Humanitext Reader

阿庇安 · 汉尼拔战记 §312-315

法比乌斯的拖延战术与汉尼拔火牛脱困

第 4 段,共 19 段 · 希腊语

内容简介

独裁官法比乌斯通过持久战削弱汉尼拔并避免鲁莽交战,但罗马市民却通过赋予米努基乌斯同等指挥权而引发混乱。随后,汉尼拔虽在狭道中被法比乌斯包围,但他利用夜间在牛角上绑火把的奇计摆脱困境,并前往格鲁尼亚度冬。

§312Ἀννίβας δέ, θεοῦ παράγοντος αὐτόν, ἐπὶ τὸν Ἰόνιον αὖθις ἐτράπη, καὶ τὴν παράλιον ὁδεύων ἐπόρθει, λείαν τε περιήλαυνε πολλήν.
而汉尼拔在神明的指引下,再次转向爱奥尼亚海方向,沿着海岸行军,一路劫掠并席卷了大量战利品。
Σερουίλιος δʼ ὕπατος ἀντιπαριὼν αὐτῷ κατῇρεν ἐς Ἀρίμινον, ἀπέχων Ἀννίβου μίαν ἡμέραν· ἔνθα τὴν στρατιὰν συνεῖχε καὶ τοὺς ἔτι φίλους Κελτῶν ἀπεθάρρυνεν, ἕως ἀφικόμενος Φάβιος Μάξιμος ὁ δικτάτωρ Σερουίλιον μὲν ἐς Ῥώμην ἔπεμπεν ὡς οὔτε ὕπατον οὔτε στρατηγὸν ἔτι ὄντα δικτάτορος ᾑρημένου, αὐτὸς δὲ τῷ Ἀννίβᾳ παρακολουθῶν ἐς μὲν χεῖρας οὐκ ᾔει, πολλάκις ἐκείνου προκαλουμένου, πολιορκεῖν δʼ οὐδένα εἴα, παραφυλάσσων καὶ ἐπικείμενος.
执政官塞尔维利乌斯与他并排行军,抵达了距离汉尼拔仅一天路程的阿里米努姆;他在那里集结军队,并鼓励那些依然友好的凯尔特人,直到独裁官法比乌斯·马克西穆斯到来。 法比乌斯将塞尔维利乌斯送回罗马,认为既然独裁官已经被推选,他便不再是执政官或将领。 法比乌斯本人紧跟汉尼拔,但并不与其交战,尽管对方多次挑衅;他也决不容许敌军包围任何地方,只是保持戒备并紧随其后。
ὁ δέ, τῆς χώρας ἐξαναλωμένης, τροφῶν ἠπόρει, καὶ αὐτὴν αὖθις περιιὼν ἑκάστης ἡμέρας ἐξέτασσε, προκαλούμενος ἐς μάχην.
而汉尼拔由于该地资源耗尽,面临粮食短缺,便再次在附近巡回,每天摆开阵势挑衅交战。
Φάβιος δʼ οὐ συνεπλέκετο, καταγιγνώσκοντος αὐτοῦ Μινουκίου Ῥούφου, ὃς ἵππαρχος μὲν ἦν αὐτῷ, ἔγραφε δʼ ἐς Ῥώμην τοῖς φίλοις ὡς ὀκνοίη Φάβιος ὑπὸ δειλίας.
法比乌斯却不与交锋,这遭到了他的骑兵长官米努基乌斯·鲁福斯的指责。 米努基乌斯写信给罗马的朋友,声称法比乌斯因胆怯而畏缩不前。
διαδραμόντος δʼ ἐς Ῥώμην ἐπὶ θυσίας τινὰς τοῦ Φαβίου, ὁ Μινούκιος ἡγούμενος τοῦ στρατοῦ συνεπλέκη τινὰ μάχην τῷ Ἀννίβᾳ, καὶ δόξας πλέον ἔχειν θρασύτερον ἐς Ῥώμην ἐπέστελλε τῇ βουλῇ, τὸν Φάβιον αἰτιώμενος οὐκ ἐθέλοντα νικῆσαι.
当法比乌斯因某些祭祀赶回罗马时,统领军队的米努基乌斯与汉尼拔进行了一场交战,自认为占了上风,便更显嚣张地写信给罗马元老院,指责法比乌斯不想取胜。
καὶ ἡ βουλή, ἐπανεληλυθότος ἐς τὸ στρατόπεδον ἤδη τοῦ Φαβίου, ἴσον ἰσχύειν αὐτῷ τὸν ἵππαρχον ἀπέφηνεν.
元老院在法比乌斯已经回到营地的情况下,仍宣布骑兵长官拥有与他同等的权力。
§313οἱ μὲν δὴ μερισάμενοι τὴν στρατιὰν πλησίον ἀλλήλων ἐστρατοπέδευον, καὶ τῆς γνώμης ἑκάτερος εἴχοντο τῆς ἑαυτοῦ, Φάβιος μὲν ἐκτρύχειν Ἀννίβαν τῷ χρόνῳ καὶ πειρᾶσθαι μηδὲν ὑπʼ αὐτοῦ παθεῖν, ὁ δὲ Μινούκιος μάχῃ διακριθῆναι.
