Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §16.7.1-16.7.8

放弃航行与罗马政局的变动

第 445 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗因逆风受阻而放弃旅程,并获悉罗马政局的新动向。他因阿蒂库斯突然对其出国提出批评而感到困惑,叙述了与布鲁图斯的重逢,讨论了债务处理,并对皮莉娅的病情表达了关切。

§16.7.1viii Idus Sextil. cum a Leucopetra profectus (inde enim tramittebam) stadia circiter ccc processissem, reiectus sum austro vehementi ad eandem Leucopetram.
八月六日,我从雷乌科佩特拉出发(因为我原计划从那里渡海),在航行了大约三百个斯塔迪翁后,被一股猛烈的南风吹回了同一个雷乌科佩特拉。
ibi cum ventum exspectarem (erat enim villa Valeri nostri, ut familiariter essem et libenter), Regini quidam illustres homines eo venerunt Roma sane recentes, in iis Bruti nostri hospes qui Brutum Neapoli reliquisset.
在那里等候风向时(因为我们友人瓦莱里乌斯的别墅就在那里,使我得以亲切而愉快地滞留),一些刚从罗马来的雷吉乌姆名流来到了那里,其中有我们布鲁图斯的宾客,他曾把布鲁图斯留在那不勒斯。
haec adferebant, edictum Bruti et Cassi, et fore frequentem senatum Kalendis, a Bruto et Cassio litteras missas ad consularis et praetorios ut adessent rogare.
他们带来了这些消息:布鲁图斯和卡西乌斯的布告,以及朔日元老院将有大批议员出席,布鲁图斯和卡西乌斯已经写信给执政官级和裁判官级的议员,请求他们出席。
summam spem nuntiabant fore ut Antonius cederet, res conveniret, nostri Romam redirent.
他们传达了极大的希望,认为安东尼将会妥协,事情将会达成协议,我们的人将会返回罗马。
addebant etiam me desiderari, subaccusari.
他们还补充说,大家都在盼望我回去,并且对我有些许责怪。
quae cum audissem, sine ulla dubitatione abieci consilium profectionis quo me hercule ne antea quidem delectabar.
当我听到这些话时,毫不犹豫地放弃了启程的计划,凭赫拉克勒斯起誓,我在此之前其实也一点都不喜欢这个计划。
lectis vero tuis litteris admiratus equidem sum te tam vehementer sententiam commutasse, sed non sine causa arbitrabar.
然而,读了你的信后,我确实很惊讶你竟然如此剧烈地改变了看法,但我认为这并非没有原因。
etsi, quamvis non fueris suasor et impulsor profectionis meae, adprobator certe fuisti, dum modo Kal. Ian. Romae essem.
虽然你不是我出行的劝说者和推动者,但只要我在一月朔日之前回到罗马,你确实是赞同的。
ita fiebat ut, dum minus periculi videretur, abessem, in flammam ipsam venirem.
这样一来,似乎在危险较少的时候我不在场,而在危险迫在眉睫时,我却正好要跳进火坑。
sed haec, etiam si non prudenter, tamen ἀνεμέσητα sunt, primum quod de mea sententia acta sunt, deinde etiam si te auctore, quid debet qui consilium dat praestare praeter fidem?
但是这些事情,即使不够明智,也仍是无可指责的。 首先,因为它们是根据我自己的决定做出的;其次,即使是在你的建议下,一个提出建议的人除了忠诚之外,还应该保证什么呢?
§16.7.3illud admirari satis non potui quod scripsisti his verbis, "bene igitur tu qui εὐθανασίαν, bene! relinque patriam.
我实在无法对你用这些话写给我的信感到足够惊讶:“那么你,这个追求体面之死的人,好啊,真好! 离开你的祖国吧。
" an ego relinquebam aut tibi tum relinquere videbar? tu id non modo non prohibebas verum etiam adprobabas.
”难道我真的要离开,或者当时在你看来我是要离开吗? 你不仅不阻止,甚至还赞同。
graviora quae restant: "velim σχόλιον aliquod elimes ad me oportuisse te istuc facere.
剩下的话更令人难受:“我希望你为我撰写一篇解释,说明你必须这样做。
" itane, mi Attice? defensione eget meum factum, praesertim apud te qui id mirabiliter adprobasti? ego vero istum ἀπολογισμὸν συντάξομαι, sed ad eorum aliquem quibus invitis et dissuadentibus profectus sum.
”真是这样吗,我的阿蒂库斯? 我的行为需要辩护吗,特别是向你这位曾奇迹般地赞同它的人辩护? 然而我确实会撰写那篇辩护词,但那将是写给那些违背其意愿和劝阻而我依然启程的人。
etsi quid iam opus est σχολίῳ? si perseverassem, opus fuisset.
不过,现在何需什么解释? 如果我坚持走下去,倒是需要了。
"at hoc ipsum non constanter.
“但这件事本身就不连贯。
" nemo doctus umquam (multa autem de hoc genere scripta sunt) mutationem consili inconstantiam dixit esse.
”没有一位学者曾说过(关于这类问题已经写了很多书)计划的改变就是不连贯(反复无常)。
§16.7.4deinceps igitur haec, "nam si a Phaedro nostro esses, expedita excusatio esset;
因此接下来的话是:“因为如果你是由于我们友人法德鲁斯的缘故,借口就容易找了;但现在我们该怎么回答?
