Humanitext Reader

普劳图斯 · 俘虏 §148-217

埃尔加西路斯的晚餐约定与俘虏获准密谈

第 3 段,共 17 段 · 拉丁语

内容简介

埃尔加西路斯在与赫吉奥幽默地讨论其庞大胃口后,成功获得了晚餐邀请。随后,监视人员劝导俘虏们顺从奴隶的命运,并应其请求允许他们单独谈话。

§148Alienus ego? alienus illi? aha, Hegio,
埃尔加西路斯:我是外人? 他也是外人?
§149numquam istuc dixis neque animum induxis tuom; §150tibi ille únicust, mi etiam unico magis unicus.
哎呀,赫吉奥,绝不要说那样的话,也别让它进入您的脑海;对您来说他是独一无二的,但对我来说,他是比独一无二还要独一无二的存在。
§151Laudo, malum cum amici tuom ducis malum.
赫吉奥:当把朋友的不幸视为自己的不幸时,我赞赏你。
§152nunc habe bonum animum.
现在,振作起来。
§152bEheu, huic illud dolet, §153quia nunc remissus est edendi exercitus.
埃尔加西路斯:(旁白)哎呀,这让他感到痛苦,因为现在吃东西的“军队”已经解散了。
§154Nullumne interea nactu's, qui posset tibi §155remissum quem dixti imperare exercitum?
赫吉奥:在此期间,难道你没有找到任何一个人,能指挥你所说的这支被解散了的“军队”吗?
§156Quid credis? fugitant omnes hanc provinciam, §157quoi optigerat postquam captust Philopolemus tuos.
埃尔加西路斯:您怎么看? 大家都在逃避这个“行省”,自从您的菲洛波勒姆斯被俘后,无论谁抽中它。
§158Non pol mirandum est fugitare hanc provinciam.
赫吉奥:凭波鲁克斯发誓,难怪大家都逃避这个行省。
§159multis et multigeneribus opus est tibi §160militibus: primumdum opus est Pistorensibus; §161eorum sunt aliquot genera Pistorensium: §162opus Pániceis est, opus Placentinis quoque; §163opus Turdetanis, opust Ficedulensibus; §164iam maritumi omnes milites opus sunt tibi.
你需要许多且多种多样的士兵:首先,需要“皮斯托利亚”的士兵;那些“皮斯托利亚”士兵里也有好几种:需要“帕尼克斯”兵,也需要“普拉肯提亚”兵;需要“图尔德塔尼亚”兵,也需要“菲塞杜拉”兵;现在所有的海军士兵你也都需要。
§165Vt saepe summa ingenia in occulto latent;
埃尔加西路斯:高超的才能往往隐藏在暗处!
§166hic qualis imperator nunc privatus est.
这个人现在虽然是个平民,但他是多么出色的统帅啊。
§167Habe modo bonum animum, nam illum confido domum §168in his diebus me reconciliassere.
赫吉奥:只要振作起来就好,因为我相信这几天内就能把他带回家。
§169nam eccum hic captivom adulescentem intus Aleum, §170prognatum genere summo et summis ditiis: §171hoc illum me mutare confido pote.
因为看啊,这屋里有一个来自埃利斯的年轻战俘,出身自极高贵的家族,财产也极其雄厚:我相信,我能用他换回我自己的儿子。
§172Ita di deaeque faxint.
埃尔加西路斯:愿诸神如您所愿。
sed num quo foras §173vocatus es ad cenam?
不过,您有没有被邀请去外面吃晚饭?
§173bNusquam, quod sciam.
赫吉奥:据我所知,哪儿也没有。
§174sed quid tu id quaeris?
但你为什么问这个?
§174bQuia mi est natalis dies; §175propterea te vocari ad te ad cenam volo.
埃尔加西路斯:因为今天是我的生日;因此我希望您能被您自己邀请去您家里吃晚饭。
§176Facete dictum.
赫吉奥:说得真俏皮!
sed si pauxillo potes §177contentus esse.
但前提是你能对极少的分量感到满足的话。
§177bNe perpauxillum modo, §178nam istoc me assiduo victu delecto domi;
埃尔加西路斯:只要不是极其微薄就行,因为那种一成不变的伙食,我自己在家里就能天天享用。
§179age sis, roga emptum: nisi qui meliorem adferet §180quae mi atque amicis placeat condicio magis, §181quasi fundum vendam, meis me addicam legibus.
来吧,请给个报价吧:除非有人带来更好的报价,能更让我和我的朋友们满意,就像出让田产一样,我会按我自己的条款把我自己判定给您。
§182Profundum vendis tu quidem, haud fundum, mihi.
赫吉奥:你卖给我的分明是深渊,根本不是田产。
§183sed si venturu's, temperi.
不过你要是来,可得准时。
§183bEm, vel iam otium est.
