§4.15.1ὡς δὲ τά τε ἄλλα ἐς τὸν πόλεμον ἕτοιμα ἦν αὐτοῖς καὶ τὰ ἀπὸ τῶν συμμάχων προθυμότερα ἢ προσεδόκων—καὶ γὰρ Ἀργείοις ἤδη καὶ Ἀρκάσι λαμπρῶς τὸ ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους ἔχθος ἐξῆπτο—οὕτως ἀπέστησαν ἔτει τριακοστῷ μὲν καὶ ἐνάτῳ μετὰ Ἰθώμης ἅλωσιν, τετάρτῳ δὲ τῆς τρίτης Ὀλυμπιάδος καὶ εἰκοστῆς, ἣν Ἴκαρος Ὑπερησιεὺς ἐνίκα στάδιον·
当他们为战争做好了其他准备,且盟友的态度比他们预想的还要热烈时——因为阿耳戈斯人和阿卡迪亚人对拉刻代蒙人的仇恨早已炽烈地燃烧起来——他们于是在伊托梅陷落后的第三局九年,即第二十三届奥林匹克运动会的第四年起义。 在那届运动会上,许佩雷西亚的伊卡罗斯获得了短跑冠军。
Ἀθήνῃσι δὲ οἱ κατʼ ἐνιαυτὸν ἦσαν ἤδη τότε ἄρχοντες, καὶ Ἀθηναίοις Τλησίας ἦρχεν.
当时雅典已经实行了一年一任的执政官制,特莱西亚斯正为雅典人担任执政官。
§4.15.2ἐν δὲ Λακεδαίμονι οἵ τινες τηνικαῦτα ἔτυχον βασιλεύοντες, Τυρταῖος μὲν τὰ ὀνόματα οὐκ ἔγραψε, Ῥιανὸς δʼ ἐποίησεν ἐν τοῖς ἔπεσι Λεωτυχίδην βασιλέα ἐπὶ τοῦδε εἶναι τοῦ πολέμου.
至于当时谁在拉刻代蒙担任国王,提尔泰奥斯并没有写下他们的名字,而里阿诺斯在叙事诗中则写道,利奥提基德斯是这场战争时期的国王。
Ῥιανῷ μὲν οὖν ἔγωγε οὐδαμῶς κατά γε τοῦτο συνθήσομαι· Τυρταῖον δὲ καὶ οὐ λέγοντα ὅμως εἰρηκέναι τις ἂν ἐν τῷδε ἡγοῖτο.
在这一点上,我绝不同意里阿诺斯的看法;不过,人们或许会认为,提尔泰奥斯即使没有说出名字,却也在这首诗中提到了他们。
ἐλεγεῖα γὰρ ἐς τὸν πρότερόν ἐστιν αὐτῷ πόλεμον· "
ἀμφʼ αὐτῇ δʼ ἐμάχοντʼ ἐννέα καὶ δέκʼ ἔτη
νωλεμέως, αἰεὶ ταλασίφρονα θυμὸν ἔχοντες,
αἰχμηταὶ πατέρων ἡμετέρων πατέρες. "
因为他有关于前一次战争的长短句: "围绕着它,他们战斗了十九个年头,毫不松懈,始终怀着坚忍的心志,这些长枪武士,即我们父辈的父辈。
§4.15.3δῆλα οὖν ἐστιν ὡς ὕστερον τρίτῃ γενεᾷ τὸν πόλεμον οἱ Μεσσήνιοι τόνδε ἐπολέμησαν, ἀποδείκνυσί τε τοῦ χρόνου τὸ συνεχὲς βασιλεύοντας τηνικαῦτα ἐν Σπάρτῃ Ἀνάξανδρον Εὐρυκράτους τοῦ Πολυδώρου, τῆς δὲ οἰκίας τῆς ἑτέρας Ἀναξίδαμον Ζευξιδάμου τοῦ Ἀρχιδάμου τοῦ Θεοπόμπου.
"因此显而易见,美塞尼亚人是在三代之后才打这场战争的。 时间的连续性表明,当时在斯巴达执政的国王是阿纳克桑德罗斯(波吕多罗斯之子欧律克拉特斯之子),以及另一王室的阿纳克西达莫斯(泽乌克西达莫斯之子,泽乌克西达莫斯则是帖奥蓬波斯之子阿尔基达莫斯之子)。
κατέβην δὲ ἐς ἀπόγονον Θεοπόμπου τέταρτον, ὅτι Ἀρχίδαμος ὁ Θεοπόμπου προαπέθανε τοῦ πατρὸς καὶ ἐς Ζευξίδαμον υἱιδοῦν ὄντα ἡ Θεοπόμπου περιῆλθεν ἀρχή.
