Humanitext Reader

普劳图斯 · 安菲特律翁 §450c-517

索西亚退回港口与朱庇特向阿尔克墨涅告别

第 8 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

被墨丘利赶走的索西亚在极度困惑中返回港口向主人汇报。同时,墨丘利向观众说明了朱庇特的私通进展以及阿尔克墨涅即将诞下双胞胎的事情,并在朱庇特假扮安菲特律翁与妻子告别时在旁协助。

§450cQuadrigas si nunc inscendas Iovis §451atque hinc fugias, ita vix poteris effugere infortunium.
即使你现在乘上朱庇特的四马战车并从这里逃走,也绝难逃脱惩罚。
§452Nonne erae meae nuntiare quod erus meus iussit licet?
难道不允许我把我主人命令的事情报告给我的女主人吗?
§453Tuae si quid vis nuntiare: hanc nostram adire non sinam.
要是你想给你的女主人报告什么,随你的便;但我绝不准你靠近我们这位女主人。
§454nam si me inritassis, hodie lumbifragium hinc auferes.
因为你要是惹恼了我,今天你就得被打断腰骨抬着回去。
§455Abeo potius.
我还是走吧。
di immortales, obsecro vostram fidem,
不朽的神啊,求你们保佑,我在哪里消失了?
§456ubi ego perii? ubi immutatus sum? ubi ego formam perdidi?
我在哪里被改变了? 我在哪里失去了自己的容貌?
§457an egomet me illic reliqui, si forte oblitus fui?
莫非我把我自己留在了那里,如果我不小心忘记了?
§458nám hic quidem omnem imaginem meam, quae antehac fuerat, possidet.
因为这家伙确实占有了我以前拥有的全部外貌。
§459vivo fit quod numquam quisquam mortuo faciet mihi.
在我活着的时候,正遭遇着任何人在我死后也绝不会对我做的事。
§460ibo ad portum atque haec uti sunt facta ero dicam meo; §461nisi etiam is quoque me ignorabit: quod ille faxit Iuppiter, §462ut ego hodie ráso capite calvos capiam pilleum.
我要去港口,把这些发生的事告诉我的主人;除非连他也认不出我来:愿朱庇特保佑他认得出,否则今天我将剃光头发,顶着秃头戴上释放奴隶的帽子。
§463Bene próspere hoc hodie operis processit mihi: §464amovi a foribus maximam molestiam, §465patri ut liceret tuto illam amplexarier.
— 今天我的这项差事进展得非常顺利、成功:我把最大的麻烦从门前赶走了,好让我的父亲能够安全地拥抱她。
§466iam ille illuc ad erum cum Amphitruonem advenerit, §467narrabit servom hinc sese a foribus Sosiam §468amovisse; ille adeo illum mentiri sibi §469credet, neque credet huc profectum, ut iusserat.
现在等那家伙到了他主人安菲特律翁那里,他会报告说奴隶索西亚从门前把他赶走了;因而主人会认为他在对自己撒谎,并且不会相信他曾按照命令来到这里。
§470erroris ambo ego illos et dementiae §471complebo atque omnem Amphitruonis familiam, §472adeo usque, satietatem dum capiet pater §473illius quám amat.
我要让这两个人,以及安菲特律翁的全体家仆,都陷入混乱和狂妄之中,直到父亲完全满足于他所爱的那位女性。
igitur demum omnes scient §474quae facta.
最后,大家才会知道所发生的一切。
denique Alcumenam Iuppiter §475redigét antiquam coniugi in concordiam.
最后,朱庇特会让阿尔克墨涅与丈夫恢复以往的和睦。
§476nam Amphitruo actutum uxori turbas conciet §477atque insimulabit eam probri; tum meus pater §478eam séditionem illi in tranquillum conferet.
因为安菲特律翁立刻就会对妻子挑起争端,指责她不贞;那时我的父亲会把那场风波转化为平静。
§479nunc de Alcumena dudum quod dixi minus, §480hodie illa pariet filios geminos duos §481alter decumo post mense nascetur puer §482quam seminatust, alter mense septumo; §483eorum Ámphitruonis alter est, alter Iovis: §484verum minori puero maior est pater, §485minor maiori.
现在,关于刚才我对阿尔克墨涅说得不够充分的事情:今天她将生下两个双胞胎儿子,其中一个男孩将在播种后第十个月出生,另一个在第七个月出生;他们之中,一个是安菲特律翁的,另一个是朱庇特的;但是对于较小的男孩,他的父亲是更伟大的那一位,对于较大的男孩,他的父亲是较次要的那一位。
iamne hoc scitis quid siet?
你们现在知道这是怎么回事了吧?
