Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §9.12.1-9.12.4

庞培被围的急报与西塞罗的抉择困境

第 213 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗收到庞培被凯撒军队包围的绝望消息,表达了深切的悲痛。尽管他赞赏阿提库斯提出的实用建议,但他仍为自己在这一绝境中应当采取何种行动而深感痛苦和挣扎。

§9.12.1legeram tuas litteras xiii K., cum mihi epistula adfertur a Lepta circumvallatum esse Pompeium, ratibus etiam exitus portus teneri.
我刚在三月十八日读完你的信,这时莱普塔给我送来了一封信,信中说庞培已被合围,甚至港口的出口也被木筏封锁了。
non medius fidius prae lacrimis possum reliqua nec cogitare nec scribere.
天哪,因为眼泪,我既无法思考也无法写下其余的事。
misi ad te exemplum.
我给你送去了一份副本。
miseros nos! cur non omnes fatum illius una exsecuti sumus? ecce autem a Matio et Trebatio eadem, quibus Menturnis obvii Caesaris tabellarii.
可怜的我们啊! 为什么我们没有一起去承受他的命运呢? 然而看啊,马蒂乌斯和特雷巴蒂乌斯也传来了同样的消息,凯撒的信使在明图尔奈遇见了他们。
torqueor infelix, ut iam illum Mucianum exitum exoptem.
不幸的我倍受折磨,以至于我现在竟渴望着那个穆基乌斯式的结局。
at quam honesta, at quam expedita tua consilia, quam evigilata tuis cogitationibus, qua itineris, qua navigationis, qua congressus sermonisque cum Caesare! omnia cum honesta tum cauta.
但是你的建议是多么高尚,多么清晰,又通过你的思考准备得多么周密,无论是在旅途、航行,还是与凯撒的会面和谈话方面! 一切既高尚又谨慎。
in Epirum vero invitatio quam suavis, quam liberalis, quam fraterna!
而发往伊庇鲁斯的邀请又是多么惬意,多么慷慨,多么充满手足之情!
§9.12.2de Dionysio sum admiratus qui apud me honoratior fuit quam apud Scipionem Panaetius; a quo impurissime haec nostra fortuna despecta est.
我对狄奥尼修斯感到震惊,他在我这里的地位比帕奈提乌斯在西庇阿那里还要尊贵;而我们的这一不幸却被他极其卑鄙地蔑视了。
odi hominem et odero; utinam ulcisci possem! sed illum ulciscentur mores sui.
我憎恨那个人,也将永远憎恨他;但愿我能复仇! 但他自己的品性会惩罚他。
§9.12.3tu, quaeso, nunc vel maxime quid agendum nobis sit cogita.
恳求你,现在尤其是要思考我们应该怎么做。
populi Romani exercitus Cn. Pompeium circumsedet, fossa et vallo saeptum tenet, fuga prohibet; nos vivimus, et stat urbs ista, praetores ius dicunt, aediles ludos parant, viri boni usuras perscribunt, ego ipse sedeo! coner illuc ire ut insanus, implorare fidem municipiorum? boni non sequentur, leves inridebunt, rerum novarum cupidi, victores praesertim et armati, vim et manus adferent.
罗马人民的军队正在包围格奈乌斯·庞培,用壕沟和土垒将他紧锁,阻止他逃跑;而我们还活着,那座城市依然屹立,副执政官们在司法,市政官们在筹备竞技,好人们在记账放债,而我自己却枯坐着! 难道我应该像个疯子一样尝试去那里,恳求自治市的忠诚吗? 好人们不会跟随,轻浮之辈会嘲笑,而那些渴望变革的人,尤其是武装起来的胜利者,会施加暴力并对我动手。
§9.12.4quid censes igitur? ecquidnam est tui consili †ad† finis huius miserrimae vitae? nunc doleo, nunc torqueor, cum quoidam aut sapiens videor quod una non ierim aut felix fuisse.
那么你认为该如何? 对于这极其惨痛的人生的终点,你有什么建议吗? 如今我感到悲痛,如今我备受折磨,而在一些人看来,我因为没有一同前往而显得要么明智,要么幸运。
mihi contra.
对我来说恰恰相反。
numquam enim illius victoriae socius esse volui, calamitatis mallem fuisse.
因为我从未想过要成为他胜利的伙伴,我宁愿曾是他灾难的同伴。
quid ego nunc tuas litteras, quid tuam prudentiam aut benevolentiam implorem? actum est; nulla re iam possum iuvari qui ne quod optem quidem iam habeo nisi ut aliqua inimici misericordia liberemur.
为什么我现在还要哀求你的来信,哀求你的聪慧或好意? 一切都结束了;我已经无法得到任何事物的帮助,我甚至连可以渴望的东西都没有了,除了希望能通过敌人的某种仁慈而获得解脱。

词汇与语法注释

  1. §9.12.1cum mihi epistula adfertur — “倒装的 cum”(cum inversum)句型。主句使用过去完成时以交代背景,而 cum 从句则使用直陈式现在时(历史现在时)来引出突发事件。这里戏剧性地描述了西塞罗刚读完阿提库斯的来信,突然莱普塔的信件便送达的场景。
  2. §9.12.3coner — 犹豫/疑问虚拟语气(deliberative subjunctive),用于对自己当下的行动提出自问或反问(“难道我应该去尝试……吗?”)。
  3. §9.12.4mallem — 动词 malle(宁愿)的虚拟语气未完成过去时,表示过去未能实现的愿望(“我宁愿曾是……”)。它与完成不定式 fuisse 连用,属格 calamitatis 修饰省略的名词 socius(伙伴)。这表达了西塞罗未能共同承担庞培灾难的悔恨。
  4. §9.12.4qui — 关系代词 qui 指代第一人称主语(possum 的主语“我”)。它引导一个带有原因或让步语气特征的关系从句,并伴有虚拟语气 optem(“我,既然已经连可以渴望的东西都没有了”)。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §9.12.1-9.12.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:9.12.1-9.12.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。