Humanitext Reader

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯 · 罗马古事记 §9.13.1-9.13.4

惨胜后的归还与执政官辞绝凯旋式

第 682 段,共 962 段 · 希腊语

内容简介

击退伊特鲁里亚人后,罗马军队付出了惨重代价获得胜利并班师回朝,并对立功者进行了嘉奖。幸存的执政官因哀悼兄弟和同僚而拒绝了凯旋仪式的荣誉,并因伤势严重而在任期结束前宣誓辞职。

§9.13.1ὁ δʼ ὕπατος ἐπειδὴ τὸ δεινὸν ἀπεώσατο, παρεβοήθει πάλιν τοῖς ἐν τῷ πεδίῳ.
执政官在击退危险后,再次前去增援平原上的士兵。
αὕτη μεγίστη λέγεται τῶν πρὸ αὐτῆς γενέσθαι Ῥωμαίοις μάχη, πλήθει τʼ ἀνθρώπων καὶ μήκει χρόνου καὶ τῷ ἀγχιστρόφῳ τῆς τύχης.
据说这场战斗是罗马人此前所经历过的最伟大的战斗,无论是从人数、时间长度,还是命运的急剧转变来看。
αὐτῶν μὲν γὰρ τῶν ἐκ τῆς πόλεως Ῥωμαίων ἡ κρατίστη τε καὶ ἐπίλεκτος ἀκμὴ δισμυρίων μάλιστα πεζῶν ἐγένετο, καὶ τῶν συντεταγμένων τοῖς τέτταρσι τάγμασιν ἱππέων ὁμοῦ τι χιλίων καὶ διακοσίων, ἀποίκων δὲ καὶ συμμάχων ἑτέρα τοσαύτη.
因为就来自城市本身的罗马人而言,最强壮且精选的精锐大约由两万名步兵组成,而编制在四个军团中的骑兵共有约一千二百人,来自殖民地和盟友的另一支同等规模的军队也是如此。
§9.13.2χρόνος δʼ ἐμηκύνθη τοῦ ἀγῶνος ὀλίγῳ πρότερον τῆς μεσημβρίας ἀρξάμενος μέχρι δύσεως ἡλίου.
战斗的时间被拉长了,大约在中午前不久开始,一直持续到日落。
τὰ δὲ τῆς τύχης μέχρι πολλοῦ τῇδε καὶ τῇδε νίκαις τε καὶ ἥτταις ταλαντευόμενα διέμεινεν· ὑπάτου δὲ θάνατος ἐγένετο καὶ πρεσβευτοῦ δὶς ὑπατεύσαντος καὶ ἄλλων πολλῶν ἡγεμόνων καὶ ταξιάρχων καὶ λοχαγῶν, ὅσων οὐδέπω πρότερον.
而命运的局势在很长一段时间内,在胜利和失败之间来回摇摆;执政官的阵亡、一位曾两次担任执政官的使节的阵亡,以及其他许多指挥官、百夫长和队长的阵亡,人数之多是前所未有的。
τὸ μέντοι κράτος τοῦ ἀγῶνος ἐδόκει περὶ τοὺς Ῥωμαίους γεγονέναι κατʼ ἄλλο μὲν οὐδέν, ὅτι δὲ τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ καταλιπόντες τὸν χάρακα οἱ Τυρρηνοὶ ἀνέζευξαν.
然而,战斗的胜利似乎属于罗马人,这并非因为其他原因,而仅仅是因为在次日夜里,伊特鲁里亚人放弃了营地并撤退了。
§9.13.3τῇ δʼ ἑξῆς ἡμέρᾳ πρὸς ἁρπαγὰς τῆς ἐκλειφθείσης ὑπὸ τῶν Τυρρηνῶν παρεμβολῆς οἱ Ῥωμαῖοι τραπόμενοι καὶ ταφὰς ποιησάμενοι τῶν σφετέρων νεκρῶν ἀπῆλθον εἰς τὸν ἑαυτῶν χάρακα.
第二天,罗马人转向洗劫被伊特鲁里亚人遗弃的营地,并在掩埋了己方的死者后,撤回到了自己的营地。
