Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §10.8.1-10.8.5

拒绝观望西班牙局势与投奔庞培的决意

第 231 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗向阿提库斯表达了他对凯撒的担忧,以及对等待西班牙局势结果之计划的不满,并预言了凯撒获胜后将带来的恐怖。他指出庞培的战略是以海军为核心的,自己已无法保持中立,因此主张必须毫不拖延地投奔庞培。

§10.8.1et res ipsa monebat et tu ostenderas et ego videbam de iis rebus quas intercipi periculosum esset finem inter nos scribendi fieri tempus esse.
事情本身在警告,你也曾指出,而我也看出来,关于那些一旦被截获就会有危险的事情,我们在彼此之间结束通信的时候已经到了。
sed cum ad me saepe mea Tullia scribat orans ut quid in Hispania geratur exspectem et semper adscribat idem videri tibi idque ipse etiam ex tuis litteris intellexerim, non puto esse alienum me ad te quid de ea re sentiam scribere.
但是,由于我的图莉娅经常给我写信,恳求我等待看西班牙发生什么,并且总是附笔说你也持相同看法,而我自己也从你的来信中理解了这一点,因此我认为,把我对这件事的看法写信告诉你,并不是不合适的。
§10.8.2consilium istud tunc esset prudens, ut mihi videtur, si nostras rationes ad Hispaniensem casum accommodaturi essemus; quod fieri necesse est enim aut, id quod maxime velim, pelli istum ab Hispania aut trahi id bellum aut istum, ut confidere videtur, apprehendere Hispanias.
在我看来,那个计划在那时是明智的,如果我们打算让自己的计划适应西班牙的局势的话;因为这些情况之一必然会发生:要么——这也是我最希望的——那个家伙被赶出西班牙,要么这场战争被拖延,要么那个家伙——正如他看起来满怀信心的那样——占领西班牙。
si pelletur, quam gratus aut quam honestus tum erit ad Pompeium noster adventus, cum ipsum Curionem ad eum transiturum putem? sin trahitur bellum, quid exspectem aut quam diu? relinquitur ut, si vincimur in Hispania, quiescamus.
如果他被驱逐,当我们到达庞培那里时,我们的到来将是多么受欢迎、多么光彩,而我甚至认为库里奥本人也会投奔到他那里? 但如果战争被拖延,我还要等什么,还要等多久? 剩下的只有,如果我们在西班牙战败,我们就保持沉默。
id ego contra puto.
我的看法恰恰相反。
istum enim victorem magis relinquendum puto quam victum et dubitantem magis quam fidentem suis rebus.
因为我认为,那个家伙更应该在他获胜时被抛弃,而不是在他战败时;更应该在他对自己的事务信心满满时,而不是在动摇时。
nam caedem video si vicerit et impetum in privatorum pecunias et exsulum reditum et tabulas novas et turpissimorum honores et regnum non modo Romano homini sed ne Persae quidem cuiquam tolerabile.
因为我预见到,如果他获胜,就会有屠杀、对私人财产的侵夺、流亡者的归来、债务的勾销、最卑鄙之人的授勋,以及不仅对罗马人,甚至对任何波斯人来说都无法容忍的专制统治。
§10.8.3Tacita esse poterit indignitas nostra? pati poterunt oculi me cum Gabinio sententiam dicere, et quidem illum rogari prius? praesto esse clientem tuum Clodium, C. Atei Plaguleium, ceteros? sed cur inimicos conligo, qui meos necessarios a me defensos nec videre in curia sine dolore nec versari inter eos sine dedecore potero? quid si ne id quidem est exploratum fore ut mihi liceat? scribunt enim ad me amici eius me illi nullo modo satis fecisse quod in senatum non venerim.
我们的耻辱难道能保持沉默吗? 我的眼睛难道能容忍看到我和加比尼乌斯一起发表意见,而且他还要先被征询? 能容忍看到你的保护民克洛狄乌斯、盖乌斯·阿特乌斯的普拉古莱乌斯以及其他人等候在那里吗? 但为什么我要列举敌人呢? 因为在元老院中,我既无法在不感到痛苦的情况下看着那些曾被我捍卫的亲友,也无法在不感到耻辱的情况下混迹在他们中间。 如果连这是否被允许都无法确定,又该如何呢? 因为他的朋友们给我写信说,由于我没有进入元老院,我绝没有让他感到满意。
tamenne dubitemus an ei nos etiam cum periculo venditemus, quicum coniuncti ne cum praemio quidem voluimus esse?
那么,对于那个即使有奖赏我们也不愿与之结合的人,我们难道还要犹豫是否要在面临危险的情况下也向他出卖自己吗?
§10.8.4deinde hoc vide, non esse iudicium de tota contentione in Hispaniis, nisi forte iis amissis arma Pompeium abiecturum putas, cuius omne consilium Themistocleum est.
其次,请看这一点:关于整个争夺的决断并不在西班牙,除非你碰巧认为一旦失去了这些地方,庞培就会放下武器,而他的全部谋略都是地米斯托克利式的。
existimat enim qui mare teneat eum necesse esse rerum potiri.
因为他认为,谁掌握了海洋,谁就必然掌握政权。
itaque numquam id egit ut Hispaniae per se tenerentur, navalis apparatus ei semper antiquissima cura fuit.
因此,他从未致力于让西班牙靠自身得以坚守,海军的筹备对他来说始终是最优先的关切。
navigabit igitur, cum erit tempus, maximis classibus et ad Italiam accedet.
因此,时机成熟时,他将率领最庞大的舰队航行,并逼近意大利。
in qua nos sedentes quid erimus? nam medios esse iam non licebit.
而在那里面坐着的我们,将会变成什么? 因为中立已经不被允许了。
classibus adversabimur igitur? quod maius scelus aut tantum denique? quid turpius? †anuival dehic† in absentis solus tuli scelus, eiusdem cum Pompeio et cum reliquis principibus non feram?
那么,我们要对抗他的舰队吗? 还有比这更大的罪行,或者说究竟有这么大的罪行吗? 还有什么比这更可耻的? †……† 在他缺席时,我独自承受了罪行,当我和庞培以及其他领袖在一起时,我难道就不能承受同样的罪行吗?
§10.8.5quod si iam misso officio periculi ratio habenda est, ab illis est periculum si peccaro, ab hoc si recte fecero, nec ullum in his malis consilium periculo vacuum inveniri potest, ut non sit dubium quin turpiter facere cum periculo fugiamus, quod fugeremus etiam cum salute.
如果既然义务已被抛弃,就必须考虑危险,那么如果我犯了错,危险来自他们;如果我做了正确的事,危险来自这个人。 在这些灾祸中,找不到任何免于危险的计划,以至于毫无疑问,即使在安全的情况下我们也应该逃避不名誉的行为,何况在有危险的情况下。
†non simul cum Pompeio mare transierimus.
†我们没有与庞培同时渡海。
omnino non potuimus†.
我们完全办不到†。
exstat ratio dierum.
日数的计算摆在那里。
sed tamen (fateamur enim quod est) ne condimus quidem ut possimus.
然而(让我们承认事实吧),我们甚至没有创造一个使我们能够做到(渡海)的机会。
fefellit ea me res quae fortasse non debuit, sed fefellit.
那件也许本不该欺骗我的事情欺骗了我,但它确实欺骗了我。
pacem putavi fore.
我以为会有和平。
quae si esset iratum mihi Caesarem esse, cum idem amicus esset Pompeio, nolui. senseram enim quam idem essent.
如果会有和平,我不想让凯萨对我发怒,因为他同时也是庞培的朋友;因为我已经察觉到他们是多么一致。
hoc verens in hanc tarditatem incidi.
由于害怕这一点,我落入了这种迟延之中。
sed adsequor omnia si propero, si cunctor amitto.
但是,如果我迅速行动,我就能挽回一切,如果我拖延,我就失去了一切。