nunc quid respondemus?" ergo id erat meum factum quod Catoni probare non possim? flagiti scilicet plenum et dedecoris.
”那么,我的行为难道是加图所不能赞同的吗? 当然,它充满了耻辱和不名誉。
utinam a primo ita tibi esset visum! tu mihi, sicut esse soles, fuisses Cato.
但愿你从一开始就是这么看的! 你本可以像平时那样,成为我的加图。
§16.7.5extremum illud vel molestissimum, "nam Brutus noster silet," hoc est, non audet hominem id aetatis monere.
最后,也是最令人烦恼的是:“因为我们的布鲁图斯保持沉默,”也就是说,他不敢劝告我这个年纪的人。
aliud nihil habeo quod ex iis a te verbis significari putem, et hercule ita est.
我想不出你的那些话还能有什么别的含义,凭赫拉克勒斯起誓,事实确实如此。
nam xvi Kal. Sept. cum venissem Veliam, Brutus audivit; erat enim cum suis navibus apud Haletem fluvium citra Veliam milia passus III. pedibus ad me statim.
因为当我在八月十七日到达维利亚时,布鲁图斯听说了;他正带着他的船只在维利亚此侧三英里的哈雷斯河附近。 他立刻步行来见我。
di immortales, quam valde ille reditu vel potius reversione mea laetatus effudit illa omnia quae tacuerat! ut recordarer illud tuum.
不灭的诸神啊,他对我的回来,或者更确切地说是折返,感到多么高兴,他把先前保持沉默的一切话语都倾泻了出来!
"nam Brutus noster silet.
以至于让我想起了你的那句话:“因为我们的布鲁图斯保持沉默。
" maxime autem dolebat me Kal. Sext. in senatu non fuisse. Pisonem ferebat in caelum;
”而他最痛心的是我八月朔日没有出席元老院会议。
se autem laetari quod effugissem duas maximas vituperationes, unam, quam itinere faciendo me intellegebam suscipere, desperationis ac reictionis rei publicae (flentes mecum vulgo querebantur quibus de meo celeri reditu non probabam), alteram, de qua Brutus et qui una erant (multi autem erant) laetabantur, quod eam vituperationem effugissem me existimari ad Olympia.
他将庇索捧到了天上;而他自己则为我避开了两项最大的指责而感到高兴:一项是我意识到自己因这次旅行而承担的指责,即对国家的绝望和抛弃(那些不同意我迅速返回、与我一起痛哭的人通常以此抱怨);另一项是布鲁图斯和与他在一起的人(有很多人)所高兴的,即我避开了被认为要去参加奥林匹亚竞技会的指责。
hoc vero nihil turpius quovis rei publicae tempore sed hoc ἀναπολόγητον.
在国家的任何时期,确实没有比这更可耻的事情了,但在此时,这更是无可辩解的。
ego vero austro gratias miras qui me a tanta infamia averterit.
我真要奇妙地感谢南风,是它让我远离了如此巨大的耻辱。
§16.7.6reversionis has speciosas causas habes iustas illas qui dem et magnas; sed nulla iustior quam quod tu idem aliis litteris, "provide, si cui quid debetur, ut sit unde par pari respondeatur.
你已经得到了我折返的这些体面的原因,它们确实是正当且重大的;但没有一条比你在另一封信里写的更正当了:“如果欠了谁的钱,请配虑好,以便有原资可以对等地偿还。
mirifica enim δυσχρηστία est propter metum armorum.
因为由于对战争的恐惧,资金奇妙地匮乏。
" in freto medio hanc epistulam legi, ut quid possem providere in mentem mihi non veniret nisi ut praesens me ipse defenderem.
”我是在海峡中央读到这封信的,以至于我脑子里除了亲自在场为自己辩护之外,想不出能做好什么配虑。
sed haec hactenus; reliqua coram.
不过这些就说到这里;其余的见面再谈。
§16.7.7Antoni edictum legi a Bruto et horum contra scriptum praeclare; sed quid ista edicta valeant aut quo spectent plane non video.
我从布鲁图斯那里读到了安东尼的布告,以及他们写得极好的反驳书;但是这些布告究竟有什么效力,或者指向何方,我完全看不出来。
nec ego nunc, ut Brutus censebat, istuc ad rem publicam capessendam venio.
我现在也并不像布鲁图斯所想的那样,是为了参与国政而到那里去。
quid enim fieri potest? num quis Pisoni est adsensus? num rediit ipse postridie? sed abesse hanc aetatem longe a sepulcro negant oportere.
因为能做什么呢? 有谁赞同庇索了吗? 他自己第二天回去了吗? 但是人们说,这个年纪的人不应该远离自己的坟墓。
§16.7.8sed obsecro te, quid est quod audivi de Bruto? Piliam πειράζεσθαι παραλύσει te scripsisse aiebat.
但求求你,我从布鲁图斯那里听到关于你的事是什么? 他说你写过皮莉娅正遭受瘫痪的折磨。
valde sum commotus.
我非常震惊。
etsi idem te scribere sperare melius.
不过,我希望你在同一封信里写了情况好转。
ita plane velim et ei dicas plurimam salutem et suavissimae Atticae.
我确实极希望如此,请向她以及最可爱的阿蒂卡致以最深切的问候。
haec scripsi navigans cum prope Pompeianum accederem xiiii Kal.
这些是我在航行中、快要接近庞贝别业时,于八月十九日写下的。