ἐκεῖ δʼ ἐκκλησίαν ποιησάμενοι τοῖς ἀγωνισαμένοις λαμπρῶς τὰς ἀριστείους ἀπέδοσαν τιμάς, πρώτῳ μὲν Καίσωνι Φαβίῳ τῷ τοῦ ὑπάτου ἀδελφῷ μεγάλα καὶ θαυμαστὰ ἔργα ἀποδειξαμένῳ, δευτέρῳ δὲ τῷ Σικκίῳ, τῷ διαπραξαμένῳ τὸν χάρακα ἀνασώσασθαι, τρίτῳ δὲ Μάρκῳ Φλαβοληίῳ τῷ ἡγεμόνι τοῦ τάγματος, τοῦ θʼ ὅρκου χάριν καὶ τῆς παρὰ τὰ §9.13.4δεινὰ ῥώμης.
他们在那里召集了大会,向英勇作战的士兵们颁发了功勋荣誉:第一位是执政官的兄弟凯索·法比乌斯,他展现了伟大而令人赞叹的事迹;第二位是西基乌斯,他成功夺回了营地;第三位是军团指挥官马尔库斯·弗拉博莱乌斯,这既是因为他的誓言,也是因为他在面对危险时的坚强。
διαπραξάμενοι δὲ ταῦτα καὶ μείναντες ἡμέρας ὀλίγας ἐπὶ τοῦ χάρακος, ὡς οὐδεὶς ἀντεπεξῄει τῶν πολεμίων μαχησόμενος, ἀπῄεσαν ἐπʼ οἴκου.
在完成这些事情并在营地停留了几天后,由于没有敌人出来迎战,他们便启程回家。
πάντων δὲ τῶν κατὰ τὴν πόλιν, ὡς ἐπὶ μεγίστῳ ἀγῶνι κάλλιστον τέλος εἰληφότι, τὴν ἐπινίκιον τιμὴν τοῦ θριάμβου τῷ περιόντι ὑπάτῳ προσθεῖναι βουλομένων, ἠρνήσατο τὴν χάριν αὐτῶν ὁ ὕπατος, οὔτε ὅσιον εἶναι λέγων οὔτε θεμιτὸν ἐπʼ ἀδελφοῦ θανάτῳ καὶ συνάρχοντος ἀποβολῇ πομπεύειν καὶ στεφανηφορεῖν· ἀποθεὶς δὲ τὰς σημαίας καὶ τοὺς στρατιώτας ἀπολύσας ἐπὶ τὰ οἰκεῖα τὴν ὑπατείαν ἀπωμόσατο, δυεῖν ἔτι μηνῶν εἰς τὸν ἐνιαύσιον χρόνον λειπομένων, ἀδύνατος, ὢν τὰ τῆς ἀρχῆς ἔτι πράττειν.
城里的所有人都希望,既然这场最伟大的斗争已经取得了最完美的结局,就把凯旋式的战胜荣誉授予幸存的执政官,但执政官拒绝了他们的好意,说因兄弟的牺牲和同僚的失去而举行游行和佩戴花冠,既不虔敬也不合乎神法;他放下了军旗,解散了士兵让他们回家,并宣誓辞去了执政官一职,此时距离一年的任期结束还剩两个月,因为他已无法继续履行官职。
ἐταλαιπώρει γὰρ ὑπὸ τραύματος ἐξαισίου καὶ ἦν κλινοπετής.
因为他正因严重的伤势而痛苦不堪,卧床不起。

词汇与语法注释

  1. §9.13.1μεγίστη λέγεται τῶν πρὸ αὐτῆς γενέσθαι Ῥωμαίοις μάχη — 最高级形容词 μεγίστη 与带有比较意义的前置词短语 τῶν πρὸ αὐτῆς(在它之前的战争中)相结合,起到强调“比此前任何战斗都要伟大”的作用。其中 αὐτῆς 指代本次战斗。
  2. §9.13.2κατʼ ἄλλο μὲν οὐδέν, ὅτι δὲ — 这是一种表示对比的 μὲν...δέ 句式。κατʼ ἄλλο μὲν οὐδέν(不因其他原因)与由连词 ὅτι 引导的名词性从句(而是因为……这一事实)相对应,意为“并非由于其他,而仅仅是因为……”。
  3. §9.13.4τὴν ὑπατείαν ἀπωμόσατο — 动词 ἀπόμνυμι 通常意为“宣誓否定”或“宣誓辞退”,在此处作为希腊语习惯表达,对应罗马宪政中的“abdicatio”(执政官因身体不适等原因,宣誓无法履行职责而正式辞职)这一法定程序。

引用这一段

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯, 罗马古事记 §9.13.1-9.13.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:9.13.1-9.13.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。