§9.13.1ὁ δʼ ὕπατος ἐπειδὴ τὸ δεινὸν ἀπεώσατο, παρεβοήθει πάλιν τοῖς ἐν τῷ πεδίῳ.
집정관은 위협을 물리친 후, 평원에 있는 자들을 다시 구원하러 갔다.
αὕτη μεγίστη λέγεται τῶν πρὸ αὐτῆς γενέσθαι Ῥωμαίοις μάχη, πλήθει τʼ ἀνθρώπων καὶ μήκει χρόνου καὶ τῷ ἀγχιστρόφῳ τῆς τύχης.
이 전투는 인원수와 시간의 길이, 그리고 운명의 급격한 반전이라는 점에서 이전에 로마인들에게 일어났던 전투 중 가장 거대했다고 전해진다.
αὐτῶν μὲν γὰρ τῶν ἐκ τῆς πόλεως Ῥωμαίων ἡ κρατίστη τε καὶ ἐπίλεκτος ἀκμὴ δισμυρίων μάλιστα πεζῶν ἐγένετο, καὶ τῶν συντεταγμένων τοῖς τέτταρσι τάγμασιν ἱππέων ὁμοῦ τι χιλίων καὶ διακοσίων, ἀποίκων δὲ καὶ συμμάχων ἑτέρα τοσαύτη.
도시 출신의 로마인들 자체만 보더라도 가장 강력하고 선발된 정예병은 대략 2만 명의 보병이었고, 4개 군단에 편성된 기병은 대략 1,200명이었으며, 식민시인들과 동맹시인들로 구성된 다른 부대도 이와 같은 규모였기 때문이다.
§9.13.2χρόνος δʼ ἐμηκύνθη τοῦ ἀγῶνος ὀλίγῳ πρότερον τῆς μεσημβρίας ἀρξάμενος μέχρι δύσεως ἡλίου.
전투의 시간은 정오가 되기 조금 전에 시작하여 일몰까지 이어져 길어졌다.
τὰ δὲ τῆς τύχης μέχρι πολλοῦ τῇδε καὶ τῇδε νίκαις τε καὶ ἥτταις ταλαντευόμενα διέμεινεν·
그리고 운명의 향방은 오랫동안 승리와 패배 사이에서 이리저리 요동치며 지속되었다.
ὑπάτου δὲ θάνατος ἐγένετο καὶ πρεσβευτοῦ δὶς ὑπατεύσαντος καὶ ἄλλων πολλῶν ἡγεμόνων καὶ ταξιάρχων καὶ λοχαγῶν, ὅσων οὐδέπω πρότερον.
또한 집정관 한 명의 죽음과, 집정관을 두 번 지낸 사절의 죽음, 그리고 그전에는 결코 없었을 정도로 많은 다른 여러 지휘관들과 백인대장들, 대장들의 죽음이 있었다.
τὸ μέντοι κράτος τοῦ ἀγῶνος ἐδόκει περὶ τοὺς Ῥωμαίους γεγονέναι κατʼ ἄλλο μὲν οὐδέν, ὅτι δὲ τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ καταλιπόντες τὸν χάρακα οἱ Τυρρηνοὶ ἀνέζευξαν.
그러나 전투의 승리는 다른 어떤 이유에서가 아니라, 에트루리아인들이 이튿날 밤에 진영을 버리고 철수했다는 바로 그 한 가지 사실 때문에 로마인들의 몫이 된 것으로 여겨졌다.
§9.13.3τῇ δʼ ἑξῆς ἡμέρᾳ πρὸς ἁρπαγὰς τῆς ἐκλειφθείσης ὑπὸ τῶν Τυρρηνῶν παρεμβολῆς οἱ Ῥωμαῖοι τραπόμενοι καὶ ταφὰς ποιησάμενοι τῶν σφετέρων νεκρῶν ἀπῆλθον εἰς τὸν ἑαυτῶν χάρακα.