埃尔加西路斯:瞧,我现在随时都可以。
§184I modo, venare leporem: nunc irim tenes; §185nam meus scruposam victus commetat viam.
赫吉奥:那你就去吧,去猎只野兔:现在你只抓到了一只鼬鼠;因为我的饮食经常走在怪石嶙峋的路上。
§186Numquam istoc vinces me, Hegio, ne postules: §187cum calceatis dentibus veniam tamen.
埃尔加西路斯:您绝不能用那个击败我,赫吉奥,别指望了:无论如何,我都会带着“穿好鞋”的牙齿来。
§188Asper meus victus sane est.
赫吉奥:我的饮食确实充满了荆棘。
§188bSentisne essitas?
埃尔加西路斯:您平时都吃荨麻吗?
§189Terrestris cena est.
赫吉奥:这是陆地的晚餐。
§189bSus terrestris bestia est.
埃尔加西路斯:猪也是陆地的野兽啊。
§190Multis holeribus.
赫吉奥:有大量的蔬菜。
§190bCurato aegrotos domi.
埃尔加西路斯:那您还是留给家里的病人吃吧。
§191numquid vis?
赫吉奥:你还有什么事吗?
§191bVenias temperi.
埃尔加西路斯:请您准时来。
§191cMemorem mones.
赫吉奥:你是在提醒一个记性好的人。
§192Ibo intro atque intus subducam ratiunculam, §193quantillum argenti mi ápud trapezitam siet.
—— 我要进屋去算算小账,看看我在钱庄那儿还有多少钱。
§194ad fratrem, quo ire dixeram, mox ivero.
待会儿我就去我刚才说过的兄弟那里。
§195Si di ímmortales íd voluerunt, vós hanc aerumnam éxsequi, §196decét id pati animo aéquo: si id faciétis, levior lábos erit.
—— 监管:如果永恒的神明意欲让你们承受这场灾难,那就应当心平气和地去承受:如果你们这样做,痛苦就会减轻一些。
§197domi fuístis, credo, líberi: §198nunc servitus si evenit, ei vos morigerari mos bonust §199et erili imperio eamque ingeniis vostris lenem reddere.
在你们家乡,我相信,你们曾是自由人;如今若是落入奴役,那么顺从它是很好的习惯,并且要在主人的统治下,用你们自己的性情使其变得温和。
§200indigna digna habenda sunt, erus quae facit.
主人所做的事,纵使不公,也必须视为合情合理。
§200aOh oh oh.
俘虏们:噢,噢,噢。
§201Éiulatione haud opus est, oculis haud lacrimantibus: §202in ré mala animo sí bono utare, ádiuvat.
监管:没有必要哀号,也不必眼泪汪汪:在逆境中若能保持良好心态,自会有所帮助。
§203At nós pudet, quia cúm catenis súmus.
俘虏:但我们感到羞耻,因为我们带着锁链。
§203bAt pigeat póstea §204nostrum erum, si vos éximat vínculis, §205aút solutós sinat, quós argento émerit.
监管:但是,如果我们的主人解开你们的锁链,或者放任获得自由的你们,而这些他花钱买来的人却逃之夭夭,那他事后就该心痛了。
§206Quid a nóbis metuit? scímus nos
俘虏:他担心我们什么?
§207nóstrum officiúm quod est, sí solutós sinat.
如果他任由我们自由,我们知道自己的职责是什么。
§208Át fugam fíngitis: séntio quam rem ágitis.
监管:但你们正在筹划逃跑:我看穿了你们在耍什么花样。
§209Nós fugiamus? quó fugiamus?
俘虏:我们逃跑? 我们能逃到哪里去?
§209bIn patriam.
监管:回你们的祖国。
§209cApage, haud nós id deceat,
俘虏:去你的!
§210fúgitivos imitári.
去效仿那些逃兵并不适合我们。
§210bImmo edepol, si érit occasio, haúd dehortor.
监管:不,凭波鲁克斯发誓,如果有机会,我倒不反对。
§211Únum exoráre vos sínite nos.
俘虏:请允许我们恳求你们答应一件事。
§211bQuídnam id est?
监管:究竟是什么事?
§212Út sine hisce arbitris §213átque vobis nobis détis lócum loquendi.
俘虏:就是给我们一个说话的地方,避开这些旁观者和你们。
§214Fíat.
监管:好吧。
abscédite hinc: nós concedámus huc.
退到这边去:我们退到这儿来。
§215séd brevem orátionem íncipisse.
但你们只能开始一段简短的对话。
§215aEm istúc mihi certum erat.
俘虏:瞧,我正是这么打算的。
cóncede huc.
退到这边来。
§216Abíte ab ístis.
监管:离他们远一点。
§216bObnóxii ámbo §217vóbis sumus própter hanc rém, quom quae vólumus nos
俘虏:因为这件事,我们俩都感激不尽,既然我们所希望的……