我之所以追溯到帖奥蓬波斯的第四代子孙,是因为帖奥蓬波斯之子阿尔基达莫斯先于其父去世,帖奥蓬波斯的王位传给了他的孙子泽乌克西达莫斯。
Λεωτυχίδης δὲ μετὰ Δημάρατον βασιλεύσας φαίνεται τὸν Ἀρίστωνος· Θεοπόμπου δὲ Ἀρίστων ἀπόγονος ἕβδομος.
而利奥提基德斯显然是在阿里斯顿之子德马拉托斯之后继承王位的,而阿里斯顿是帖奥蓬波斯的第七代子孙。
§4.15.4τότε δὲ οἱ Μεσσήνιοι Λακεδαιμονίοις συμβάλλουσιν ἐν Δέραις καλουμέναις τῆς σφετέρας, ἔτει πρώτῳ μετὰ τὴν ἀπόστασιν· ἀπῆσαν δὲ ἀμφοτέροις οἱ σύμμαχοι.
那时,美塞尼亚人在起义后的第一年,于他们境内一个叫作德莱的地方与拉刻代蒙人交战;双方的盟友当时均未参战。
καὶ νίκη μὲν ἐγένετο οὐδετέρων σαφής, Ἀριστομένην δὲ ἔργα φασὶν ἀποδείξασθαι πλέον τι ἢ ἄνδρα ἕνα εἰκὸς ἦν, ὥστε καὶ βασιλέα μετὰ τὴν μάχην ᾑροῦντο αὐτόν, ἦν γὰρ καὶ γένους τῶν Αἰπυτιδῶν·
双方都没有取得明显的胜利,但据说阿里斯托梅内斯展现出了超出常人所能及的伟绩,以至于在战斗结束后他们甚至推选他为国王,因为他也是埃普图斯家族的后裔。
§4.15.5παραιτουμένου τε, οὕτω στρατηγὸν αὐτοκράτορα εἵλοντο.
但由于他推辞,他们便选举他为拥有全权的主帅。
Ἀριστομένει δὲ παρίστατο μηδʼ ἂν ἄλλον ἀπαξιῶσαι παθεῖν τι ἐν πολέμῳ δράσαντα ἄξια μνήμης· αὑτῷ μέντοι καὶ πρὸ παντὸς ἐνόμιζεν εἶναι, ἔτι ἀρχομένου τοῦ πολέμου Λακεδαιμονίους καταπλήξαντα φαίνεσθαι καὶ ἐς τὰ μέλλοντά σφισι φοβερώτερον.
在阿里斯托梅内斯看来,任何在战争中建立了值得纪念之功勋的人,都不应被认为不配承受任何遭遇;然而他认为,对自己而言首要的是,在战争伊始就展现出震慑拉刻代蒙人的姿态,使自己在未来对他们而言更加可怕。
ἅτε δὲ οὕτως ἔχων, ἀφικόμενος νύκτωρ ἐς τὴν Λακεδαίμονα ἀνατίθησιν ἀσπίδα πρὸς τὸν τῆς Χαλκιοίκου ναόν· ἐπεγέγραπτο δὲ Ἀριστομένην ἀπὸ Σπαρτιατῶν διδόναι τῇ θεῷ.
怀着这样的想法,他在夜间抵达拉刻代蒙,将一面盾牌奉纳在青铜之家雅典娜神庙前;其上铭刻着:阿里斯托梅内斯将此盾从斯巴达人处夺取并献给女神。
§4.15.6ἐγένετο δὲ καὶ Λακεδαιμονίοις μάντευμα ἐκ Δελφῶν τὸν Ἀθηναῖον ἐπάγεσθαι σύμβουλον.
拉刻代蒙人也得到了来自德尔斐的神谕,命他们迎请一位雅典人作为谋士。
ἀποστέλλουσιν οὖν παρὰ τοὺς Ἀθηναίους τόν τε χρησμὸν ἀπαγγελοῦντας καὶ ἄνδρα αἰτοῦντας παραινέσοντα ἃ χρή σφισιν.