이튿날 로마인들은 에트루리아인들이 버리고 떠난 진영의 약탈로 눈을 돌리고, 자신들의 전사자들을 매장한 뒤 자신들의 영으로 물러났다.
ἐκεῖ δʼ ἐκκλησίαν ποιησάμενοι τοῖς ἀγωνισαμένοις λαμπρῶς τὰς ἀριστείους ἀπέδοσαν τιμάς, πρώτῳ μὲν Καίσωνι Φαβίῳ τῷ τοῦ ὑπάτου ἀδελφῷ μεγάλα καὶ θαυμαστὰ ἔργα ἀποδειξαμένῳ, δευτέρῳ δὲ τῷ Σικκίῳ, τῷ διαπραξαμένῳ τὸν χάρακα ἀνασώσασθαι, τρίτῳ δὲ Μάρκῳ Φλαβοληίῳ τῷ ἡγεμόνι τοῦ τάγματος, τοῦ θʼ ὅρκου χάριν καὶ τῆς παρὰ τὰ §9.13.4δεινὰ ῥώμης.
그곳에서 민회를 소집하고 훌륭히 싸운 이들에게 무공의 영예를 돌렸는데, 첫째는 위대하고 놀라운 공적을 보여준 집정관의 형제 카이소 파비우스에게, 둘째는 진영의 탈환을 이루어낸 시키우스에게, 셋째는 서약에 대한 충실함과 위험에 맞선 용맹함 덕분에 군단 지휘관인 마르쿠스 플라볼레이우스에게 주어졌다.
διαπραξάμενοι δὲ ταῦτα καὶ μείναντες ἡμέρας ὀλίγας ἐπὶ τοῦ χάρακος, ὡς οὐδεὶς ἀντεπεξῄει τῶν πολεμίων μαχησόμενος, ἀπῄεσαν ἐπʼ οἴκου.
이 일들을 마치고 진영에서 며칠 동안 머물렀으나, 적들 중에서 싸우러 나오는 이가 아무도 없었으므로 그들은 집으로 돌아갔다.
πάντων δὲ τῶν κατὰ τὴν πόλιν, ὡς ἐπὶ μεγίστῳ ἀγῶνι κάλλιστον τέλος εἰληφότι, τὴν ἐπινίκιον τιμὴν τοῦ θριάμβου τῷ περιόντι ὑπάτῳ προσθεῖναι βουλομένων, ἠρνήσατο τὴν χάριν αὐτῶν ὁ ὕπατος, οὔτε ὅσιον εἶναι λέγων οὔτε θεμιτὸν ἐπʼ ἀδελφοῦ θανάτῳ καὶ συνάρχοντος ἀποβολῇ πομπεύειν καὶ στεφανηφορεῖν·
가장 큰 싸움이 가장 아름다운 결말을 맺었으므로 도시의 모든 이들이 살아남은 집정관에게 개선식의 승리 영예를 바치고자 했으나, 집정관은 형제의 죽음과 동료의 상실을 두고 행진을 벌이고 화관을 쓰는 것은 경건하지도 않고 법에 맞지도 않는 일이라 말하며 그들의 호의를 거절했다.
ἀποθεὶς δὲ τὰς σημαίας καὶ τοὺς στρατιώτας ἀπολύσας ἐπὶ τὰ οἰκεῖα τὴν ὑπατείαν ἀπωμόσατο, δυεῖν ἔτι μηνῶν εἰς τὸν ἐνιαύσιον χρόνον λειπομένων, ἀδύνατος, ὢν τὰ τῆς ἀρχῆς ἔτι πράττειν.
그리고 군기를 내려놓고 병사들을 집으로 해산시킨 뒤 집정관 직을 선서하고 사임하였는데, 1년의 임기 중 아직 두 달이 남아 있었으나 더 이상 직무를 수행할 수 없었기 때문이었다.
ἐταλαιπώρει γὰρ ὑπὸ τραύματος ἐξαισίου καὶ ἦν κλινοπετής.
그는 극심한 부상으로 고통받으며 침상에 누워 있었기 때문이다.