Humanitext Reader

普劳图斯 · 俘虏 §218-275

二俘虏互换身份的密约与赫吉奥的审问

第 4 段,共 17 段 · 拉丁语

内容简介

菲洛克拉特斯与廷达鲁斯发誓完全互换身份。随后赫吉奥登场进行审问,廷达鲁斯巧妙地应对,其机敏的表现赢得了赫吉奥的高度赞赏。

§218copia est † ea facitis nos compotes.
(我们有了实现愿望的)机会,因为你们让我们得偿所愿。
§219Sécede huc núnciam, sí videtúr, procul, §220ne arbitri dicta nostra arbitrari queant §221neu permanet palam haec nostra fallacia.
现在,如果可以的话,请往这边退到远处,免得见守们能够听到我们的谈话,也不让我们的这个骗局泄露到公开场合。
§222nam doli non doli sunt, nisi astu colas, §223sed malum maxumum, si id palam provenit.
因为策略若不巧加运用,就称不上是策略,但如果它在公开场合败露,就会变成极大的灾祸。
§224nam sí erus mihi es tu átque ego me túom esse servom assímulo, §225tamen víso opust, cauto est opus, ut hoc sóbrie sineque árbitris §226accúrate agátur, docte ét diligénter; §227tanta íncepta rés est: haud sómniculóse hoc §228agéndum est.
因为,如果你是我的主人,而我假装是你的奴隶,然而仍需警惕,仍需谨慎,好让这件事能清醒地、在无旁观者的情况下、周密地、巧妙地、勤勉地进行;如此重大的事情已经开始:绝不能以昏昏欲睡的方式去进行。
§228bEro út me volés esse.
菲洛克拉特斯:我会成为你所希望我成为的样子。
§228cSpéro.
廷达鲁斯:但愿如此。
§229Nam tú nunc vidés pro tuó caro cápite §230carum ófferre mé meum capút vilitáti.
因为你现在看到,为了你宝贵的生命,我正将自己宝贵的生命置于危险之中。
§231Scio.
菲洛克拉特斯:我知道。
§231bAt scíre memento, quándo id quód voles habébis; §232nam fére maxima pars mórem hunc hominés habent: quod síbi volunt, §233dum id ímpetrant, boní sunt; §234sed íd ubi iam penes sése habent, §235éx bonis péssimi et fraúdulentíssimi §235afíunt: nunc út mihi té volo esse aútumo.
廷达鲁斯:但请记住在得到你所想要的东西时也要知道这一点;因为几乎最大多数的人都有这种习惯:他们想要的东西,在他们争取得到它的时候,他们是好人;但在他们已经占有它的时候,他们就从好人变成了最坏、最欺诈的人;现在我告诉你,我希望你对我如我所愿那般。
§237Pól ego si te aúdeam, meúm patrem nóminem: §238nám secundúm patrem tu és pater próximus.
凭波鲁克斯发誓,如果我敢的话,我会称呼你为我的父亲;因为在父亲之后,你是我最亲近的父亲。
§240Aúdio.
菲洛克拉特斯:我在听。
§240bEt proptérea saepiús te uti memíneris moneo: §241non ego erus tibi, sed servos sum; nunc obsecro te hoc unum— §242quoniam nobis di immortales animum ostenderunt suom, §243ut qui erum me tibi fuisse atque esse conservom velint, §244quom antehac pro iure imperitabam meo, nunc te oro per precem— §245per fortunam incertam et per mei te erga bonitatem patris, §246perque consérvitium commune, quód hostica evenit manu, §247ne me secus honore honestes quam quom servibas mihi, §248atque ut qui fueris et qui nunc sis meminisse ut memineris.
廷达鲁斯:因此我更频繁地提醒你要记住:我不是你的主人,而是你的奴隶;现在我恳求你这一件事—— 既然不朽的诸神已向我们彰显了他们的意愿,他们希望曾经是你们主人的我,如今成为你们的同伴奴隶,而在此之前我凭自己的权利进行统治,现在我带着祈求请求你—— 凭借着不确定的命运,凭借着我的父亲对你的仁慈,也凭借着因敌人的手而产生的共同的奴隶身份,不要用不同于你曾服侍我之时的敬意来对待我,并且要牢牢记住你曾是谁,以及你现在是谁。
§249Scio quidem me te esse nunc et te esse me.
菲洛克拉特斯:我确实知道现在我是你,而你是负着我。
§249bEm istuc si potes §250memoriter meminisse, inest spes nobis ín hac astutia.
廷达鲁斯:瞧,如果你能牢牢记住这一点,那么在我们的这个计谋中就存有希望。
§251Iam ego revertar intro, si ex his quae volo exquisivero.
赫吉奥:现在,一旦我向他们打听清楚我想知道的事情,我就会回到屋里去。
§252ubi sunt isti quos ante aedis iussi huc produci foras?
我吩咐带到这屋前的那些人在哪里?
§253Edepol tibi ne in quaestione essemus cautum intellego, §254ita vinclis custodiisque circum moeniti sumus.
菲洛克拉特斯:凭波鲁克斯发誓,我明白您已经做好了防范,免得我们要让您四处寻找,因为我们被锁链和守卫如此重重围困。
§255Qui cavet ne decipiatur, vix cavet, cum etiam cavet; §256etiam cum cavisse ratus est, saepe is cautor captus est.
赫吉奥:防备不被欺骗的人,即使在防备之时也极难防住;甚至当他以为自己防备周全时,那个谨慎的人也常常落入圈套。
§257an vero non iusta causa est, ut vos servem sedulo, §258quos tam grandi sim mercatus praesenti pecunia?
难道我确实没有正当的理由去悉心看守你们,这些我花如此大笔现款买来的你们吗?
§259Neque pol tibi nos, quia nos servas, aequomst vitio vortere, §260neque te nobis, sí abeamus hinc, si fuat occasio.
菲洛克拉特斯:凭波鲁克斯发誓,因为您看守我们而怪罪于您,这对我们来说是不合理的,而如果我们有机会离开这里,您因此怪罪于我们,对您来说也是不合理的。
§261Vt vos hic, itidem illic apud vos meus servatur filius.
赫吉奥:正如你们在这里被看守一样,我的儿子在你们那里也是同样被看守的。
§262Captus est?
菲洛克拉特斯:他被俘虏了吗?
§262bIta.
赫吉奥:是的。
§262cNon igitur nos soli ignavi fuimus.
菲洛克拉特斯:那么我们并不是唯一的懦夫了。
§263Secede huc. nam sunt quae éx te solo scitari volo. §264quarum rerum te falsilocum mi esse nolo.
赫吉奥:退到这边来;因为有些事情我想单独向你打听,在这些事情上,我不希望你对我撒谎。
§264bNon ero §265quod sciam.
菲洛克拉特斯:我不会的,在我的知晓范围内。
si quid nescibo, id nescium tradam tibi.
如果有我不知道的事,我会如实告诉你我不知道。
§266Nunc senex est in tostrina, nunc iam cultros attinet.
廷达鲁斯:(旁白)如今老头子已在理发店里;理发师已经拿起了剪刀。
§267ne id quidem, involucrum inicere, voluit, vestem ut ne inquinet.
他甚至不想披上围布,以免弄脏衣服。
§268sed utrum strictimne adtonsurum dicam esse an per pectinem, §269nescio; verum, si frugist, usque admutilabit probe.
但我该说他是要剃得精光,还是用梳子托着剪,我不知道;不过,如果那理发师真有本事,定会把他剃个彻底。
§270Quid tu? servosne esse an liber mavelis, memora mihi.
赫吉奥:你呢? 告诉我,你更愿意做奴隶还是自由人?
§271Proxumum quod sit bono quodque a malo longissume, §272id volo; quamquam non multum fuit molesta servitus, §273nec mihi secus erat quam si essem familiaris filius.
菲洛克拉特斯:那最接近于好、最远离于坏的,那便是我所向往的;虽然奴隶的身份并未带给我太多烦恼,我也并不觉得自己受到的待遇不同于家庭中的儿子。
§274Eugepae, Thalem talento non emam Milesium,
赫吉奥:(自言自语)妙极了!
§275nam ad sapientiam huius nimius nugator fuit.
就算花一塔兰特,我也不买米利都的泰勒斯,因为与此人的智慧相比,那家伙实在是个微不足道的闲扯者。