于是他们平分了军队,在彼此附近安营扎寨,每个人都坚持自己的主张:法比乌斯认为应当用时间消耗汉尼拔,并力图不遭受其任何伤害;而米努基乌斯则主张通过战斗决一雌雄。
συνιόντος δὲ ἐς μάχην τοῦ Μινουκίου, Φάβιος τὸ μέλλον ἔσεσθαι προορῶν ἐν μέσῳ τὴν στρατιὰν ἀτρεμοῦσαν ἔστησε τὴν ἑαυτοῦ, καὶ τοὺς τοῦ Μινουκίου τραπέντας ἀνελάμβανε, τοὺς δʼ Ἀννίβου διώκοντας ἀπεκρούετο.
当米努基乌斯投入战斗时,预见到未来结局的法比乌斯让自己的军队在中间保持按兵不动,并收容了米努基乌斯溃败的士兵,击退了汉尼拔的追兵。
καὶ Φάβιος μὲν ὧδε τὴν συμφορὰν ἐπεκούφισε τῷ Μινουκίῳ, οὐδὲν ἐπιμηνίσας τῆς διαβολῆς· ὁ δὲ Μινούκιος αὑτοῦ καταγνους ἀπειρίαν ἀπέθετο τὴν ἀρχήν, καὶ τὸ μέρος τοῦ στρατοῦ παρέδωκε τῷ Φαβίῳ, ἡγουμένῳ πρὸς ἄνδρα τεχνίτην μάχης ἕνα καιρὸν εἶναι τὴν ἀνάγκην.
法比乌斯以此减轻了米努基乌斯的灾难,而对先前的诽谤毫无怨恨;米努基乌斯也承认了自己的缺乏经验,交出了指挥权,将这部分军队归还给法比乌斯,他认为面对一个战争大师,唯有迫不得已(必要性)才是唯一的良机。
οὗ δὴ καὶ ὁ Σεβαστὸς ὕστερον πολλάκις ἐμέμνητο, οὐκ ὢν εὐχερὴς οὐδʼ οὗτος ἐς μάχας μᾶλλον τόλμῃ ἢ τέχνῃ χρῆσθαι.
后来,奥古斯都也经常提起此事,因为他本人也绝非轻易在战斗中凭借冒险而非策略行事之人。
Φάβιος μὲν οὖν αὖθις ὁμοίως ἐφύλασσε τὸν Ἀννίβαν, καὶ τὴν χώραν πορθεῖν ἐκώλυεν, οὐ συμπλεκόμενος αὐτοῦ τῷ στρατῷ παντί, τοῖς δʼ ἀποσκιδναμένοις μόνοις ἐπιτιθέμενος, καὶ σαφῶς εἰδὼς ἀπορήσοντα τροφῶν αὐτίκα τὸν Ἀννίβαν.
于是法比乌斯再次以同样的方式防范汉尼拔,阻止他劫掠该地,不与敌全军正面交锋,而仅袭击散兵游勇,因他深知汉尼拔很快便会断粮。
§314στενῆς δὲ διόδου πλησιαζούσης, ὁ μὲν Ἀννίβας αὐτὴν οὐ προείδετο, Φάβιος δὲ προπέμψας τετρακισχιλίους κατέλαβε, καὶ τοῖς λοιποῖς αὐτὸς ἐπὶ θάτερα ἐστρατοπέδευεν ἐπὶ λόφου καρτεροῦ.
当一处狭窄的通道临近时,汉尼拔并未预料到它,而法比乌斯则提前派遣了四千人占领了该通道,他自己率领其余军队在另一侧的一座坚固山丘上安营扎寨。
ὁ δὲ Ἀννίβας ὡς ᾔσθετο ληφθεὶς ἐν μέσῳ Φαβίου τε καὶ τῶν στενῶν φυλασσομένων, ἔδεισε μὲν ὡς οὔ ποτε πρότερον· οὐ γὰρ εἶχε διέξοδον, ἀλλὰ πάντα ἦν ἀπόκρημνα καὶ δύσβατα, οὐδʼ ἤλπιζε Φάβιον ἢ τοὺς ἐπὶ τῶν στενῶν βιάσεσθαι διὰ τὴν τῶν χωρίων ὀχυρότητα.
当汉尼拔发觉自己被困在法比乌斯与重兵把守的狭道之间时,他感到了前所未有的恐惧;因为他毫无退路,四周全是绝壁险阻,且因地形险要,他也不指望能强行突破法比乌斯或把守隘口的军队。
ὧδε δʼ ἔχων ἀπορίας τοὺς μὲν αἰχμαλώτους ἐς πεντακισχιλίους ὄντας κατέσφαξεν, ἵνα μὴ ἐν τῷ κινδύνῳ νεωτερίσειαν, βοῦς δὲ ὅσας εἶχεν ἐν τῷ στρατοπέδῳ (πολὺ δὲ πλῆθος ἦν), τοῖς κέρασιν αὐτῶν δᾷδας περιέθηκε, καὶ νυκτὸς ἐπιγενομένης τὰς δᾷδας ἐξάψας τὸ λοιπὸν ἐν τῷ στρατοπέδῳ πῦρ ἔσβεσε, καὶ σιγὴν βαθεῖαν ἔχειν παρήγγειλε, τοῖς δʼ εὐτολμοτάτοις τῶν νέων ἐκέλευσε τὰς βοῦς ἐλαύνειν μετὰ σπουδῆς ἄνω πρὸς τὰ ἀπόκρημνα, ἃ ἦν ἐν μέσῳ τοῦ τε Φαβίου καὶ τῶν στενῶν.
