Humanitext Reader

希波克拉底 · 论神圣病 §1#2

巫医的不敬与神明净化的本质

第 2 段,共 9 段 · 希腊语

内容简介

作者批评巫医声称能操控自然现象是不敬的行为,并指出他们为了谋生而将不同的病症归咎于不同的神明。他进一步论证,最纯洁的神明绝不会污染人类的身体,相反,神明才是洗涤人类最大罪恶的净化者。

§1#2ὥστε μηκέτι τὸ θεῖον αἴτιον εἶναι, ἀλλά τι ἀνθρώπινον.
因而神明不再是原因,而是某种属于人类的事物。
Ὅστις γὰρ οἷός τε περικαθαίρων ἐστὶ καὶ μαγεύων ἀπάγειν τοιοῦτον πάθος, οὗτος κἂν ἐπάγοι ἕτερα τεχνησάμενος, καὶ ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ τὸ θεῖον ἀπόλλυται.
因为凡是能够通过实行净化和施行巫术来消除这种病痛的人,也能通过施展诡计来引来其他病痛,这样一来,神圣之物便不复存在了。
Τοιαῦτα λέγοντες καὶ μηχανεύμενοι προσποιέονται πλέον τι εἰδέναι, καὶ ἀνθρώπους ἐξαπατέουσι προστιθέμενοι τούτοισιν ἁγνείας τε καὶ καθαρότητας, ὅ τε πουλὺς αὐτοῖσι τοῦ λόγου ἐς τὸ θεῖον ἀφήκει καὶ τὸ δαιμόνιον.
他们说出并策划这些事情,伪装自己拥有更多的知识,并把禁忌和净化仪式加在这些限制之上来欺骗人们,而他们的言论大半涉及神灵和鬼神。
Καίτοι ἔμοιγε οὐ περὶ εὐσεβείης δοκέουσι τοὺς λόγους ποιέεσθαι, ὡς οἴονται, ἀλλὰ περὶ δυσσὲβείης μᾶλλον, καὶ ὡς οἱ θεοὶ οὐκ εἰσὶ, τό τε εὐσεβὲς καὶ θεῖον αὐτῶν ἀσεβὲς καὶ ἀνόσιόν ἐστιν, ὡς ἐγὼ διδάξω.
然而在我看来,他们并非如自己所想的那样在讨论敬虔,而是在讨论不敬虔,甚至是在说明神明并不存在;正如我将要表明的那样,他们所谓的敬虔和神圣,实则是免不了不敬和不洁的。
Εἰ γὰρ σελήνην τε καθαιρέειν καὶ ἥλιον ἀφανίζειν καὶ χειμῶνά τε καὶ εὐδίην ποιέειν καὶ ὄμβρους καὶ αὐχμοὺς καὶ θάλασσαν ἄφορον καὶ γῆν καὶ τἄλλα τὰ τοιουτότροπα πάντα ὑποδέχονται ἐπίστασσθαι, εἴτε καὶ ἐκ τελετέων εἴτε καὶ ἐξ ἄλλης τινὸς γνώμης ἢ μελέτης φασὶν ταῦτα οἷόν τ’ εἶναι γενέσθαι οἱ ταῦτ’ ἐπιτηδεύοντες, δυσσεβέειν ἔμοιγε δοκέουσι καὶ θεοὺς οὔτε εἶναι νομίζειν οὔτ’ ἐόντας ἰσχύειν οὐδὲν οὔτε εἴργεσθαι ἂν οὐδενὸς τῶν ἐσχάτων, ὧν ποιέοντες πῶς οὐ δεινοὶ αὐτοῖσίν εἰσιν;
因为,如果那些从事这些勾当的人声称自己懂得如何拉下月亮、使太阳消失、制造暴风雨和晴天、带来降雨和干旱、使海洋和土地荒芜,以及所有其他类似的事情——无论他们说这是通过秘仪还是通过其他某种知识或训练才有可能实现的——在我看来,他们都是不敬虔的,他们既不相信神明存在,也不相信神明即便存在也毫无力量、无法阻止任何极端的行为。 那么,做出这些事情的他们,在神明眼中难道不是很可怕吗?
εἰ γὰρ ἄνθρωπος μαγεύων τε καὶ θύων σελήνην τε καθαιρήσει καὶ ἥλιον ἀφανιεῖ καὶ χειμῶνα καὶ εὐδίην ποιήσει, οὐκ ἂν ἔγωγέ τι θεῖον νομίσαιμι τούτων εἶναι, ἀλλ’ ἀνθρώπινον, εἰ δὴ τοῦ θείου ἡ δύναμις ὑπὸ ἀνθρώπου γνώμης κρατέεται καὶ δεδούλωται.