词汇与语法注释

  1. 218copia est — 虽然文本存在破损(†),但该句承接前文,将 `copia`(机会,手段)与 `compotes`(得偿所愿的,通常接属格或夺格)联系在一起。其意思是:在监管们的允许下,他们现在有了实现愿望的机会。
  2. 222nisi astu colas — 虽然 `colere` 原意为“耕作”、“培育”,但在此处用于指“精心实行”或“巧妙处理” `doli`(策略)。`astu` 是夺格,意为“用狡黠”或“用机智”。
  3. 230pro tuó caro cápite... meum capút vilitáti. — 此处的 `caput` 指的是“生命”或“人身安全”,而非物理意义上的“头部”。通过 `caro` / `carum`(亲爱的,宝贵的)的重复,强调了为了拯救他人而将自己的生命置于危险(`vilitati`,与格,字面意为“廉价”或“无价值”)之中的自我牺牲决心。
  4. 247secus honore honestes quam — 短语 `secus... quam` 意为“以不同于……的方式”。`honore honestare` 是一个同源词构成的修辞格(figura etymologica),通过动词和名词的叠用来强调给予极大的敬意。
  5. 266Nunc senex est in tostrina — 涉及“在理发店里”、“拿剪刀”和“剃发”的一系列表达,是罗马喜剧中表示“欺骗”或“愚弄”的经典隐喻。将欺骗赫吉奥并任意摆布他的行为,比作理发师巧妙地为顾客修剪头发。

引用这一段

普劳图斯, 俘虏 §218-275. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi005.humanitext-lat2:218-275

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。