Humanitext Reader

普劳图斯 · 安菲特律翁 §148-213

索西亚归来与墨丘利的埋伏

第 3 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

奴隶索西亚提着灯笼从港口归来,在深夜的独白中感叹奴隶生活的艰辛,并练习如何汇报安菲特律翁的战功。神明墨丘利在旁白中对自己的奴隶伪装以及索西亚的独白发表评论。

§148sed Amphitruonis illic est servos Sosia: §149a portu illíc nunc cum lanterna ádvenit.
但是,在那里的正是安菲特律翁的奴隶索西亚:他现在提着灯笼从港口走来。
§150abigam iam ego illum advenientem ab aedibus.
待他走近,我立刻要把他从这所房子前赶走。
§151adeste: erit operae pretium híc spectantibus §152Iovem et Mercurium facere hístrioniam.
各位请留步:对于这里的观众来说,能看到朱庇特和墨丘利登台演戏,绝对是值得一看的。
§153Qui me álter est audácior homo aút qui confidéntior,
还有谁比我更勇敢,或者更胆大妄为呢?
§154iuventútis mores qui sciam, qui hoc noctis solus ambulem?
既然深知年轻人的习气,又怎敢在这深夜里独自一人行走?
§155quid faciam nunc, si tres viri me in carcerem compegerint?
如果夜警三人官现在把我关进监狱,我该怎么办?
§156inde crás quasi e promptaria cella depromar ad flagrum, §157nec causam liceat dicere mihi, néque in ero quicquam auxili §158nec quisquam sit quin me malo omnes esse dignum deputent.
明天我就像从储藏室里被拿出来一样,被拖去挨鞭子,既不容我申辩,主人那里也没有任何指望,也不会有人不认为我是罪有应得。
§159_160íta quasi incudém me miserum hómines octo válidi caedant: §161_162ita peregre adveniens hospitio publicitus accipiar.
这样,八个健壮的汉子就会像打铁砧一样捶打我这可怜的人:这样,我这个从外地归来的人,就会受到“公家”的款待。
§163haéc eri immodéstia §164coegit, me qui hoc noctis a portu ingratiis excitavit.
都是主人的这般荒唐,强迫了我,在这深夜里违背我的意愿把我从港口赶了出来。
§165nonne ídem hoc luci me míttere potuit?
难道他就不能在白天派我来做同样的事吗?
§166opulénto homini hoc servitús dura est, §167hoc mágis miser est divítis servos: §168nóctesque diésque assiduó satis superque est §169quód facto aut dícto adeost ópus, quietus ne sis.
给有钱人当奴隶是件苦差事,富人的奴隶也因此更加可怜:没完没了,日日夜夜,总是充斥着必须做或必须说的事,让你片刻不得安宁。
§170ípse dominus díves, operis ét laboris expers, §171quódcumque homini áccidit libére, posse retur: §172aéquom esse putát, non reputát laboris quid sit.
富有的主人自己不沾劳役之苦,以为凡是随心所欲的事都是可行的:他认为这是理所当然,却不盘算这其中有多少劳苦。
§174ergo ín servitúte expetúnt multa iníqua: §175habéndum et ferúndum hoc onúst cum labóre.
因此,在奴役之中,人们要承受许多不公:必须带着辛劳去承受并担起这重担。
§176Satiúst me queri íllo modó servitútem: §177hodié qui fuerim líber, §178eúm nunc potívit patér servitútis, §179hic qui verna natus est queritur.
让我用这种方式来抱怨奴役才更合适:我今天本来是自由的,如今我的父亲却让我尝到了奴役的滋味;而这个天生的奴隶却在那里抱怨。
§180Sum véro verna vérbero: num número mi in mentém fuit, §181dis advenientem gratias pro meritis agere atque alloqui?
我真是个该挨鞭子的天生奴隶:难道我是在合适的时候才想起,向降临恩惠的神明表达感谢并向他们祈祷的吗?
§182ne illi edepol si merito meo referre studeant gratiam, §183aliquem hominem allegent qui mihi advenienti os occillet probe, §184quoniam bene quae in me fecerunt ingrata ea habui atque inrita.
凭波鲁克斯起誓,如果神明当真要按我的功过降下报应,他们一定会派某个人在我到家时把我的脸揍个稀烂,因为他们施予我的恩惠,我却视之若无,毫不领情。
§185Facit ille quod volgo haud solent, ut quid se sit dignum sciat.
他倒做了一件常人少有的事,知道自己配得上什么。
§186Quod numquam opinatus fui neque alius quisquam civium §187sibi eventurum, id contigit, ut salvi poteremur domi.