在这般困境中,他屠杀了约五千名战俘,以免他们在危机中作乱;他又将火把绑在营中所有的牛角上(数量极多),待夜幕降临,他点燃火把,熄灭营中其余的火,并命令保持绝对静默。 随后,他命令青年中最勇敢的人,将牛群急速向介于法比乌斯与狭道之间的绝壁方向驱赶。
αἱ δʼ ὑπό τε τῶν ἐλαυνόντων ἐπειγόμεναι, καὶ τοῦ πυρὸς ἐκκαίοντος αὐτάς, ἀνεπήδων ἐπὶ τοὺς κρημνοὺς ἀφειδῶς καὶ βιαίως, εἶτα κατέπιπτον καὶ αὖθις ἀνεπήδων.
牛群在驱赶者的催促以及烈火的灼烧下,不顾一切地猛烈跃上峭壁,随即跌落,然后又再次跃起。
§315Ῥωμαῖοι δὲ οἱ ἑκατέρωθεν, ὁρῶντες ἐν μὲν τῷ Ἀννίβου στρατοπέδῳ σιγὴν καὶ σκότον, ἐν δὲ τοῖς ὄρεσι πῦρ πολὺ καὶ ποικίλον, οὐκ ἔχοντες ὡς ἐν νυκτὶ τὸ γιγνόμενον ἀκριβῶς ἐπινοῆσαι, ὁ μὲν Φάβιος εἴκαζεν εἶναί τι στρατήγημα τοῦτο Ἀννίβου, καὶ συνεῖναι μὴ δυνάμενος ἀτρέμα συνεῖχε τὴν στρατιάν, τὴν νύκτα ὑφορώμενος·
两侧的罗马人看到汉尼拔营中一片静默与黑暗,而山上却火光熊熊、摇曳不定,由于是在夜间,他们无法准确判断发生了什么。 法比乌斯推测这是汉尼拔的某种诡计,在未能理解其意图的情况下,因对夜色心存戒备,他让军队保持按兵不动。
οἱ δʼ ἐν τοῖς στενοῖς ὑπέλαβον, ἅπερ ἤθελεν ὁ Ἀννίβας, φεύγειν αὐτὸν ὡς ἐν ἀπόροις, ἄνω διὰ τῶν κρημνῶν βιαζόμενον, καὶ μετεπήδων ἐπὶ τὴν φαντασίαν τοῦ πυρὸς καταθέοντες ὡς ἐκεῖ ληψόμενοι τὸν Ἀννίβαν κακοπαθοῦντα.
而把守狭道的士兵则如汉尼拔所愿,误以为他在困境中企图逃跑、正强行越过峭壁向上突围,于是他们奔向那火光的幻影,跑下去企图捉拿深处困境之中的汉尼拔。
ὁ δὲ ὡς εἶδε καταβάντας αὐτοὺς ἐκ τῶν στενῶν, διέδραμεν ἐς αὐτὰ τοῖς ταχυτάτοις ἄνευ φωτὸς μετὰ σιωπῆς, ἵνα διαλάθοι, καταλαβὼν δὲ αὐτὰ καὶ κρατυνάμενος ἐσήμηνε τῇ σάλπιγγι·
汉尼拔见他们走下了狭道,便在无光且静默中率领最迅速的士兵奔向狭道以求隐蔽通过;占领并巩固了狭道后,他吹响了军号。
καὶ τὸ στρατόπεδον ἀντεβόησεν αὐτῷ, καὶ πῦρ αἰφνίδιον ἐξέφηναν.
他的营地也向他呼应,并突然亮起火光。
Ῥωμαῖοι μὲν δὴ τότε ᾔσθοντο τῆς ἀπάτης, ὁ δὲ στρατὸς ὁ ἄλλος Ἀννίβου καὶ οἱ τὰς βοῦς ἐλαύνοντες ἐπὶ τὰ στενὰ ἀδεῶς διέδραμον.
罗马人此时才察觉到受骗,而汉尼拔其余的军队以及那些赶牛的人则毫无畏惧地穿过了狭道。
καὶ αὐτοὺς συναγαγὼν ἀπῇρεν ἐς τὸ πρόσω.
汉尼拔将他们集结起来,继续向前进军。
οὕτω μὲν ἐξ ἀέλπτου τότε ὁ Ἀννίβας αὐτός τε περιῆν καὶ τὸν στρατὸν περιέσωζε, καὶ ἐς Γερωνίαν τῆς Ἰαπυγίας ἐπειχθείς, ἣ σίτου πλήρης ἦν, ἐξεῖλεν αὐτήν, καὶ ἐν ἀφθόνοις ἀδεῶς ἐχείμαζεν.
就这样,汉尼拔在当时出人意料地死里逃生并拯救了军队,并急行军至充满粮食的雅皮吉亚的格鲁尼亚,将其攻克,在丰足的物资中毫无畏惧地度过了冬天。