于是他们派使者前往雅典人那里,传达神谕并请求派遣一个人来建议他们该怎么做。
Ἀθηναῖοι δὲ οὐδέτερα θέλοντες, οὔτε Λακεδαιμονίους ἄνευ μεγάλων κινδύνων προσλαβεῖν μοῖραν τῶν ἐν Πελοποννήσῳ τὴν ἀρίστην οὔτε αὐτοὶ παρακοῦσαι τοῦ θεοῦ, πρὸς ταῦτα ἐξευρίσκουσι· καὶ ἦν γὰρ Τυρταῖος διδάσκαλος γραμμάτων νοῦν τε ἥκιστα ἔχειν δοκῶν καὶ τὸν ἕτερον τῶν ποδῶν χωλός, τοῦτον ἀποστέλλουσιν ἐς Σπάρτην.
雅典人既不希望拉刻代蒙人免于巨大危险就占领伯罗奔尼撒最富庶的土地,又不希望自己违抗神明,于是想出了一个对策:当时有一个叫作提尔泰奥斯的文字教师,他被认为极无头脑,且有一只脚跛了,雅典人就把他派遣到了斯巴达。
ὁ δὲ ἀφικόμενος ἰδίᾳ τε τοῖς ἐν τέλει καὶ συνάγων ὁπόσους τύχοι καὶ τὰ ἐλεγεῖα καὶ τὰ ἔπη σφίσι τὰ ἀνάπαιστα ᾖδεν.
他到达后,私下里对官员们,并召集尽可能多的人,为他们朗诵他的哀歌以及双短舒长格的战歌。
§4.15.7ἐνιαυτῷ δὲ ὕστερον τοῦ περὶ τὰς Δέρας ἀγῶνος, ἡκόντων ἀμφοτέροις καὶ τῶν συμμάχων, παρεσκευάζοντο ὡς μάχην συνάψοντες ἐπὶ τῷ καλουμένῳ Κάπρου σήματι.
在德莱之战的一年之后,由于双方的盟友也都已抵达,他们准备在被称为“野猪之墓”的地方展开决战。
Μεσσηνίοις μὲν οὖν Ἠλεῖοι καὶ Ἀρκάδες, ἔτι δὲ ἐξ Ἄργους ἀφίκετο καὶ Σικυῶνος βοήθεια.
对于美塞尼亚人,伊利斯人和阿卡迪亚人前来援助,此外还有来自阿耳戈斯和西库翁的援军。
παρῆσαν δὲ καὶ ὅσοι πρότερον τῶν Μεσσηνίων ἔφευγον ἑκουσίως, ἐξ Ἐλευσῖνός τε, οἷς πάτριον δρᾶν τὰ ὄργια τῶν Μεγάλων θεῶν, καὶ οἱ Ἀνδροκλέους ἀπόγονοι· καὶ γὰρ οἱ συσπεύσαντες μάλιστά σφισιν ἦσαν οὗτοι.
此前自愿流亡的美塞尼亚人也到场了,包括来自埃勒夫西斯的、以主持伟大女神秘仪为祖传职责的人,以及安德罗克勒斯的后裔;因为这些人正是最积极协助他们的人。
§4.15.8Λακεδαιμονίοις δὲ ἦλθον Κορίνθιοι συμμαχήσοντες καὶ Λεπρεατῶν τινες κατὰ ἔχθος τὸ Ἠλείων· Ἀσιναίοις δὲ ὅρκοι πρὸς ἀμφοτέρους ἦσαν.
拉刻代蒙人方面,则有科林斯人前来结盟,以及部分利普里人因对伊利斯人的敌意而加入;而阿西内人则与双方都立有誓约。
τὸ δὲ χωρίον τοῦτο, Κάπρου σῆμα, ἔστι μὲν ἐν Στενυκλήρῳ τῆς Μεσσηνίας, Ἡρακλέα δὲ αὐτόθι ὅρκον ἐπὶ τομίων κάπρου τοῖς Νηλέως παισὶ δοῦναι καὶ λαβεῖν παρὰ ἐκείνων λέγουσιν.
这个被称为“野猪之墓”的地方位于美塞尼亚的斯特纽克勒罗斯,据说赫拉克勒斯曾在此处,于切开的野猪祭品上向涅琉斯的儿子们宣誓,并接受了他们的誓言。