词汇与语法注释

  1. §149numquam istuc dixis neque animum induxis tuom — 使用虚拟式完成时(dixis = dixeris,induxis = induxeris)对第二人称表示禁止(否定命令)。这是早期拉丁语中典型的古旧形式,在古典拉丁语中通常使用 ne 加上虚拟式完成时。
  2. §160opus est Pistorensibus — 无人称句构 opus est 加上夺格(表示“需要……”)。此处 Pistorensibus 既指来自皮斯托利亚(Pistoria)的士兵,又谐音 pistor(“面包师”)。接下来的 Placentinis(来自皮亚琴察 Placentia 的人 / placenta“平烤面包”)、Turdetanis(图尔德塔尼人 / turdus“鸫鸟”)以及 Ficedulensibus(来自菲塞杜莱 Ficedulae 的人 / ficedula“无花果莺”)也同样是地名与食物之间的双关。
  3. §168reconciliassere — 古旧的虚拟式/将来时不定式形式(相当于古典时期的 reconciliaturum esse)。在对格加不定式结构(ACI)中充当动词 confido 的宾语,其逻辑主语为 me(我,即赫吉奥)。
  4. §181quasi fundum vendam, meis me addicam legibus — 由 quasi(“仿佛……”)引导的比较状语从句,搭配现在虚拟式 vendam。动词 addicam 是法律和拍卖术语,指判定或正式割让。meis legibus(“按照我自己的条件”)为夺格。此处埃尔加西路斯将自己(me)作为标的物“判给”赫吉奥。
  5. §200indigna digna habenda sunt, erus quae facit — erus quae facit 是一个关系从句,其先行词学含在关系代词 quae 之中。habenda sunt 是动形容词(gerundive)结构,表示必要性或被动义务。整句意为:“主人所做的事(quae erus facit),即便是不公的(indigna),也必须被看作是合理的(digna)。”

引用这一段

普劳图斯, 俘虏 §148-217. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi005.humanitext-lat2:148-217

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。