Humanitext Reader

普劳图斯 · 安菲特律翁 §214-279

索西亚练习战报与反常漫长的黑夜

第 4 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

索西亚练习着向女主人禀报安菲特律翁战胜并降伏得勒玻阿人的过程,而墨丘利则模仿索西亚的模样准备戏弄他。同时,两人都注意到这个夜晚异常漫长。

§214respondent bello se et suos tutari posse, proinde uti §215propere irent, de suis finibus exercitus deducerent.
他们回答说,他们可以通过战争保护自己和自己的人民,因此让使者们赶紧离开,并从他们的领土上撤军。
§216haec ubi legati pertulere, Amphitruo castris ilico §217producit omnem exercitum.
使者们带回这些话后,安菲特律翁立刻将全军带出营地。
Teloboae contra ex oppido §218legiones educunt suas nimis pulcris armis praeditas.
得勒玻阿人也从城里带出他们配备着极其精美盔甲的军团。
§219póstquam utrimque éxitum est máxima cópia, §220dispertiti viri, dispertiti ordines, §221nos nostras more nostro et modo instruximus §222légiones, item hóstes contra légiones suas ínstruont.
双方都以最大的兵力出征后,士兵分配完毕,队列部署妥当,我们按照自己的方式和方法整顿了我们的军团,同样敌军也针对我们整顿了他们的军团。
§223deínde utrique ímperatóres in medium éxeunt, §224éxtra turbam órdinum cólloquontúr simul.
随后,双方的将军走向中间,在队伍人群之外一起交谈。
§225convenit, victi utri sint eo proelio, §226urbem agrum aras focos seque uti dederent.
双方达成协议,在那场战斗中被打败的一方,将交出城市、土地、祭坛、家园和他们自己。
§227postquam id actum est, tubae contra utrimque occanunt, §228consonat terra, clamorem utrimque efferunt.
办完此事后,双方的军号交替吹响,大地共鸣,双方都发出呐喊。
§229imperator utrimque, hinc et illinc, Iovi §230vota suscipere, utrimque hortari exercitum.
两边的将军,在此方和彼方,向朱庇特许下誓愿,各自鼓舞着自己的军队。
§231tum pro se quisque id quod quisque potest et valet §232edit, ferro ferit, tela frangunt, boat §233caélum fremitú virum, ex spíritu atque anhélitu §234nébula constát, cadunt vólnerum ví viri.
那时,人人为己,尽其所能,用铁刃砍击,武器折断;天空因男人们的咆哮而震响,由于呼吸和喘息而凝成了浓雾,男人们因伤势过重而倒下。
§235denique, ut voluimus, nostra superat manus: §236hostes crebri cadunt, nostri contra ingruont §237ví feroces.
终于,如我们所愿,我们的队伍占了上风:敌人纷纷倒下,我们的士兵则相反,凭着凶猛的力量向前压去。
§238sed †fugam in se tamen nemo convortitur §239nec recedit loco quin statim rem gerat; §240animam omittunt prius quam loco demigrent: §241quisque ut steterat iacet optinetque ordinem.
然而,没有人转身逃跑,也没有人退离岗位而不当即作战;他们宁可断气,也不愿离开岗位:每人站立在何处,就倒在何处,并保持着他的队列。
§242hóc ubi Amphítruo erus cónspicatust, §243ílico equités iubet déxtera indúcere.
我的主人安菲特律翁一见此景,立刻命令骑兵从右翼攻入。
§244equites parent citi: ab dextera maximo §245cúm clamore involant ímpetu alacri, §246foédant et próterunt hóstium cópias
骑兵们迅速服从:从右侧伴随着极大的呐喊,以迅猛的势头飞奔而来,理所当然地杀伤并践踏了非正义的敌军。
§247iúre iniustas.
敌军。
§248Numquam étiam quicquam adhúc verborum est prólocutus pérperam: §249namque ego fui illi in re praesenti et meus, cum pugnatum est, pater.
(墨丘利)“到目前为止,他连一个词都没有说错:因为那场战斗发生时,我和我的父亲也都在场。
§250Perduelles penetrant se in fugam; ibi nostris animus additust: §251vortentibus Telobois telis complebantur corpora, §252ipsusque Amphitruo regem Pterelam sua obtruncavit manu.
” “敌军仓皇逃窜;这时我们的士兵勇气倍增:在得勒玻阿人转身逃跑时,他们的身体落满了兵刃,安菲特律翁本人更是亲手斩杀了普特雷拉斯国王。
§253haec illic est pugnata pugna úsque a mani ad vesperum §254(hoc adeo hoc commemini magis, quia illo die inpransus fui), §255sed proelium id tandem diremit nox interventu suo.
这场战斗在当地从早晨一直打到傍晚(这件事我记得格外清楚,因为那天我没吃午饭),但黑夜最终以它的介入终止了这场战斗。
§256postridie in castra ex urbe ad nos veniunt flentes principes: §257velatis manibus orant ignoscamus peccatum suom, §258deduntque se, divina humanaque omnia, urbem et liberos §259in dicionem atque in arbitratum cuncti Thebano poplo.
第二天,城里的首领们哭泣着来到我们营地:他们蒙着双手,恳求我们宽恕他们的罪过,并将他们自己、一切神圣与世俗的事物、城市和孩子们,全都归顺于底比斯人民的统治和判决之下。
§260post ob virtutem ero Amphitruoni patera donata aurea est, §261qui Pterela potitare solitus est rex.
后来,由于他的英勇,我的主人安菲特律翁被赠予了一只金杯,那是普特雷拉斯国王平时惯用来喝酒的。
haec sic dicam erae.
这些话我就这样对女主人说。
§262nunc pergam eri imperium exequi et me domum capessere.
现在我要继续执行主人的命令,赶回家去。
§263Áttat, illic húc iturust. íbo ego illi óbviam,
” (墨丘利)“哎呀,那家伙要到这儿来了。
§264neque ego huc hominem hodie ad aedis has sinam umquam accedere; §265quando imago est huius in me, certum est hominem eludere.
我要去迎他,今天我决不让这家伙靠近这所房子;既然我身上有他的模样,我打定主意要好好捉弄他一下。
§266et enim vero quoniam formam cépi huius ín med et statum, §267decet et facta moresque huius habere me similes item.
事实上,既然我把他的外貌和举止学了过来,那么让我的行为和习性也与他相似也是理所应当的。
§268itaque me malum esse oportet, callidum, astutum admodum §269atque hunc, telo suo sibi, malitia a foribus pellere.
因此我必须变得坏心眼、狡黠且极其机灵,用他自己的武器——也就是恶作剧——把他从门前赶走。
§270sed quid illúc est? caelum aspectat.
可是那是什么? 他在看天空呢。
observabo quam rem agat.
我要观察他想干什么。
§271Certe edepol, si quicquamst aliud quod credam aut certo sciam, §272credo ego hac noctu Nocturnum óbdormivisse ebrium.
” (索西亚)“凭波鲁克斯发誓,如果有什么事是我确信或深知的,那一定是今天晚上夜神醉倒睡着了。
§273nam neque se Septentriones quoquam in caelo commovent, §274neque se Luna quoquam mutat atque uti exorta est semel, §275nec Iugulae neque Vesperugo neque Vergiliae óccidunt.
因为大熊座在天空中根本没有移动,月亮自升起后也毫无变化,猎户座三星、长庚星以及昴星团都没有落下。
§276ita statim stant signa, neque nox quoquam concedit die.
星象就这样静止不动,黑夜也绝不向白昼让步。
§277Perge, Nox, ut occepisti, gere patri morem meo: §278optumo optume optumam operam das, datam pulchre locas.
” (墨丘利)“继续吧,黑夜,正如你所开始的那样,顺从我父亲的意愿:你正以最好的方式,为最好的父亲献上最好的效劳,并且安置得十分美妙。
§279Neque ego hac nocte longiorem me vidisse censeo,
” “而且我认为,我这辈子都没见过比今天更漫长的夜晚了,

