent animum auditoris agunto.
诗歌仅有华美是不够的;还得有感染力,并把听众的心灵引向它们所期望的任何地方。
§101ut ridentibus adrident, ita flentibus adflent
正如人类的面容向微笑的人微笑,也向哭泣的人同哭一样。
§102humani voltus.
人类的面部表情就是如此。
si vis me flere, dolendum est §103primum ipsi tibi: tum tua me infortunia laedent, §104Telephe vel Peleu; male si mandata loqueris, §105aut dormitabo aut ridebo.
如果你想让我哭泣,你自己首先得感到悲痛:那时你的不幸才会伤害我,特勒波斯啊,或者佩琉斯;如果你把被委任的話语说得很糟,我不是打瞌睡,就是会发笑。
tristia maestum §106voltum verba decent, iratum plena minarum, §107ludentem lasciva, severum seria dictu.
悲伤的言辞配忧郁的神情,愤怒的言语配充满威胁的面容,嬉戏的言辞配调皮的人,庄重的语言配严肃的主题。
§108format enim natura prius nos intus ad omnem §109fortunarum habitum: iuvat aut inpellit ad iram §110aut ad humum maerore gravi deducit et angit: §111post effert animi motus interprete lingua.
因为自然在起初就从内心塑造了我们,使我们适应境遇的各种状态:她使人愉悦,或激人发怒,又或以沉重的悲哀将我们拖向地面并使之痛苦不堪:此后,通过作为译者的舌头,将心灵的波动表达出来。
如果说话者的言辞与其境遇不相协调,罗马的骑士与平民都会哄堂大笑。
§114intererit multum, Davusne loquatur an heros, §115maturusne senex an adhuc florente iuventa §116fervidus, et matrona potens an sedula nutrix, §117mercatorne vagus cultorne virentis agelli, §118Colchus an Assyrius, Thebis nutritus, an Argis.
无论是达乌斯在说话还是英雄在说话,是饱经风霜的老人,还是处于青春绽放、热烈洋溢的青年,是地位显赫的妇人,还是勤勉的乳母,是四处漂泊的商人,还是绿意盎然的小田地的耕作者,是科尔基斯人还是亚述人,是在底比斯长大,还是在阿尔戈斯长大,都会有巨大差别。
honoratum si forte reponis Achillem, §121inpiger, iracundus, inexorabilis, acer §122iura neget sibi nata, nihil non adroget armis.
如果你碰巧要重新展现声名卓著的阿喀琉斯,让他表现得敏捷、易怒、无情、凶猛,让他否认法律是为自己而设,让一切都取决于武力。
让美狄亚凶残而不屈,伊诺哀伤哭泣,伊克西翁背信弃义,伊俄四处流浪,奥瑞斯忒斯满怀忧伤。
§125si quid inexpertum scaenae conmittis et audes §126personam formare novam, servetur ad imum, §127qualis ab incepto processerit, et sibi constet.
如果你将未曾尝试过的事物搬上舞台,并敢于塑造一个崭新的角色,让它自始至终得以保持,正如它最初展现的那样,并且前后一致。
§128difficile est proprie communia dicere, tuque §129rectius Iliacum carmen deducis in actus §130quam si proferres ignota indictaque primus: §131publica materies privati iuris erit, si §132non circa vilem patulumque moraberis orbem §133nec verbo verbum curabis reddere fidus §134interpres nec desilies imitator in artum, §135unde pedem proferre pudor vetet aut operis lex, §136nec sic incipies, ut scriptor cyclicus olim: §137'fortunam Priami cantabo et nobile bellum.
要独特地表达普通的题材是困难的,而你把伊利翁的诗篇改编成戏剧,要比你第一个去展现那些不为人知、未曾被提及的题材要好得多:公有素材将成为你私人占有的权利,只要你不停留在卑俗和敞开的旧套路里,不作为一个忠实的译者,字字对应地翻译,也不作为一个模仿者跃入狭窄的角落,以免羞耻感或创作法则阻止你从中脱身,你也不要像从前的环诗派作者那样开头: ‘我将歌唱普里阿摩斯的命运和那场伟大的战争。
' §138quid dignum tanto feret hic promissor hiatu?
’ 这位夸下海口的人会拿出什么,来配得上他那大张的嘴巴?
§139parturient montes, nascetur ridiculus mus.
群山痛苦呻吟,产下的却是一只可笑的耗子。
§140quanto rectius hic, qui nil molitur inepte: §141'dic mihi, Musa, virum, captae post tempora Troiae §142qui mores hominum multorum vidit et urbes.
这位绝不作无谓尝试的人,做法是多么的正确: ‘缪斯啊,请为我讲述那个汉子,在特洛伊沦陷之后,’ ‘他见识了许多人的风俗与城市。
' §143non fumum ex fulgore, sed ex fumo dare lucem §144cogitat, ut speciosa dehinc miracula promat, §145Antiphaten, Scyllamque, et cum Cyclope Charybdim; §146nec reditum Diomedis ab interitu Meleagri §147nec gemino bellum Troianum orditur ab ovo: §148semper ad eventum festinat et in medias res §149non secus ac notas auditorem rapit et quae §150desperat tractata nitescere posse relinquit §151atque ita mentitur, sic veris falsa remiscet, §152primo ne medium, medio ne discrepet imum.
’ 他不想从闪光中制造浓烟,而是想从烟雾中带来光明,以便随后展现出夺人眼目的奇迹,如安提法忒斯、斯库拉,以及与独眼巨人并存的卡律布迪斯;他既不从梅列阿格罗斯之死开始叙述迪奥墨得斯的归途,也不从双生蛋开始讲特洛伊战争:他总是急于直奔结局,并将听众带入事件的中心,仿佛那一切早已为人熟知;并且他会放弃那些他认为一旦处理便无法焕发光彩的题材;他如此虚构,如此将虚幻与真实交织,以至于开头不与中间冲突,中间也不与结尾脱节。
§153tu, quid ego et populus mecum desideret, audi, §154si plausoris eges aulaea manentis et usque §155sessuri, donec cantor 'vos plaudite' dicat.
你啊,且听听我和随我一起的平民有什么期许,如果你需要一位等待帷幕落下并一直坐着直到演员说‘请大家鼓掌’的喝彩者。
你必须注意每一个年龄阶段的习性,并给予易变的天性和岁华以适宜的美感。
§158reddere qui voces iam scit puer et pede certo
现在已经懂得说话、并能用沉稳的脚步