词汇与语法注释

  1. §16.7.1ut familiariter essem et libenter — 动词 `esse` 与副词(`familiariter` 和 `libenter`)连用的构文,表示“处于某种状态”或“以某种方式度过”。这里以西塞罗为主人,指在瓦莱里乌斯的别墅里“亲密且愉快地滞留”。
  2. §16.7.1a Bruto et Cassio litteras missas ad consularis et praetorios ut adessent rogare — 不定式 `rogare` 依附于间接引语中的带对格不定式句 `litteras missas [esse]`,用以解释信件的目的或内容。其作用类似于现在分词 `rogantes`(请求),修饰 `litteras`。
  3. §16.7.5me existimari ad Olympia — 带对格的不定式从句中,在介词短语 `ad Olympia`(去奥林匹亚竞技会)之后省略了表示移动的不定式(如 `ire` 或 `proficisci`)。指在国家危机期间,舆论指责西塞罗出国只是为了观赏运动会的非难。
  4. §16.7.8Piliam πειράζεσθαι — 希腊语现在时被动(或中动)不定式 `πειράζεσθαι`(受折磨、受试探)被嵌入到拉丁语间接引语的带对格不定式结构中,并以拉丁语对格的 `Piliam` 为其主语。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §16.7.1-16.7.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:16.7.1-16.7.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。