Humanitext Reader

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯 · 罗马古事记 §10.33.1-10.33.6

新执政官强行征兵与护民官的冲突

第 773 段,共 962 段 · 希腊语

内容简介

随着新执政官就职,国内纷争再次抬头,外部战争亦起。执政官强行征兵引发了与护民官的激烈对立,导致双方在城内发生肉搏冲突。

§10.33.1ὁ δὲ μετὰ τοῦτον, ἐν ᾧ τὴν ὕπατον ἀρχὴν παρειλήφεσαν Τίτος Ῥωμίλιος καὶ Γάιος Οὐετούριος, δήμαρχοι δʼ ἦσαν οἱ περὶ Λεύκιον Ἰκίλλιον τὸ δεύτερον ἄρχειν ἑξῆς αἱρεθέντες, οὐχ ἁπλοῦς, ἀλλὰ ποικίλος τις ἐγένετο καὶ μεγάλων μεστὸς πραγμάτων.
在此之后的一年,提图斯·罗米利乌斯与盖乌斯·维图里乌斯接任执政官职,而卢基乌斯·伊基利乌斯及其同僚则被连续第二次选为护民官执政,这一年并不太平,而是充满了波折与重大事件。
ἥ τε γὰρ πολιτικὴ στάσις ἤδη μεμαράνθαι δοκοῦσα ὑπὸ τῶν δημάρχων πάλιν ἀνεκινεῖτο, καὶ πόλεμοί τινες ἐκ τῶν ἀλλοεθνῶν ἀνέστησαν, οἳ κακὸν μὲν οὐθὲν διαθεῖναι τὴν πόλιν ἠδυνήθησαν, οὐ μικρὰν δὲ ὠφέλειαν τὸ στασιάζον ἀνελόντες ἐξ αὐτῆς.
因为原本似乎已经平息的国内党派之争,又被护民官们重新挑起,且外族也挑起了几场战争,这些战争虽然没能给城市造成任何伤害,但通过消除内部纷争,却给城市带来了不小的益处。
§10.33.2ἐγκύκλιον γὰρ δὴ τοῦτο καὶ ἐν ἔθει ἦν ἤδη τῇ πόλει πολεμουμένῃ μὲν ὁμονοεῖν, εἰρήνην δὲ ἀγούσῃ στασιάζειν.
因为这对于该城邦而言已是循环往复的常态:在面临战争时便和睦一致,而在享有和平时则内部争斗。
τοῦτο συνιδόντες ἅπαντες οἱ τὰς ὑπάτους ἀρχὰς παραλαβόντες κατʼ εὐχὰς μὲν εἴ τις ἔξωθεν ἐπανασταίη πόλεμος ἐλάμβανον· ἡσυχαζόντων δὲ τῶν ἀντιπάλων αὐτοὶ κατεσκεύαζον ἐγκλήματα καὶ προφάσεις πολέμων, ἅτε ὁρῶντες διὰ μὲν τοὺς πολέμους μεγάλην καὶ εὐδαίμονα γινομένην τὴν πόλιν, διὰ δὲ §10.33.3τὰς στάσεις ταπεινὴν καὶ ἀσθενῆ.
所有接任执政官职的人都看清了这一点,如果外部爆发任何战争,他们都会视其为祈求得来的幸事而予以接受;但当对手保持安静时,他们自己就会捏造罪名和战争借口,因为他们看到,通过战争,城市变得伟大而繁荣,而通过内讧,城市则变得低微而软弱。
οἷς ὅμοια γνόντες οἱ τότε ὕπατοι στρατιὰν ἐξάγειν ἔκριναν ἐπὶ τοὺς πολεμίους δεδοικότες, μή τι διὰ τὴν εἰρήνην ἄρξωνται ταράττειν ἀργοὶ καὶ πένητες ἄνθρωποι, τοῦτο μὲν ὀρθῶς ἰδόντες, ὅτι δεῖ περισπᾶσαι τὸν ὄχλον ἐπὶ τοὺς ἔξω πολέμους, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο οὐκ ὀρθῶς.
当时的执政官们做下了相似的决定,因担心游手好闲的穷人们由于和平而开始制造混乱,他们决定率军出击迎战敌人。 在这点上,他们看得很准,即应当将民众的注意力转移到对外战争上,但在其后的做法上却不正确。
δέον γὰρ αὐτοὺς ὡς ἐν νοσούσῃ πόλει μετρίαις χρῆσθαι ταῖς στρατολογίαις ἐπὶ τὸ βίᾳ προσαναγκάζειν τοὺς ἀπειθοῦντας ἐτράποντο, οὔτε παραίτησιν οὔτε συγγνώμην οὐδενὶ διδόντες οὐδεμίαν, ἀλλὰ ταῖς ἐκ τῶν νόμων τιμωρίαις εἴς τε τὰ σώματα καὶ τὰς οὐσίας αὐτῶν πικρῶς χρώμενοι.