我从未料到过,也未曾有其他市民想到过会发生在自己身上的事,竟然发生了:我们平安地回到了家。
§188victores victis hostibus legiones reveniunt domum, §189duelló exstincto maximo atque internecatis hostibus.
击败了敌人的军团作为胜利者班师回朝,大战已经熄灭,敌人已被斩尽杀绝。
§190quod multa Thebano poplo acerba obiecit funera, §191id vi et virtute militum victum atque expugnatum oppidum est §192imperio atque auspicio eri mei Amphitruonis maxime.
那座曾给底比斯人民带来无数惨痛死亡的城镇,凭借士兵们的力量与英勇,已被攻克并夺取,主要是靠我主人安菲特律翁的指挥和吉兆。
§193praeda atque agro adoriaque adfecit populares suos §194regique Thebano Creoni regnum stabilivit suom.
他用战利品、土地和荣耀赏赐了他的同胞,并为底比斯国王克瑞翁稳固了他的王位。
§195me a portu praemisit domum, ut haec nuntiem uxori suae, §196ut gesserit rem publicam ductu imperio auspicio suo.
他派我从港口先走一步回家,好向他的妻子禀报这些事,禀报他是如何在自己的领导、指挥和吉兆下完成了国家大事。
§197ea nunc meditabor quo modo illi dicam, cum illo advenero.
现在我要练习一下,等我到了那里该如何向她讲述。
§198si dixero mendacium, solens meo more fecero.
如果我撒了谎,也不过是顺理成章地照我的老习惯行事。
§199nam cum pugnabant maxume, ego tum fugiebam maxume; §200verum quasi adfuerim tamen simulabo atque audita eloquar.
因为当他们拼死搏斗的时候,我正拼命逃跑;但我还是要装作身临其境一般,把听来的话讲出来。
§201sed quo modo et verbis quibus me deceat fabularier, §202prius ipse mecum etiam volo hic meditari. sic hoc proloquar.
不过,用什么方式以及何种措辞才最合适,我自己得先在这里练习一下。
§203Principio ut illo advenimus, ubi primum terram tetigimus, §204continuo Amphitruo delegit viros primorum principes; §205eos legat, Telobois iubet sententiam ut dicant suam: §206si sine vi et sine bello velint rapta et raptores tradere, §207si quae asportassent redderent, se exercitum extemplo domum §208reducturum, abituros agro Argivos, pacem atque otium §209dare illis; sin aliter sient animati neque dent quae petat, §210sese igitur summa vi virisque eorum oppidum oppugnassere.
我就这样开始说: “起初,当我们抵达那里,刚一踏上土地,安菲特律翁立刻挑选了首领中最杰出的人物;派他们为使者,命令他们向得勒玻阿人传达他的意愿:如果他们愿意不用武力和战争,交出抢夺的财物和劫掠者,如果他们归还带走的一切,他就会立刻退兵回国,阿耳戈斯人会撤离他们的领土,并给予他们和平与安宁;但如果他们另有图谋,不交出他所索要的东西,那么他就会用最大的武力和兵力攻打他们的城镇。
§211haec ubi Telobois ordine iterarunt quos praefecerat §212Amphitruo, magnanimi viri freti virtute et viribus §213superbe nimis ferociter legatos nostros increpant,
当安菲特律翁所委派的使者们向得勒玻阿人依次复述了这些条款,那些依仗自身勇猛和力量的强悍之人,极其傲慢而蛮横地呵斥我们的使者,”

词汇与语法注释

  1. §153Qui me alter est audacior — 这里的 'qui' 是疑问代词 'quis' 的古风形式,与表示比较的夺格 'me' 连用,意为“比我更……的其他人”。
  2. §178eum nunc potivit pater servitutis — 动词 'potivit' 是及物动词 'potire'(使某人拥有、支配某物)的完成时,在此采用早期拉丁语语法,接宾格 'eum' 和属格 'servitutis',意为“我的父亲现在使他(即我)承受了奴役”。
  3. §180verna verbero — 名词 'verbero' 是一个贬义词,意为“该挨鞭子的奴隶”,在此与同样表示“天生奴隶”的名词 'verna' 作同格语并列。
  4. §210oppugnassere — 'oppugnassere' 是古风未来不定式(以 -assere 结尾),相当于古典时期的 'oppugnaturum esse'。在由 'iubet'(§205)引导的间接引语中,它与主语 'sese'(指安菲特律翁)一起构成宾格不定式结构。

引用这一段

普劳图斯, 安菲特律翁 §148-213. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi001.humanitext-lat2:148-213

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。