§486sed Alcumenae huius honoris gratia §487pater curavit uno ut fetu fieret, §488uno ut labore absolvat aerumnas duas.
但是为了这位阿尔克墨涅的荣誉,父亲使这一切都在一次生育中发生,好让她用一次分娩来结束两种痛苦。
§491quamquam, ut iam dudum dixi, resciscet tamen §492Amphitruo rem omnem.
不过,正如我刚才所说,安菲特律翁终究会查明整件事的真相。
quid igitur? nemo id probro
那又怎样?
§493profecto ducet Alcumenae; nam deum §494non par videtur facere, delictum suom §495suamque ut culpam expetere in mortalem ut sinat.
这绝不会被任何人视为阿尔克墨涅的耻辱;因为神明似乎不该允许将自己的过错和罪责发泄到凡人身上。
§496orationem comprimam: crepuit foris.
我得收住话头了:门响了。
§497Amphitruo subditivos eccum exit foras §498cum Alcumena uxore usuraria.
看,冒牌的安菲特律翁走出来了,带着他借来的妻子阿尔克墨涅。
§499Béne vale, Alcumena, cura rem communem, quod facis; §500atque inperce quaeso: menses iam tibi esse actos vides.
祝你健康,阿尔克墨涅,像你一直做的那样,照料好我们的共同家务;请千万保重自己:你看到你的怀胎月份已经满了。
§501mihi necesse est ire hinc; verum quod erit natum tollito.
我必须从这里离开了;但要抚养那将要出生的孩子。
§502Quid istuc est, mi vir, negoti, quod tu tam subito domo §503abeas?
夫君,这到底是怎么回事,你为何如此突然地离家?
§503bEdepol haud quod tui me neque domi distaedeat; §504sed ubi summus imperator non adest ad exercitum, §505citius quod non facto est usus fit quam quod facto est opus.
凭波鲁克斯起誓,绝对不是因为我厌烦了你,也不是因为厌烦了家;但在最高统帅不在军队之中的时候,不该做的事往往比该做的事发生得更快。
§506Nimis hic scitust sycophanta, qui quidem meus sit pater.
这家伙真是一个精明的骗子,不愧是我的父亲。
§507observatote eum, quam blande mulieri palpabitur.
你们瞧着他,看他会多么温柔地讨好那个女人。
§508Ecastor te experior quanti facias uxorem tuam.
凭卡斯托尔起誓,我领教了你有多看重你的妻子。
§509Satin habes, si feminarum nulla est quam aeque diligam?
如果没有任何女人能让我同样爱惜,你满足了吗?
§510Edepol ne illa si istis rebus te sciat operam dare, §511ego faxim ted Amphitruonem esse malis, quam Iovem.
凭波鲁克斯起誓,要是你那个正牌妻子知道你把心思花在这些事情上,我敢说,你会更希望自己是安菲特律翁,而不是朱庇特。
§512Experiri istuc mavellem me quam mi memorarier.
我更希望自己亲身经历那件事,而不是听人对我提起。
§513prius abis quam lectus ubi cubuisti concaluit locus.
你躺过的床铺尚未回暖,你就要离去了。
§514heri venisti media nocte, nunc abis.
昨晚半夜你才刚来,现在就要走。
hocin placet?
这合适吗?
§515Accedam atque hanc appellabo et subparasitabor patri.
我要走上前去跟她搭话,配合我父亲当个帮腔。
§516numquam edepol quemquam mortalem credo ego uxorem suam §517sic ecflictim amare, proinde ut hic te ecflictim deperit.
凭波鲁克斯起誓,我相信没有任何凡人会像这样死心塌地地爱着自己的妻子,如同这位对你爱得死去活来一般。

词汇与语法注释

  1. §454inritassis — 等同于 `inritaveris`(虚拟式完成时)的古老缩略形式,在此用于条件从句中,带有将来完成时的语义。
  2. §459vivo — 与格 `vivo` 和 `mortuo` 作为动词 `fit` 的不利与格,将说话者活着的状态与死后的假想状态进行对比。
  3. §461faxit — 等同于 `fecerit` 的古老祈愿虚拟式。它与作为关系代词(指代前述情况)的 `quod` 一起,构成了向神祈愿的独立从句。
  4. §484minori — 赫拉克勒斯(因孕期较短而被称为“较小的孩子” `minor puer`)拥有“伟大的父亲” `maior pater`(朱庇特),而伊菲克勒斯(十月怀胎的“较大的孩子” `maior puer`)拥有“次要的父亲” `minor pater`(安菲特律翁),两者形成巧妙的对比。
  5. §511faxim — 等同于 `fecerim` 的虚拟式完成时,直接支配虚拟式现在时 `malis`(无引导词 `ut`),表示潜在的后果:“我会让你宁愿选择……”

引用这一段

普劳图斯, 安菲特律翁 §450c-517. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi001.humanitext-lat2:450c-517

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。