因为他们本应像对待有病的城市那样采取适度的征兵,却转而采取暴力手段强迫不服从者,不给任何人任何辩解或宽恕的机会,而是冷酷地依据法律对其人身和财产施以惩罚。
§10.33.4ταῦτα ποιούντων αὐτῶν ἀφορμὴν αὖθις εἰλήφεσαν οἱ δήμαρχοι τοῦ δημαγωγεῖν τὰ πλήθη· καὶ συναγαγόντες εἰς ἐκκλησίαν τά τʼ ἄλλα τῶν ὑπάτων κατεβόων, καὶ ὅτι πολλοὺς τῶν πολιτῶν ἐκέλευσαν εἰς τὸ δεσμωτήριον ἀπάγειν τὴν δημαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπικαλεσαμένους, τῆς τε στρατολογίας ἀπολύειν ἔφασαν αὐτοὶ δὴ μόνοι ἐξουσίαν ἐκ τῶν νόμων ἔχοντες.
由于执政官们这样做,护民官们再次获得了煽动群众的机会;他们召集民众大会,除了痛斥执政官们的其他行径外,还谴责他们下令将许多呼吁护民官保护的市民关进监狱,并声声称唯有他们自己根据法律才拥有免除征兵的权力。
ὡς δʼ οὐθὲν ἐπέραινον, ἀλλʼ ἐπιστρεφεστέρας ἔτι τὰς καταγραφὰς ἑώρων γινομένας, §10.33.5ἔργοις κωλύειν ἐπεβάλλοντο.
但当他们发现自己无能为力,反而看到征兵注册变得更加严厉时,他们开始着手用实际行动进行阻挠。
ἀμυνομένων δὲ τῶν ὑπάτων καὶ τῷ κράτει τῆς ἀρχῆς ἐρεθισμοί τέ τινες ἐγίνοντο καὶ χειρῶν ἐπιβολαί.
由于执政官们也利用其职权进行反击,双方产生了一些摩擦,甚至动手互殴。
συνηγωνίζετο δὲ τοῖς μὲν ὑπάτοις ἡ τῶν πατρικίων νεότης, τοῖς δὲ δημάρχοις ὁ πένης καὶ ἀργὸς ὄχλος.
贵族青年协助执政官,而贫穷且无业的群众则支持护民官。
§10.33.6ἐκείνην μὲν οὖν τὴν ἡμέραν παρὰ πολὺ κρείττους ἐγένοντο τῶν δημάρχων οἱ ὕπατοι, ταῖς δʼ ἑξῆς ἡμέραις πλείονος ὄχλου συρρέοντος εἰς τὴν πόλιν ἐκ τῶν ἀγρῶν, δόξαντες οἱ δήμαρχοι προσειληφέναι χεῖρα ἀξιόμαχον ἐκκλησίας τε συνεχεῖς ἐποιοῦντο καὶ τοὺς ὑπηρέτας κακῶς διακειμένους ἐκ τῶν πληγῶν ἐπεδείκνυσαν καὶ τὴν ἀρχὴν ἔλεγον ἀποθήσεσθαι, εἰ μή τις αὐτοῖς ἔσται παρὰ τοῦ δήμου βοήθεια.
因此,在那一天,执政官们比护民官们占据了绝对的优势;但在接下来的几天里,随着更多的群众从乡间涌入城市,护民官们认为自己已经得到了足以抗衡的力量,于是连续召开民众大会,展示他们因挨打而伤痕累累的侍从,并宣称除非能从平民那里得到某种协助,否则他们将辞去官职。

词汇与语法注释

  1. 10.33.1τὸ στασιάζον — 动词 στασιάζω(进行党派斗争)的现在分词中性单数形式加上冠词,作名词化使用,表示“内讧状态”或“党派争斗”等抽象概念。
  2. 10.33.3δέον — 非人称动词 δεῖ(应当)的现在分词中性单数宾格,构成宾格绝对独立结构(accusative absolute)。在此表示让步或对比(“尽管他们本应当……”),起到从属分句的作用。
  3. 10.33.4ἐπικαλεσαμένους — 修饰 πολλούς 的不定过去时分词(宾格复数),意为“呼吁(护民官的权力)以求得援助”,指向罗马法中向护民官求助(provocatio)的宪政背景。

引用这一段

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯, 罗马古事记 §10.33.1-10.33.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:10.33.1-10.33.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。