词汇与语法注释

  1. 10.8.1de iis rebus quas intercipi periculosum esset finem inter nos scribendi fieri tempus esse — 夺格代词短语 tempus esse(是……的时候)作动词 videbam 的宾语。在修饰 iis rebus 的关系从句中,intercipi 是被动不定式,以宾格关系代词 quas 为逻辑主语(“它们被截获”),这本身又作为形容词短语 periculosum esset 的真正主语。整句意为“关于那些一旦被截获就会有危险的事情,我们在彼此之间结束通信的时候已经到了”。
  2. 10.8.2consilium istud tunc esset prudens, ut mihi videtur, si nostras rationes ad Hispaniensem casum accommodaturi essemus — 这是一个与现在事实相反的虚拟条件句,主句使用未完成过去时虚拟式 esset,si 从句使用主动周流叙述法的未完成过去时虚拟式 accommodaturi essemus。意为“如果我们打算让自己的计划适应西班牙的局势,那这一计划在当时就会是明智的(但实际上并不是)”。
  3. 10.8.5ut non sit dubium quin turpiter facere cum periculo fugiamus, quod fugeremus etiam cum salute — ut 引导结果从句,其中的 non sit dubium 后接 quin 加现在时虚拟式 fugiamus。关系代词 quod 的先行词是不定式短语 turpiter facere。关系从句中的虚拟式未完成过去时 fugeremus 表示假设或与事实相反的情况:“即使在安全得到保证的情况下,我们也会逃避的那种(不名誉行为)”。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §10.8.1-10.8.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:10.8.1-10.8.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。