§15.9.1μετὰ τοῦτο παραλαβὼν τὸν λόγον ὁ τῶν Ῥωμαίων εἰρηνοδίκης εἶπεν· οὐθὲν ἔτι τὸ κωλῦσόν ἐστιν, οὕτω φανερῶς ἀνῃρηκότων ὑμῶν τὰ περὶ τῆς εἰρήνης ὅρκια.
此后,罗马人的神圣使节接过了话茬说道:“既然你们如此公然地废除了关于和平的誓言,那就再没有什么能阻挡(战争)的了。
. . . βουλεύεσθε τὸν Ῥωμαίων δῆμον αἰτιάσασθαι.
……你们居然还图谋指责罗马人民。
πάντα γὰρ αὐτῷ πέπρακται κατὰ τοὺς ἱερούς τε καὶ πατρίους νόμους, τά τε πρὸς τοὺς θεοὺς ὅσια καὶ τὰ πρὸς ἀνθρώπους δίκαια, δικασταὶ δὲ τῶν μενόντων ἐν ταῖς ὁμολογίαις οἱ λαχόντες πολέμους ἐπισκοπεῖν ἔσονται θεοί.
因为罗马人民的一切行为,无论是对神明虔敬之事,还是对凡人正义之举,都是按照神圣而祖传的法律做出的;而那些坚守协定的人,其裁判官将是那些受命监察战争的神明。
§15.9.2μέλλων δʼ ἀπιέναι τήν τε περιβολὴν κατὰ κεφαλῆς εἵλκυσε καὶ τὰς χεῖρας ἀνασχὼν εἰς τὸν οὐρανόν, ὡς ἔθος ἐστίν, ἀρὰς ἐποιήσατο τοῖς θεοῖς· εἰ μὲν ἄδικα πάσχουσα ὑπὸ Σαυνιτῶν ἡ Ῥωμαίων πόλις καὶ μὴ δυναμένη μετὰ λόγου καὶ κρίσεως διαλῦσαι τὰς διαφορὰς ἐπὶ τὰ ἔργα χωρήσαι, βουλάς τʼ ἀγαθὰς αὐτῇ θεοὺς καὶ δαίμονας ἐπὶ νοῦν ἄγειν, καὶ % πράξειεν πᾶσι διδόναι τοῖς πολεμίοις ἐντυχεῖν, εἰ δʼ αὐτή τι πλημμελοῦσα περὶ τὰ τῆς φιλίας ὅρκια προφάσεις κατασκευάζεται τῆς ἔχθρας οὐκ ἀληθεῖς, μήτε βουλὰς ὀρθοῦν αὐτοῖς μήτε πράξεις.
在即将离去之际,他将外衣拉过头顶,并按照习俗向天举起双手,向神明发出诅咒与祈祷:‘如果罗马城邦确实是在遭受萨姆奈特人平白无故的侵害、且无法通过理性与裁判解决争端的情况下才诉诸行动,那么愿神明和守护神将善意的筹划带给她的心灵,并在她与所有敌人交锋的一切行动中赐予成功;但如果她自己因违反友好誓言,而为敌对行为捏造虚假的借口,那么愿神明既不指引他们的筹划走上正轨,也不成全他们的行动。 ’验证