因为如果一个人通过施行巫术和献祭,就能拉下月亮、使太阳消失、制造暴风雨和晴天,那么我绝不会认为这些事情中有任何神圣的成分,而会认为是人为的——如果神圣的力量竟然被人的意志所征服和奴役的话。
Ἴσως δὲ οὐχ οὕτως ἔχει ταῦτα, ἀλλ’ ἄνθρωποι βίου δεόμενοι πολλὰ καὶ παντοῖα τεχνέονται καὶ ποικίλλουσιν ἔς τε τἄλλα πάντα καὶ ἐς τὴν νοῦσον ταύτην, ἑκάστῳ εἴδει τοῦ πάθεος θεῷ τὴν αἰτίην προστιθέντες.
但也许事实并非如此,而是那些需要谋生的人,在所有其他事情上以及在这种疾病中,设计并修饰了许多千奇百怪的诡计,将每一种不同表现的病痛原因都归咎于某个神明。
Οὐ γὰρ καθάπαξ, ἀλλὰ πλεονάκις ταῦτα μέμνηνται· κἢν μὲν γὰρ αἶγα μιμῶνται, κἢν βρύχωνται, κἢν τὰ δεξιὰ σπῶνται, μητέρα θεῶν φασὶν αἰτίην εἶναι.
因为他们不仅一次,而是屡次提到这些:也就是说,如果病人模仿山羊,或者发出咆哮,或者右侧身体抽搐,他们就说原因是众神之母。
Ἢν δὲ ὀξύτερον καὶ εὐτονώτερον φθέγγηται, ἵππῳ εἰκάζουσι, καὶ φασὶ Ποσειδῶνα αἴτιον εἶναι.
如果他发出更尖锐、更强烈的叫声,他们就将其比作马,并说波塞冬是原因。
Ἢν δὲ καὶ τῆς κόπρου τι παρέῃ, ὃ πολλάκις γίνεται ὑπὸ τῆς νούσου βιαζομένοισιν, Ἐνοδίου πρόσκειται ἡ προσωνυμίη·
如果有排泄物排出(这在遭受疾病压迫的人身上是经常发生的),就会被冠以“路神”的名字。
ἢν δὲ λεπτότερον καὶ πυκνότερον, οἷον ὄρνιθες, Ἀπόλλων νόμιος.
如果声音像鸟一样更细更急,则是“牧神阿波罗”所致。
Ἢν δὲ ἀφρὸν ἐκ τοῦ στόματος ἀφίῃ καὶ τοῖσι ποσὶ λακτίζῃ, Ἄρης τὴν αἰτίην ἔχει.
如果他口吐白沫,双脚踢蹬,则是阿瑞斯的原因。
Ὁκόσα δὲ δείματα νυκτὸς παρίσταται καὶ φόβοι καὶ παράνοιαι καὶ ἀναπηδήσιες ἐκ τῆς κλίνης καὶ φόβητρα καὶ φεύξιες ἔξω, Ἑκάτης φασὶν εἶναι ἐπιβολὰς καὶ ἡρώων ἐφόδους.
至于夜间出现的各种惊恐、害怕、失常、从床上跳起、骇人的幻象以及逃往户外,他们都说是赫卡忒的袭击和英雄们的侵袭。
Καθαρμοῖσί τε χρέονται καὶ ἐπαοιὃῇσι, καὶ ἀνοσιώτατόν γε καὶ ἀθεώτατον ποιέουσιν, ὡς ἔμοιγε δοκέει, τὸ θεῖον·
他们采用净化仪式和咒语,而在我看来,他们把神明变得极其不洁和无神。
καθαίρουσι γὰρ τοὺς ἐχομένους τῇ νούσῳ αἵματύτε καὶ ἄλλοισι τοιούτοισιν ὥσπερ μίασμά τι ἔχοντας, ἢ ἀλάστορας, ἢ πεφαρμαγμένους ὑπὸ ἀνθρώπων, ἤ τι ἔργον ἀνόσιον εἰργασμένους, οὓς ἐχρῆν τἀναντία τούτοισι ποιέειν, θύειν τε καὶ εὔχεσθαι καὶ ἐς τὰ ἱερὰ φέροντας ἱκετεύειν·