词汇与语法注释

  1. §214proinde uti propere irent, de suis finibus exercitus deducerent — 间接引语中的间接命令。紧随主句动词 `respondent`(他们回答,此处为历史现在时),因时态呼应而采用第二时态(次等时态),即虚拟式未完成过去时 `irent` 和 `deducerent`。表示对使者们发出的命令,意为“(让他们)赶紧离开并撤军”。
  2. §230vota suscipere, utrimque hortari — 历史不定式(historical infinitive)的用法。主语 `imperator` 保持主格,而动词使用现在时不定式 `suscipere` 和 `hortari`,用以生动地叙述过去的持续或紧迫动作,功能等同于直说式未完成过去时。
  3. §239nec recedit loco quin statim rem gerat — `quin` 从句的用法。在含有否定意义的动词短语 `nec recedit`(不退缩)之后,接 `quin` + 虚拟式现在时 `gerat`(作战),表示某种伴随的结果或方式,即“没有人退缩而不立即作战”(即“坚守岗位继续战斗”)。
  4. §271si quicquamst aliud quod credam aut certo sciam — 关系从句中的虚拟式(特征关系从句)。由关系代名词 `quod` 引导的从句中,动词 `credam` 和 `sciam` 为虚拟式现在时,用以限定或规定先行词 `quicquam aliud` 的特征(“任何其他我能确信或深知的事物”)。
  5. §278optumo optume optumam operam das — 普劳图斯戏剧中典型的同源异形词复用(polyptoton)和头韵(alliteration)手法。`optumo`(给最完美的人[即父亲朱庇特]:与格)、`optume`(以最完美的方式:副词)和 `optumam`(最完美的:阴性单数宾格)修饰 `operam`(效劳:宾格)。

引用这一段

普劳图斯, 安菲特律翁 §214-279. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi001.humanitext-lat2:214-279

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。