词汇与语法注释

  1. §312ὡς οὔτε ὕπατον οὔτε στρατηγὸν ἔτι ὄντα δικτάτορος ᾑρημένου — ὡς 加上分词(ἔ提 ὄντα)表示主观或陈述的理由(“认为他不再是执政官或将领”)。紧随其后的 δικτάτορος ᾑρημένου 是属格独立结构(绝对属格),用以表述由于独裁官被选出而导致执政官权力失效的背景情况。
  2. §313ἡγουμένῳ πρὸς ἄνδρα τεχνίτην μάχης ἕνα καιρὸν εἶναι τὴν ἀνάγκην — 与格分词 ἡγουμένῳ 修饰前文的法比乌斯(τῷ Φαβίῳ)。在其引导的“对格+不定式”结构中,τὴν ἀνάγκην 是不定式 εἶναι 的主语,ἕνα καιρόν 是表语,意为“(法比乌斯)认为,面对战争大师,唯有迫不得已(必要性)才是唯一的良机”。
  3. §314ὧδε δʼ ἔχων ἀπορίας — 动词 ἔχω 结合副词和属格的惯用结构,意为“处于某种……的状态”。在此处译为“处于如此困难(窘迫)的境地中”。
  4. §315οὐκ ἔχοντες ὡς ἐν νυκτὶ τὸ γιγνόμενον ἀκριβῶς ἐπινοῆσαι — οὐκ ἔχοντες(意为“没有办法”)在此处与不定式 ἐπινοῆσαι 连用,表示“无法理解”。短语 ὡς ἐν νυκτὶ 是一个限定性的介词短语,意为“因为是在夜间”或“考虑到这是在夜里”。

引用这一段

阿庇安, 汉尼拔战记 §312-315. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0551.tlg008.humanitext-grc2:312-315

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。