因为他们用血和类似的东西来净化那些受疾病困扰的人,仿佛他们身上有某种污秽,或者被复仇之灵附身,或者被人下了毒咒,或者犯下了某种不神圣的恶行;然而他们本该做相反的事,即进行献祭和祈祷,并将他们带到神庙里去向神明恳求。
τοὺς θεούς νῦν δὲ τούτων μὲν ποιέουσιν οὐδὲν, καθαίρουσι δέ Καὶ τὰ μὲν τῶν καθαρμῶν γῇ κρύπτουσι, τὰ δὲ ἐς θάλασσαν ἐμβάλλουσι τὰ δὲ ἐς τὰ οὔρεα ἀποφέρουσιν, ὅπη μηδεὶς ἅψεται μηδὲ ἐπιβήσεται·
但如今,他们什么也不做,而只是给他们进行净化。 并且,他们把净化仪式用过的一部分东西埋在土里,一部分丢进海里,另一部分带到山里无人触及、也无人践踏的地方。
τὰ δ’ ἐχρῆν ἐς τὰ ἱερὰ φέροντας τῷ θεῷ ἀποδοῦναι, εἰ δὴ θεός γέ ἐστιν αἴτιος.
然而,如果神明确实是原因,他们本该把这些东西带到神庙里还给神明。
Οὐ μέντοι ἔγωγε ἀξιῶ ὑπὸ θεοῦ. ἀνθρώπου σῶμα μιαίνεσθαι, τὸ ἐπικηρότατον ὑπὸ τοῦ ἁγνοτάτου· ἀλλὰ κἢν τυγχάνῃ ὑπὸ ἑτέρου μεμιασμένον ἤ τι πεπονθὸς, ἐθέλοι ἂν ὑπὸ τοῦ θεοῦ καθαίρεσθαι καὶ ἁγνίζεσθαι μᾶλλον ἢ μιαίνεσθαι.
然而,我绝不认为人的身体会被神明污染,即最易腐朽之物被最纯洁之物所污染;相反,即使它碰巧被别的东西污染了或者受了某种害,它也应该更渴望被神明净化和洁净,而不是被污染。
Τὰ γοῦν μέγιστα τῶν ἁμαρτημάτων καὶ ἀνοσιώτατα τὸ θεῖόν ἐστι τὸ καθαῖρον καὶ ἁγνίζον καὶ ῥύμμα γινόμενον ἡμῖν, αὐτοί τε ὄρους τοῖσι θεοῖσι τῶν ἱερῶν καὶ τῶν τεμενέων ἀποδεικνύμενοι, ὡς ἂν μηδεὶς ὑπερβαίνῃ ἢν μὴ ἁγνεύῃ, εἰσιόντες τε ἡμεῖς περιῤῥαινόμεθα οὐχ ὡς μιαινόμενοι, ἀλλ’ εἴ τι καὶ πρότερον ἔχομεν μύσος, τοῦτο ἀφαγνιούμενοι.
无论如何,正是神圣之物净化并洁净了我们最大、最不洁的罪恶,并成为我们的净化源。 我们自己也为神明划定神庙和圣地的边界,使不洁之人不得越界;而当我们进入时,我们要洒水净身,这不是为了污染自己,而是为了洗去我们先前所带的任何污秽。
Καὶ περὶ μὲν τῶν καθαρμῶν οὕτω μοι δοκέει ἔχειν.
关于净化仪式,在我看来情况就是这样。

词汇与语法注释

  1. §1#2κἂν ἐπάγοι — 连词 καί 与条件小词 ἄν 的合写(κἄν),修饰希求法动词 ἐπάγοι(ἐπάγω“引来”的现在时主动语态希求法单数第三人称),表示潜在可能性,“他甚至可能引来”。
  2. ¦p.360¦δυσσεβέειν ἔμοιγε δοκέουσι — 这个长句中主句的核心骨格。此处并未使用非人称动词 δοκεῖ(似乎),而是以 οἱ ταῦτ’ ἐπιτηδεύοντες(从事这些活动的人)为主语的人称结构 δοκέουσι(他们似乎),后面接补足不定式 δυσσεβέειν(不敬)和 νομίζειν(认为)。
  3. ¦p.364¦τὸ ἐπικηρότατον ὑπὸ τοῦ ἁγνοτάτου — 换喻性地重申前句中“人的身体”(ἀνθρώπου σῶμα)与“由神明”(ὑπὸ θεοῦ)的同格名词短语。通过“最易腐朽之物被最纯洁之物[污染]”的强烈对比来凸显其荒谬性。

引用这一段

希波克拉底, 论神圣病 §1#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0627.tlg027.humanitext-grc1:1%232

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。